"Fast food" restoranlarında qidalarda 5-ci dad yaradan maddə - ARAŞDIRMA

"Fast food" restoranlarında qidalarda 5-ci dad yaradan maddə - ARAŞDIRMABu maddə qəbul etdiyimiz qidalarda 5-ci dad yaradır. Ondan daha çox hamımızın azı bir dəfə üz tutduğumuz, uşaqlarımızın sevimli məkanı olan "fast food" restoranlarında daha çox istifadə edilir. Lakin xüsusilə də uşaqlarımızın sağlamlığı baxımından hansı müsbət və mənfi təsirlərinin olduğundan o qədər də məlumatlı deyilik...

"Kaspi" qəzeti sözügedən maddə ilə bağlı məqalə dərc edib. Məqalədə deyilir:

"Ratatouille" cizgi filmində bir səhnə var. Baxanlar xatırlayar. Dequstator Anton Ego "Ratatuy" adlanan yeməyi dadan kimi üz ifadəsi dəyişir. Keçmişə qayıdır, anasının bişirdiyi yeməyin ətrini, dadını bütün dərinliyinə qədər hiss edir. Bu yeməyin içində nə var ki, Anton Egonu uşaqlığına aparır? Deyirlər, aşpazın yeməklərinin sirri Monosodyum Glutamat adlanan maddədir. Xalq dilində buna Çin duzu da deyilir. Əsasən zərərli olaraq bilinir. Bəs əslində bu maddə nədir?

4 dadı birləşdirib 5-cini ortaya çıxarır

Qida məsələləri üzrə ekspert Ağa Salamov dedi ki, Çin duzu əsasən xaricdən gətirilən məhsullarda olur: "Bu maddə Monosodyum Glutamat E 621 kodu ilə tanınır. Umami - yəni 5-ci dad verən bir maddədir. Turş, acı, şirin, duzlu - 4 dadı birləşdirib 5-cini ortaya çıxarır. Bəzən insanlar bu qatqı maddəsinin istifadə olunduğu məhsullardan asılı qalır. Ölkəyə idxal olunan kolbasa məmulatları, "fast food" ətləri, toyuqları, qırmızı ət məhsulları, hazır şorbalar, konservləşdirilmiş məhsullar və s. Çin duzuna rast gəlmək olar".

İnsan acanda artıq ev yeməyi istəmir

Ekspert bildirdi ki, yerli "fast food"lara Çin duzu vurulmur: "O, insan orqanizmində istehsal olunduğu üçün yad deyil. Amma bədənə kənardan da daxil olması gələcəkdə fəsadlar yaradır. Monosodyum Glutamat vurulan məhsullar çox yeyildiyi zaman kökəlmə və asılılıq yaradır. İnsanlarda parkinson, alzaymer, ürək qan-damar, böyrək xəstəlikləri, qaraciyər piylənməsi, mədəaltı vəzin yüklənməsi kimi hallar ola bilər. Bu məhsulları istehlak edən insanın şüuraltında umami dadı formalaşır. Yəni insan acanda artıq ev yeməyi istəmir. Ona görə "fast food" yerlərində adam sayı daha çoxdur. Bu asılılığa ən çox uşaqlar düşür. Belə qatqı maddəsi olan məhsulları delikates kimi, yəni az miqdarda istifadə etsək problem yoxdur. Dadına baxıb kifayətlənməli, ev üsulu ilə bişən yeməklərə daha çox üstünlük verməliyik. Yaxud yerli "fast food"lardan istifadə etməliyik. Azərbaycandakı yerli "fast food"larda Çin duzuna rast gəlməmişəm".

0.1- 0.8 faiz aralığında istifadə edilə bilər

İstehsal meneceri Sayat Quliyevanın sözlərinə görə, Monosodyum Glutamatın istifadəsinə icazə verilir: "Bu maddə əlavə olunan yemək yedikdə ağız suyu miqdarından artıq ifraz olunur və həmin qidaya tələbi artırır, insanın davamlı qəbul etməsinə səbəb olur. Katalizator kimi digər maddələrin bir-birinə qarışmasını aktivləşdirən kimyəvi maddədir. Proteindir, bəzi standartlara görə 0.1 - 0.8 faiz aralığında istifadə edilməsinə icazə verilir, artıq olduqda məhsulun dadını pozur və insan orqanizminə mənfi təsir göstərir".

Şirkət sirri olaraq gizli saxlanılır

S.Quliyeva bildirdi ki, bu maddəni ilk vaxtlar ətləri bişirərkən duz olaraq istifadə ediblər: "Çin duzu əvvəllər şəkər qamışı, şəkər çuğunduru və nişastanın fermentasiyası ilə əldə edilsə də, sonralar bakteriyaların mayalandırılması üsuluyla istehsal olunmağa başlanılıb. Dəniz məhsullarında, yəni bəzi balıqlarda, krevetkalarda, soya, pomidor, kartof, yer kökü, yaşıl çay, pendir, toyuq əti və s. təbii olaraq mövcuddur.
Əvvəllər Çin duzundan ətlərin bişirilməsi üçün istifadə edilirdi. Sonralar çipslər, hazır şorbalar, bulyonlar, duzlu çubuqlar, bəzi qənnadı məmulatları, qarışıq ədviyyatlar, mayonezlər, salatlar və ya ətlərin marinə edilməsi üçün istifadə edilən yağların tərkibinə də dad və aromaları daha da gücləndirmək üçün vurulmağa başlanıldı.

Şirkət sirri və resepti olaraq istehlakçılara bu barədə məlumat verilməsə də, "fast food"larda geniş yayılıb. Hətta bəzi kənd təsərrüfatı gübrələri və bitkinin inkişafına təsir edən qatqıların tərkibində də mövcuddur. Meyvə, meyvə şirələri, tam şəkərli məhsullarda Çin duzundan istifadə edilmir, çünki bu məhsullarda şəkərin miqdarına görə xoşagələn dad yaratmır".

Qidadakı neqativləri ört-basdır edir

Terapevt Fəxriyyə Əhmədovanın sözlərinə görə, Monosodyum Glutamat Asiya və Şərqdə daha çox istifadə olunur: "İllərdir xeyirli və ya zərərli olması mübahisə mövzusudur. "Çin restoranı sindromu" adı altında məlumdur. Çünki restoranda qida qəbul etdikdən sonra insanlarda başağrı, ürək döyünməsi, boyunda qızarıqlıq, sinədə ağrı əmələ gəlib. Bu da maddənin yan təsiri kimi dəyərləndirilib.

Hər hansı qida məhsulundakı neqativləri ört-basdır etmək üçün də istifadə oluna bilər. Eyni zamanda konservant xüsusiyyətlərə malikdir. Qidaya əlavə olunduqda öz xüsusiyyətlərini saxlaya bilir, onu çox köhnəlməyə qoymur. Təbii halda qarğıdalı, süd və s. var".

Həm öldürücü, həm xeyirli...

Həkim dedi ki, Çin duzundan bəzən tibbi məqsədlər üçün istifadə edilsə də, zərərləri daha çoxdur: "Həddindən artıq istifadə etdikdə allergik problemlər yaratması mümkündür. Hamilələr üçün çox təhlükəlidir. Bətndəki uşağın mərkəzi sinir sisteminə ciddi təsir edə bilər. Belə bir fikir var ki, astma yaradır və ya onu daha da qıcıqlandırır. Həmçinin, böyrək, qaraciyər çatışmazlığı, hormonal pozuntu yarada, gözün torlu qişasına ciddi təsir edə, görmə qabiliyyətini poza bilər. Bəzən tibbi məqsədlər üçün müəyyən dərmanlara əlavə olunur. İştahanı, mədə turşuluğunu artırır, həzm sistemini yaxşılaşdırır. Mərkəzi sinir sistemi, psixi xəstəlikləri olan insanların dərmanlarına əlavə edilir. Bu maddə mərkəzi sinir sisteminə keçmir. Yetkin adamlar üçün sutkada 1 kiloqram çəkiyə 1,5 qram, yeniyetmələr üçün 0,5 qram qəbulu mümkündür. Körpələr üçün ümumiyyətlə qadağandır, istifadə olunmamalıdır".

Duzla reaksiyaya girərək...

Diyetoloq Lalə Mahmudova da Çin duzunun zərərlərinin dəhşətli olduğu qənaətindədir: "Monosodyum Glutamat ilk dəfə 1908-ci ildə yapon kimyagər İkeda Kikyne tərəfindən bir dəniz yosunundan əldə edilib. İkeda bu yeni dadı Yaponiyada ləzzətli mənasına gələn "umami" adlandırıb. Tərkibində normal süfrə duzundan daha az natrium olan bu maddə duzla reaksiyaya girərək ləzzətin artmasına təsir edir. Amerika, Avropa Birliyi və Türkiyənin qida kodekslərinə görə istifadəsinə qanuni olaraq icazə verilir. Lakin istifadə zamanı sinə, üzdə qızarıqlıq, nəfəs darlığı, ödəm və tərləməyə səbəb olduğu bilinir. Yeni doğulan körpələrdə öyrənmə və yaddaş mexanizmində pozulmalara yol açdığı, böyüklərdə sonsuzluq, epilepsiya kimi xəstəliklərə səbəb olduğu məlumdur".


BiG.Az Telegramda izləyin instagramda izləyin
Maraqlı   Baxılıb: 620   Tarix: 20 mart 2023  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 051 7028255

Facebookda Paylaş
Kurslar.az kurslar

Oxşar xəbərlər

.

Doğum evində skandal: 20 il sonra məlum oldu ki...

İspaniyada 20 il əvvəl iki qız uşağının səhv ailələrə verildiyi açıqlanıb. Rəsmi dairələrin məlumatına görə, hadisə Rioxa bölgəsində baş verib. Açıqlamaya görə, hadisə tibb işçilərinin diqqətsizliyi səbəbilə baş verib. Bildirilir ki, uşaqlar 5 saat fərqlə dünyaya gəlib. Onlar zəif olduğu üçün xüsus

12.09.2021 2121
.

Çox təcili 9 mkr-da Mir Cəlal küçəsində təmirli mənzil satılır!

16 ci mərtəbədə təmirli qanuni 2 otaq əlavə 1uşag otağı var.Qazı,suyu,işığı daimidir.Bağça,məktəb 100 metr məsafədə yerləşir. Evin çıxarışı var. Qiymət 12800man. Əlaqə üçün (055) 8166886. (050) 3127604

13.09.2021 1018
.

Qızıldan hazırlanan unitaz iki ildir tapılmır - FOTO

İngiltərənin Blenheim sarayından iki il əvvəl oğurlanan qızıldan hazırlanan unitaz hələ də tapılmayıb. -a istinadən xəbər verir ki, 2019-cu il sentyabrın 14-də sarayda sənət sərgisinin keçirildiyi vaxt oğurlanan qızıl unitazın dəyəri 1 milyon funt sterlinqdir (2 300 00 manatdan çox). Xatırladaq ki, unitaz

16.09.2021 3329
.

Kolbasa, kabab və burger - Gündə 25 qram yesəniz...

Britaniyada Leeds Universiteti tərəfindən aparılmış bir araşdırma hər gün emal olunmuş ət yeyən insanlarda demensiya (ağıl zəifləməsi) riskinin 44 faiz arta biləcəyini göstərib. -a istinadən bildirir ki, araşdırmada kolbasa, kabab və burger kimi qidaların orta və daha yuxarı yaşlarda beyin sağlamlığın

14.09.2021 1495
.

Binanın qarşısından keçən qadının üstünə armatur düşdü – ANBAAN VİDEO

Türkiyənin Çorum şəhərində qadın tikintisi davam edən binanın qarşısından keçərkən ciddi təhlükə ilə üzləşib. -a istinadən xəbər verir ki, hadisə anbaan inşaat meydançasının təhlükəsizlik kameraları tərəfindən qeydə alınıb. Görüntülərdə qadının onun üstünə düşən armatur dirəklərdən yayınmağa çalışdığ

14.09.2021 1946
.

Zooloqlar inəklərə görün nəyi öyrətdilər

Alimlər inək fermalarından çıxan tullantıların ətraf mühitə təsirini azaltmağın yolunu tapıblar. -a istinadən xəbər verir ki, məlum olduğu kimi, inəklər hər gün çox miqdarda peyin və sidik xaric edir. Buna görə də fermerlər gündəlik olaraq böyük təsərrüfatlarda tullantıların sanitariya problemi yaratmamas

15.09.2021 960
.

Aygün Kazımovanı arxada qoydu, 31 yaşında Amerikada güllələndi – Azərbaycanlı müğənninin faciəvi həyatı

Sevil Maqsud qızı Hacıyeva 3 oktyabr 1968-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. Gənc yaşlarından etibarən musiqi fəaliyyətinə başlayan Sevilin qısa zaman ərzində istedadı kəşf edilir və müxtəlif musiqi tədbirlərində çıxış etməyə başlayır. Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının fortepiano şöbəsində təhsi

12.09.2021 3724
.

Duz istifadəsi zamanı diqqətli olun, yoxsa...

Sağlam və düzgün qidalanma zamanı gündəlik qəbul edilən duzun miqdarına diqqət yetirilməlidir. Gündəlik duzun normal qəbulu üçün aşağıdakılara diqqət yerirmək lazımdır:. * Duz qəbulu və arterial təzyiq arasında bir yaxınlıq var. Belə ki, çox duz qəbulu artıq mayenin qəbuluna və təzyiqin yüksəlməsin

18.09.2021 882
.

Necə bilək ki, kərə yağı təbiidir? - 10 ÜSUL

Kərə yağı ən çox istifadə olunan məhsullardan biridir. Bəziləri hətta əksər yeməklərin bişirilməsi zamanı kərə yağından istifadə edirlər. Bəs bu qədər çox üstünlük verilən kərə yağının təbii olub-olmadığını necə bilmək olar?. Kərə yağının ziyanlı olması barədə fikirlər olsa da, təbii kərə yağının A

11.09.2021 3168