İnsan bədəni ölüm anından sonra nə qədər "yaşayır"?
Ölüm dedikdə, bir çox insan bədənin tam şəkildə dərhal dayanmasını və hər şeyin eyni anda sona çatdığını düşünür. Lakin tibbi və bioloji araşdırmalar göstərir ki, insan orqanizmi ölüm elan olunduqdan sonra belə müəyyən müddət ərzində "bioloji fəaliyyət"ini davam etdirir.
BAKU.WS xəbər verir ki, Harvard Tibb Məktəbinin məlumatına görə, ölüm tibbdə daha çox beyin ölümü, ürək fəaliyyəti dayanması ilə müəyyən olunur. Lakin hüceyrə və toxuma səviyyəsində ölüm daha gec baş verir. Yəni bədən tamamilə eyni anda ölmür.
National Institutes of Health (NIH) bildirir ki, ölüm anından sonra belə bəzi hüceyrələr – xüsusilə dəri, saç follikulları, göz hüceyrələri və bağırsaq epitel hüceyrələri – bir neçə saat aktivliyini saxlayır. Bu hüceyrələr enerji ehtiyatı ilə qısa müddət də olsa, fəaliyyət göstərə bilər.
2017-ci ildə Washington Universitetində aparılan bir tədqiqatda ölmüş insan toxumalarında bəzi genlərin ölüm anından sonra 24-48 saat ərzində aktiv olduğu sübut edilib. Bu, elm dünyasında geniş rezonans doğurub və ölüm sonrası genetik fəaliyyət kimi adlandırılıb.
2023-cü ildə "Frontiers in Aging Neuroscience" jurnalında dərc olunan bir tədqiqatda qeyd olunub ki, bəzi insanlarda ürək dayanmasından sonra 20-30 saniyəlik beyin dalğaları qeydə alınıb. Alimlər bu dövrü "beynin ölümə reaksiya verən son enerjisi" kimi qiymətləndirirlər. Hətta bu anda keçmiş həyatın göz önündən keçməsi kimi hadisələrin izahı verilir.
Tibbi baxımdan, ölüm sonrası orqanlar müəyyən müddət ərzində istifadə üçün yararlı qalır. Məsələn:
Böyrəklər – təxminən 24-36 saat
Qaraciyər – 12-15 saat
Ürək və ağciyərlər – 4-6 saat ərzində transplantasiya üçün uyğun hesab edilir
Bu zaman çərçivələri ölüm anından sonra bədənin tam bioloji dayanmasını göstərməyə kömək edir.
Ölüm ani olsa da, bədəndəki hüceyrə və orqan sistemləri müxtəlif zamanlarda fəaliyyətini dayandırır. Bu da "bədən ölüm anından sonra nə qədər yaşayır?" sualına "müxtəlif sistemlərə görə fərqli" cavabını verir.
BiG.Az
Telegramda izləyin
Maraqlı Baxılıb: 862 Tarix: 11 iyul 2025
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda Paylaş
Hüquqi xidmətlər Xidmetler.az saytında
Xidmətlər saytı -ın Hüquqi Xidmətlər bölməsində özünüzə vəkil tuta və ya işinin peşəkarı olan hüquqşünas tapa bilərsiniz!. Hər kəs düşdüyü çətin, xoşagəlməz hallarda hüquqi yardım əldə etmək istəyir. Bunun üçün yaxşı vəkil tapmaq lazım gəlir. sizə digər xidmətlərlə yanaşı, hüquqi xidmətlərdə də kömə
17.03.2026 1932 Evakuator xidməti və daşınma xidməti
Avtomobil və yüklərin daşınması üçün Evakuator xidməti göstərilir. Evakuator xidmətinə həm avtomobillərin həm də yüklərin daşınması daxildir. Avtomobil istifadə edənlər bilir ki bəzən avtomobillərdə olan texniki problem və digər xoşagəlməz hadisə zamanı sizi yolda qoya bilir. Bu zaman evakuasiya xidmət
15.03.2026 1529 Yatmazdan əvvəl hansı vərdişlər yuxunu pozur? - Mütəxəssis rəyi
"Yuxunun keyfiyyəti böyük ölçüdə gündəlik vərdişlərdən asılıdır". İz.ru-ya istinadən xəbər verir ki, bunu rusiyalı həkim, somnoloq Eduard Yakupov deyib. Onun sözlərinə görə, ən geniş yayılmış səhvlərdən biri yatmazdan əvvəl smartfon, planşet və noutbukdan istifadə etməkdir:. "Ekranları
15.03.2026 250 Süni intellekt Misir piramidalarının necə yarandığını ortaya çıxardı - Onları kim tikib?
Misir piramidaları qədim dünyanın ən sirli memarlıq abidələrindən biri hesab olunur. Alimlər uzun illərdir onların kim tərəfindən və necə tikildiyini araşdırırlar. Bununla belə, bir çox insan bu nəhəng tikililərin yalnız insan gücü ilə inşa edilməsinin çətin olduğunu düşünür və müxtəlif mistik versiyala
15.03.2026 371 Çin poladdan 10 dəfə möhkəm material yaratdı
Çin texnoloji sahədə mühüm irəliləyiş əldə edərək poladdan 10 dəfə daha möhkəm olan T1200 karbon lifinin kütləvi istehsalına başladığını elan edib. Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Liber Tatea" nəşri məlumat yayıb. "China National Building Material Group" şirkəti T1200 karbo
20.03.2026 405 Ev bitkiləri isti hissini azaldır və havanı təmizləyir
İnsanlar həyatlarının təxminən 90%-ni evdə, ofislərdə, məktəblərdə və ticarət mərkəzlərində keçirirlər. Bununla yanaşı, ev bitkilərinin mikroiqlimə təsiri hələ də şəhər parkları və küçə ağaclarının təsirindən xeyli az öyrənilib. Qaynarinfo xəbər verir ki, Surrey Universitetinin geniş tədqiqatı Böyü
16.03.2026 454 Genlər deyil: Mədəniyyət insanı necə qlobal gücə çevirdi?
İnsanlar bütün dünyaya elə sürətlə yayılıblar ki, bu göstərici heç bir digər vəhşi onurğalı ilə müqayisə edilə bilməz. Biz səhralarda, tropik meşələrdə, yüksək dağlıq ərazilərdə və sərt soyuq şəraitdə yaşayırıq. Əksər heyvanlar bu müxtəlifliyin kiçik hissəsinə belə uyğunlaşa bilmir. Bəs bu, bir növ üçü
20.03.2026 384 Dolma bişirərkən suyuna nə əlavə edilməlidir?
Dolmanın həm rənginin parlaq qalması, həm də dadının daha dərin olması üçün bişirmə suyuna duz, limon şirəsi, zeytun yağı, bir az şəkər tozu və ətirli ədviyyatlar əlavə etmək məsləhətdir. xəbər verir ki, dolma suyuna duz əlavə etmək həm yarpağın, həm də içliyin dadını tarazlayır. Duz düyü və ətin təbi
22.03.2026 499 Təmizləyici su filtrlərinin gizli fəsadları açıqlandı
"Filtrdən axan təmiz su, əgər qurğuya düzgün qulluq edilmirsə, hər zaman təhlükəsiz olmur". xəbər verir ki, bu barədə -ya istinadən Rusiya Dövlət Dumasının səhiyyənin mühafizəsi komitəsinin sədr müavini Tatyana Solomatina bildirib. Onun sözlərinə görə, filtr vaxtında dəyişdirilmədikdə, o təkc
21.03.2026 329 
