Azərbaycanda oynaq xəstəlikləri: Hansı yaş qrupları risk altındadır?

Azərbaycanda oynaq xəstəlikləri: Hansı yaş qrupları risk altındadır?Müasir həyat tərzi, stres və azalan fiziki aktivlik bir sıra sağlamlıq problemlərinin, xüsusilə də oynaq xəstəliklərinin artmasına səbəb olur.

Oxu.Az xəbər verir ki, mütəxəssislər bu halların həm genetik, həm də həyat tərzi ilə bağlı səbəblərdən irəli gəldiyini bildirirlər. Xəstəliklər təkcə yaşlıları deyil, gənc və orta yaşlı insanları da əhatə edir.

Mütəxəssislərin apardıqları araşdırmalara görə, son vaxtlar oynaq xəstəliklərinə gənclər arasında daha çox rast gəlinir.

Müəyyən olunub ki, revmatoid artrit (RA) xəstəliyinin qlobal yükü 1980-ci ildən 2021-ci ilə qədər əhəmiyyətli dərəcədə artıb. 2021-ci ildə Böyük Britaniya və Meksikadakı yerli inzibati vahidlər ən yüksək sayda xəstəlik halları və əlilliyə uyğunlaşdırılmış ömür illəri (DALY) göstəricilərinə malik olublar.

1990-2021-ci illər arasında RA-nın yaşa görə standartlaşdırılmış insident göstəriciləri 13.2% artıb. Xüsusilə Qərbi Avropa və Şimali Amerikada bu xəstəliyin daha yüksək yayılma səviyyəsi müşahidə olunub. Böyük Britaniya və Meksika isə yaşa uyğunlaşdırılmış insident və DALY göstəriciləri baxımından liderlik edib.

RA halları, əsasən, 55 yaşdan yuxarı şəxslər arasında daha çox qeydə alınsa da, 2015-ci ildən sonra bu tendensiya dəyişərək daha gənc yaş qruplarına, xüsusilə yüksək sosial-demoqrafik indeksə malik bölgələrə doğru yönəlib. Bu baxımdan yüksək sosial-demoqrafik göstəricilərə malik ölkələr arasında Yaponiyada DALY dərəcələrinin azaldığı, Böyük Britaniyada isə artdığı müşahidə olunur.

Revmatoid artritə görə yaşa uyğunlaşdırılmış ölüm nisbəti 1980-2021-ci illər ərzində 32.7% azalsa da, eyni dövrdə DALY göstəricilərində iki dəfə artım qeydə alınıb. Ən yüksək göstəricilər isə 55 yaşdan yuxarı insanlarda müşahidə olunur.

Bəs Azərbaycanda vəziyyət necədir? Oynaq xəstəlikləri, əsasən, hansı yaş qruplarında özünü daha çox büruzə verir?

Səhiyyə Nazirliyinin Elmi-Tədqiqat Travmatologiya və Ortopediya İnstitutunun həkimi, travmatoloq-ortoped Valid Novruzov Oxu.Az-a açıqlamasında bildirib ki, Azərbaycanda oynaq xəstəliklərindən, xüsusilə revmatoid artrit, osteoartrit və spondiloartritlər geniş yayılıb:

"Bu xəstəliklər, əsasən, gənc və orta yaşlı insanlarda müşahidə olunur və funksional məhdudiyyətlərə səbəb ola bilər. Rəsmi statistika və klinik müşahidələrə əsasən, revmatoid artrit ölkədə ən çox rast gəlinən autoimmun oynaq xəstəliyidir. 50 yaşdan yuxarı şəxslər arasında isə daha çox osteoartrit - yəni degenerativ (yaşla bağlı) oynaq xəstəlikləri qeydə alınır".

Azərbaycanda oynaq xəstəliklərinin, əsasən, 30-50 yaş arası və 50 yaşdan yuxarı şəxslərdə daha çox müşahidə olunduğunu diqqətə çatdıran həkim vurğulayıb ki, bunlardan ən çox revmatoid artrit və autoimmun xarakterli oynaq xəstəlikləri qeydə alınır:

"Bu xəstəliklərə kişilərlə müqayisədə qadınlarda iki-üç dəfə daha çox rast gəlinir. 50 yaşdan yuxarı yaş qrupunda isə əsasən, osteoartritə - yəni oynaqlarda yaşla bağlı qığırdaq deformasiyasına daha tez-tez rast gəlinir. Diz, bud-çanaq, bel və boyun nahiyələrində ağrılar və hərəkət məhdudiyyətləri ön plandadır".

V.Novruzovun fikrincə, xəstəliyin daha çox yayılmasına səbəb hər yaş qrupu üçün fərqli ola bilir:

"30-50 yaş aralığında hormonal dəyişikliklər, xüsusilə qadınlarda doğuşdan sonra və klimaks dövründə immun sisteminin zəifləməsi revmatoid artritin inkişaf riskini artırır. Bundan əlavə, xroniki stres, düzgün olmayan qidalanma və infeksiyalar da immun sistemini pozaraq autoimmun xəstəliklərin yaranmasına səbəb ola bilər.

50 yaşdan sonra isə qığırdaqların təbii şəkildə aşınması, sümük sıxlığının azalması (osteoporoz), fiziki aktivliyin azalması, artıq çəki və əzələ zəifliyi kimi amillər oynaqlara düşən yüklənməni artırır və nəticədə osteoartrit inkişaf edir".

Sonda həkim vurğulayıb ki, sağlam oynaqlar sağlam həyat deməkdir:

"Kiçik ağrılar bəzən böyük problemlərin xəbərçisidir. Vaxtında müayinə olunmaq gecikmiş müalicədən daha təsirlidir".


BiG.Az
Telegramda izləyin
Sağlamlıq   Baxılıb: 1020   Tarix: 22 iyun 2025  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Toyuq ətini əvəz edir - Tərkibində 25 % zülal var

Ən çox zülal ehtiva edən çərəzin adı bəlli olub. BİG.AZ qafqazinfo-ya istinadən xəbər verir ki, dietoloq Anita Mirçandani zülal tərkibinə görə lider olan çərəzi açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, zülalla ən zəngin məhsul yerfındığıdır (araxis). O bildirib ki, botaniki baxımdan yerfındığı çərəzlərə deyil

15.11.2026 404
.

Səhər yeməyi üçün ən pis vaxt - Diyetoloqların cavabı

Səhər yeməyini günortadan sonraya saxlamaq sağlamlıq üçün arzuolunmaz nəticələrə səbəb ola bilər. Diyetoloqların fikrincə, günün ilk qida qəbulu üçün ən uyğun vaxt oyandıqdan sonrakı 1-2 saatdır. Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "EatingWell" nəşri diyetoloqların tövsiyələrinə istinadə

10.11.2026 467
.

COVID-dən sonra dadbilmənin niyə bərpa olunmadığı AÇIQLANDI

Bəzi insanlarda COVID-19 infeksiyasından bir ildən çox vaxt keçməsinə baxmayaraq, dadbilmə qabiliyyətinin niyə tam bərpa olunmadığına dair yeni məlumatlar əldə edilib. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, alimlər uzunmüddətli dadbilmə pozğunluğu yaşayan şəxslərin dad reseptorlarını araşdırıblar

24.10.2026 752
.

Qrip, soyuqdəymə, yoxsa COVID-19? - ÜST yeni variantın əlamətlərini açıqladı

Koronavirusun yeni PJ.2.1 variantının simptomları adi soyuqdəymə və ya qripin əlamətlərinə bənzəyə bilər. "RİA Novosti"yə istinadən xəbər verir ki, bu barədə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) məlumat yayıb. "COVID-19, qrip və digər respirator infeksiyaların simptomları üst-üstə düşə bilər"

08.11.2026 664
.

Zəncəfil haqqında miflər və həqiqətlər: Əslində nəyə kömək edir, harada isə acizdir?

Zəncəfil uzun illərdir həm mətbəxdə, həm də xalq təbabətində istifadə olunur. Xüsusilə soyuqdəymə, həzm problemləri və ürəkbulanma zamanı ona üstünlük verilir. Lakin bu bitkinin bütün xəstəliklərə qarşı təsirli olması ilə bağlı fikirlər elmi cəhətdən təsdiqlənməyib. Qaynarinfo "Street Kitchen"

17.11.2026 1
.

Həkimlər niyə çaya şəkər əlavə etməməyi məsləhət görürlər?

Çaya əlavə edilən şəkər gün ərzində qəbul etdiyimiz kalori miqdarını artırır. Xüsusilə bir neçə fincan şirin çay içənlər fərqinə varmadan xeyli şəkər qəbul edə bilərlər. xəbər verir ki, şəkərli içkilərin həddindən artıq istifadəsi artıq çəki və diş çürüməsi riskini artırır. Buna görə çayı şəkərsiz içmə

18.10.2026 956
.

70 yaşdan sonra D vitamini qəbulunda təhlükəli səhv - Dozanı aşmayın

Yaşlılıq dövründə D vitamini sümük və əzələ sisteminin, eləcə də immunitetin sağlamlığı üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Buna görə də çatışmazlıq aşkarlandıqda bu vitaminin qida əlavələri şəklində qəbulu tövsiyə oluna bilər. Lakin yüksək dozalı preparatların müntəzəm və həkim məsləhəti olmadan qəbulu sağlamlığ

23.10.2026 1079
.

Gündə cəmi 4 saat yuxu ilə necə yaşamaq olar?

Adətən, böyük əksəriyyət üçün gündə yeddi-doqquz saatlıq yuxu norma sayılsa da, bəzi insanlar cəmi dörd-beş saatlıq yuxu ilə kifayətlənərək özlərini tamamilə enerjili və sağlam hiss edirlər. Elm adamları bu nadir vəziyyətin arxasında duran genetik səbəbləri araşdırmağa davam edirlər. "Qafqazinfo"nu

03.11.2026 899
.

İnfarkt və insult riskinin ən yüksək olduğu saatlar

Günün müəyyən saatlarında infarkt və insult keçirmə ehtimalı daha yüksək olur. Xüsusilə səhər saat 06:00-dan 09:00-dək ürək-damar ağırlaşmaları riski kəskin artır. Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə Harvard Tibb Məktəbinin həkim-qastroenteroloqu Trişa Paşriça "The Washington Post" nəşrin

12.11.2026 501
.