Elan qiyməti başqa, real satış qiyməti başqa: Bakı əmlak bazarında nə baş verir?

Elan qiyməti başqa, real satış qiyməti başqa: Bakı əmlak bazarında nə baş verir?Bakıda mənzil bazarında müşahidə olunan qiymət artımını yalnız tələb və təklif münasibətləri ilə izah etmək kifayət deyil. Bu prosesə daha geniş iqtisadi, maliyyə, demoqrafik və şəhərsalma amilləri təsir göstərir. Mənim qənaətimə görə, hazırda Bakı daşınmaz əmlak bazarında həm real iqtisadi əsaslara söykənən bahalaşma, həm də bazar gözləntiləri və spekulyativ davranış nəticəsində yaranan qiymət şişməsi paralel şəkildə müşahidə olunur.
Bəzi hallarda satıcılar əvvəlki dövrlərdə bazarda qeydə alınmış yüksək qiymətləri əsas götürərək mənzillərini daha baha satışa çıxarırlar. Digər satıcılar isə həmin elanlardakı qiymətləri bazarın real göstəricisi kimi qəbul edərək öz əmlaklarının satış qiymətini artırırlar. Nəticədə faktiki alqı-satqı əməliyyatlarından daha çox elan qiymətlərinin formalaşdırdığı psixoloji qiymət mexanizmi meydana çıxır.
Bu, özünü gücləndirən qiymət gözləntisi mexanizmidir: satıcı gələcəkdə mənzilini daha baha sata biləcəyini düşünərək bugünkü qiyməti artırır, alıcı isə qiymətlərin daha da yüksələcəyindən ehtiyat edərək alış qərarını sürətləndirir. Beləliklə, bazarda iqtisadi əsaslarla tam izah olunmayan əlavə qiymət təzyiqi yaranır.

Elan qiyməti başqa, real satış qiyməti başqa: Bakı əmlak bazarında nə baş verir?Digər mühüm problem mənzilin investisiya aləti kimi həddindən artıq qiymətləndirilməsidir. Daşınmaz əmlak uzunmüddətli kapitalın qorunması vasitəsi ola bilər. Lakin mənzilin dəyərini yalnız gələcəkdə bahalaşacağı gözləntisi əsasında müəyyənləşdirmək düzgün iqtisadi yanaşma deyil. Bu zaman kirayə gəlirliliyi, istismar xərcləri, mənzilin boş qalma riski, amortizasiya və alternativ investisiya imkanları da nəzərə alınmalıdır.
Daşınmaz əmlak bazarının sağlamlığını qiymətləndirmək üçün yalnız bir kvadratmetrin neçə manata satıldığına baxmaq kifayət etmir. Mənzil qiymətlərinin orta aylıq gəlirlərə nisbəti, ailənin mənzil əldə etmək üçün neçə illik gəlirini sərf etməli olduğu, eləcə də ipoteka ödənişlərinin ailə büdcəsində tutduğu pay da təhlil edilməlidir.
Əgər mənzil qiymətləri əhalinin gəlirlərindən daha sürətlə artırsa, bu, müəyyən müddətdən sonra effektiv tələbin zəifləməsinə səbəb olur. Başqa sözlə, bazarda mənzil almaq istəyənlərin sayı çox olsa da, həmin mənzilləri mövcud qiymətlərlə əldə edə bilənlərin sayı azalır.
Belə şəraitdə nominal tələb ilə ödəmə qabiliyyətli tələb arasında fərq yaranır. Mənzilə ehtiyacın olması hələ onun mövcud qiymətlərlə əldə edilə biləcəyi demək deyil.
Peşəkar qiymətləndirmə baxımından bazarın vəziyyətini müəyyənləşdirmək üçün beş əsas indikatorun kompleks şəkildə təhlilini vacib hesab edirəm:
Real alqı-satqı qiymətləri. Notarial qaydada rəsmiləşdirilmiş əməliyyatlar və müqayisə edilə bilən mənzillərin faktiki satış qiymətləri.
Tələb və təklif balansı. Bazara çıxarılan mənzillərin sayı, real alıcıların sayı və satışların dinamikası.
Satış müddəti. Mənzillərin bazarda neçə gün qalması və satışın baş tutması üçün hansı qiymət endirimlərinin tələb olunması.
Kirayə gəlirliliyi. Mənzilin satış qiymətinin onun yaratdığı illik xalis kirayə gəlirinə nisbəti.
Qiymətlərin gəlirlər və maliyyələşmə imkanları ilə uyğunluğu. Əhalinin alıcılıq qabiliyyəti, ipoteka faizləri və kreditə çıxış imkanları.
Bu indikatorlar birlikdə təhlil edilmədən bazardakı bahalaşmanı sağlam inkişaf və ya spekulyativ köpük kimi təsnif etmək metodoloji baxımdan düzgün olmaz. Bakıda mənzil qiymətlərinin müəyyən hissəsi real iqtisadi fundamentallarla əsaslandırıla bilər. Lakin bazarın bütün seqmentlərində elan olunan qiymətləri avtomatik olaraq real bazar dəyəri hesab etmək doğru deyil.
Bizim üçün əsas məsələ qiymətlərin yüksək və ya aşağı olması deyil, onların hansı iqtisadi əsaslarla formalaşmasıdır. Əgər qiymət artımı real tələb, tikinti xərcləri, torpaq resurslarının məhdudluğu və gəlir potensialı ilə dəstəklənirsə, bu, bazarın təbii inkişafı kimi qiymətləndirilə bilər. Əgər artım əsasən gözləntilər, emosional qərarlar, süni qiymət orientirləri və spekulyativ davranış hesabına baş verirsə, bu, artıq bazarda qiymət təhrifinin göstəricisidir.
Hesab edirəm ki, Bakı daşınmaz əmlak bazarının daha şəffaf və dayanıqlı inkişafı üçün real alqı-satqı qiymətlərinə əsaslanan vahid informasiya bazasının yaradılması, mütəmadi daşınmaz əmlak qiymət indekslərinin hazırlanması və peşəkar qiymətləndirmə standartlarının tətbiqi vacibdir.
Unutmayaq: daşınmaz əmlakın dəyərini satıcının istəyi deyil, bazarın real ödəmə qabiliyyəti və iqtisadi əsaslar müəyyən edir. Elan qiyməti gözləntidir, real satış qiyməti isə bazarın verdiyi cavabdır.

Fərid Cəfərli -Əmlak məsələləri üzrə ekspert


BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər   Baxılıb: 282   Tarix: 19 noyabr 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Azərbaycanda istehsal ediləcək avtomobillərin qiyməti açıqlandı - 17 min manata...

Hacıqabul Sənaye Məhəlləsində istehsal ediləcək minik avtomobillərinin qiyməti 17-20 min manat təşkil edəcək. Bu barədə "Azərbaycan Avtomobil İstehsalçıları Assosiasiyası" İctimai Birliyinin rəhbəri Emin Axundov deyib. "Minik avtomobillərinin növbəti aydan satışa çıxarılması planlaşdırılır

18.09.2021 1109
.

"Bəyimizi vağzalı sədaları altında yola salırıq" - Pərvindən Maqsudun həbsinə reaksiya

Tanınmış aktrisa Pərvin Abıyeva bu gün Ukrayanda həbs olunub, Azərbaycana gətirilən Maqsud Mahmudovla bağlı paylaşım edib. -a istinadən xəbər verir ki, tanınmış aktrisa Maqsudun həbsini "İlahi ədalət" adlandırıb: . "İlahi Ədalət və dövlətimizin ədaləti! Bu qədər insanın haqqına girməyi

18.09.2021 11870
.

Üzeyir Hacıbəylinin doğum günü Şuşada qeyd olunacaq

Bu gün Azərbaycan xalqının dahi oğlu, musiqi mədəniyyətimizin korifeyi Üzeyir Hacıbəylinin doğum günüdür. xəbər verir ki, 1995-ci ildə isə ümummilli lider Heydər Əliyevin fərmanı ilə dahi bəstəkarın anadan olmasının 110 illik yubileyi ərəfəsində 18 sentyabrın Milli Musiqi Günü kimi qeyd olunması qərar

18.09.2021 381
.

İsveçdə Azərbaycan vətəndaşı itkin düşüb

İsveçin Arvika şəhərində azərbaycanlı itkin düşüb. "Report"un Avropa bürosunun məlumatına görə, Azərbaycan vətəndaşı, 39 yaşlı İltimas Mirzəyevdən sentyabrın 15-dən etibarən xəbər almaq mümkün olmayıb. O, evdən çıxdıqdan bir qədər sonra əlaqə kəsilib. Hazırda polis azərbaycanlının axtarışın

18.09.2021 443
.

Cənub bölgəsi ilə bağlı "12-dən sonra işləmir" deyimi haradan yaranıb?

Niyə bəziləri talışlar haqqında "saat 12-dən sonra işləmir" ifadəsini istifadə edirlər?. xəbər verir ki, bu barədə aparıcı, nitq təlimçisi Cəlalə Nəzəroğlu sosial şəbəkədə paylaşım edib. O bildirib ki, bu deyim talışların fiziki işlərinə görə yaranıb:. "Çox təəssüf ki, bizdə bəziləri insanlar

18.09.2021 1826
.

Tanınmış mədəniyyət xadimləri Şuşada

Azərbaycanın tanınmış mədəniyyət xadimləri Şuşada səfərdədirlər. Unikal.org-un məlumatına görə, mədəniyyət xadimləri Şuşaya səfər çərçivəsində burada keçiriləcək Üzeyir Hacıbəyli XII Beynəlxalq Musiqi Festivalına qatılacaq, dahi bəstəkarın ölməz əsərlərini 29 ildən sonra işğaldan azad edilən Üzeyir yurdund

18.09.2021 814
.

Türkiyədə təlimlərdə iştirak edən Azərbaycan hərbçilərinin bir qrupu Vətənə qayıdıb

Azərbaycan Respublikası ilə Türkiyə Respublikası arasında illik hərbi əməkdaşlıq planına əsasən keçirilən "TurAz Şahini - 2021" birgə taktiki-uçuş təlimində iştirak edən Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələrinin bir qrup heyəti və aviasiya vasitələri Vətənə qayıdıb. Bu barədə BİG.AZ-a Müdafiə Nazirliyində

18.09.2021 254
.

İƏT OA-nın faktaraşdırıcı missiyası azad edilmiş ərazilərlə bağlı bəyanat qəbul edib

Azərbaycanın İnsan Hüquqları üzrə Müvəkkilinin dəvəti ilə işğaldan azad edilmiş ərazilərimizdə monitorinq aparmaq üçün ölkəmizdə rəsmi səfərdə olan İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Ombudsmanlar Assosiasiyasının (İƏT OA) nümayəndə heyəti ilə Ombudsman Aparatında mətbuat konfransı keçirilib. Bu barədə BİG.AZ-

18.09.2021 250
.

Maqsud Mahmudov Azərbaycana belə gətirildi - VİDEO

Xəbər verdiyimiz kimi, axtarışda olan keçmiş iş adamı Maqsud Mahmudov Ukraynada saxlanılıb. "Qafqazinfo" Maqsud Mahmudovun Azərbaycana deportasiya edilməsinin görüntülərini əldə edib. Videodan görünür ki, o, aeroportdan Daxili İşlər Nazirliyi əməkdaşları tərəfindən maşına yerləşdirilərək aidiyyət

18.09.2021 2568
.