Bədii əsərlərin tərcüməsində problem nədir?

Bədii əsərlər duyğu və düşüncənin məhsuludur. Bu səbəbdən belə əsərlərin tərcüməsi daha mürəkkəbdir. Əsərlər yarandığı mədəniyyətin xüsusiyyətlərini, dil quruluşunu, müəlliflərin təxəyyülünü əks etdirir. Burada sözlər dəqiq tərcümə olunmur. Cümlənin mənası, duyğu və dünyası da tərcümə olunmalıdır. Bədii əsərlərin tərcüməsi incəsənətin bir növüdür. Uzun illərin bilik və təcrübəsi əsasında yaranmış bir sənətdir. Tərcümə ediləcək dilin üslub imkanları, dialektləri, söz oyunları müəyyən olunur. Tərcüməçilər əsərləri müxtəlif üsullarla tərcümə edərək ideal variantı tapmağa çalışır. İlk növbədə müəllif üslubu qorunub saxlanmalıdır. Hər müəllifin özünəməxsus dil quruluşu var. Dostoyevski uzun təsvirlər, bənzətmələr yaratmağı sevir. Elə sənət nümunəsi yaradır ki, rəvayət olunan hadisələr oxucunun gözünün önündə canlanır. Viktor Hüqo isə lazım olan məlumatları verməklə oxucunu yormur və hadisəyə istiqamət verir.

Son zamanlar ölkəmizdə tərcümə əsərləri özünü doğrultmur. Tərcüməçi çevirdiyi əsəri hiss etməli, öz dilində yenidən yazmalıdır. Bəzən kompüterin verdiyi imkanlar hesabına texniki tərcümələrə belə rast gəlirik. Tərcümə olunan əsərlərin dili bərbad vəziyyətdədi, güclü redaktəyə ehtiyacı var. Tərcümə dilin estetikasıdır. Yanlış tərcümə olunan əsər dilimizdə o qədər pis səslənir ki, oxucu həmin əsəri başqa dildə oxumağa üstünlük verir. Ona görə də ciddi əsərlərin tərcüməsi üçün dövlət özü maraq göstərməli və nəzarət etməlidir.

Mürəkkəb üsluba sahib olan ədəbiyyat sahəsi oxuculara çatdırmaq istədiyi mövzuları müvafiq bədii üsullardan istifadə edir. Bu baxımdan ədəbi tərcüməçi peşəkar deyilsə və lazımi şəkildə hazır deyilsə əsərdəki fikirlər özünü doğrultmayacaq. Tərcüməçi əsərin üslubunu qoruyub saxlamağa diqqət etməlidir.

Səfərova Sevda

Telegramda izləyin