İnsan bədəni ölüm anından sonra nə qədər "yaşayır"?
Ölüm dedikdə, bir çox insan bədənin tam şəkildə dərhal dayanmasını və hər şeyin eyni anda sona çatdığını düşünür. Lakin tibbi və bioloji araşdırmalar göstərir ki, insan orqanizmi ölüm elan olunduqdan sonra belə müəyyən müddət ərzində "bioloji fəaliyyət"ini davam etdirir.
BAKU.WS xəbər verir ki, Harvard Tibb Məktəbinin məlumatına görə, ölüm tibbdə daha çox beyin ölümü, ürək fəaliyyəti dayanması ilə müəyyən olunur. Lakin hüceyrə və toxuma səviyyəsində ölüm daha gec baş verir. Yəni bədən tamamilə eyni anda ölmür.
National Institutes of Health (NIH) bildirir ki, ölüm anından sonra belə bəzi hüceyrələr – xüsusilə dəri, saç follikulları, göz hüceyrələri və bağırsaq epitel hüceyrələri – bir neçə saat aktivliyini saxlayır. Bu hüceyrələr enerji ehtiyatı ilə qısa müddət də olsa, fəaliyyət göstərə bilər.
2017-ci ildə Washington Universitetində aparılan bir tədqiqatda ölmüş insan toxumalarında bəzi genlərin ölüm anından sonra 24-48 saat ərzində aktiv olduğu sübut edilib. Bu, elm dünyasında geniş rezonans doğurub və ölüm sonrası genetik fəaliyyət kimi adlandırılıb.
2023-cü ildə "Frontiers in Aging Neuroscience" jurnalında dərc olunan bir tədqiqatda qeyd olunub ki, bəzi insanlarda ürək dayanmasından sonra 20-30 saniyəlik beyin dalğaları qeydə alınıb. Alimlər bu dövrü "beynin ölümə reaksiya verən son enerjisi" kimi qiymətləndirirlər. Hətta bu anda keçmiş həyatın göz önündən keçməsi kimi hadisələrin izahı verilir.
Tibbi baxımdan, ölüm sonrası orqanlar müəyyən müddət ərzində istifadə üçün yararlı qalır. Məsələn:
Böyrəklər – təxminən 24-36 saat
Qaraciyər – 12-15 saat
Ürək və ağciyərlər – 4-6 saat ərzində transplantasiya üçün uyğun hesab edilir
Bu zaman çərçivələri ölüm anından sonra bədənin tam bioloji dayanmasını göstərməyə kömək edir.
Ölüm ani olsa da, bədəndəki hüceyrə və orqan sistemləri müxtəlif zamanlarda fəaliyyətini dayandırır. Bu da "bədən ölüm anından sonra nə qədər yaşayır?" sualına "müxtəlif sistemlərə görə fərqli" cavabını verir.
BiG.Az
Telegramda izləyin
Maraqlı Baxılıb: 1142 Tarix: 11 iyul 2025
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşQadınlar kişilərdən daha çox üşüyür - SƏBƏB
Alimlər qadınların soyuğu kişilərdən daha tez hiss etməsinin və daha isti mühitə üstünlük verməsinin mümkün bioloji səbəbini araşdırıblar. Tədqiqatın nəticələrinə görə, temperaturun qavranılmasına testosteron və dərinin sinir uclarında yerləşən xüsusi zülal reseptorları təsir göstərə bilər. xarici mediay
15.11.2026 271 Arılar 35 dərəcə şaxtada belə sağ qalırlar
Arılar qışda 35 dərəcə şaxtaya baxmayaraq sağ qala bilirlər. Bunun üçün onlar bədənlərində istilik yaradan xüsusi üsuldan istifadə edirlər. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, yay aylarında hər yerdə rast gəldiyimiz arılar və eşşəkarıları havalar soyuyan kimi sanki birdən-birə yoxa çıxırlar. Laki
15.11.2026 276 Köhnə fleşkartı atmayın: 5 faydalı istifadə üsulu
Bir vaxtlar faylların saxlanılması və ötürülməsi üçün ən çox istifadə olunan USB fleşkartlar indi əvvəlki qədər populyar deyil. Lakin evdə qalan köhnə fleşkartları atmağa tələsməyin. BİG.AZ fləşkartın kompüterin təhlükəsizliyini artırmaqdan tutmuş avtomobildə musiqi dinləməyə qədər yenidən istifadə etməyi
14.11.2026 452 Honkonqlu milyarderin varisi nəvəsi rusiyalı modellə evlənir
Honkonqun nüfuzlu biznes ailəsinin varisi, 43 yaşlı Erik Fokun 29 yaşlı rusiyalı model Narana Erdıneyeva ilə evlənəcəyi iddia olunur. Axşam.az xəbər verir ki, Çin mediasında cütlüyün qonaqlara göndərdiyi bildirilən toy dəvətnaməsinin fotosu yayılıb. Məlumata görə, toy dekabrın 12-də Honkonqdakı beşulduzl
16.11.2026 537 Yarpaq dolmasının dağılmaması üçün bu üsuldan istifadə edin
Yarpaq dolması hazırlayarkən bir çox insanın qarşılaşdığı problemlərdən biri yeməyin bişmə zamanı dağılması, üst hissədəki dolmaların isə qurumasıdır. Lakin sadə bir mətbəx üsulu ilə bu problemin qarşısını almaq mümkündür. BİG.AZ -a istinadən xəbər verir ki, yarpaq dolmasının bişərkən formasını qorumas
16.11.2026 422 I Nikolayın qızının cehizi bu qiymətə satıldı
Rusiya imperatoru I Nikolayın qızı Olqa Nikolayevnaya məxsus çay-qəhvə dəsti Fransada keçirilən hərracda 321 min avrodan baha qiymətə satılıb. Axşam.az xəbər verir ki, bu barədə hərrac evi "Aguttes"in rəsmi saytında məlumat verilib. Hərracda səkkiz əşyadan ibarət dəstin 40-80 min avroya satılacağ
14.11.2026 281 Hamı zibilə atır - Saç tökülməsinin və ağarmasının qarşısını alır
Fəsil dəyişikliyi və stress səbəbindən artan saç tökülməsinə qarşı bahalı kosmetik məhsullar əvəzinə mətbəxdəki təbii vasitələr həll yolu təqdim edir. Qidalandırıcı yağlar ehtiva edən bu üsul saç diblərini qısa müddətdə gücləndirərək tökülməni azaldır. xəbər verir ki, əksər hallarda zibil kimi atıla
14.11.2026 355 TikTok üçün video çəkilişi faciə ilə bitdi - Şir 19 yaşlı gənci parçaladı
Pakistanın Lahor şəhərində fermada çalışan 19 yaşlı Talha dişi şirin hücumu nəticəsində həyatını itirib. Axşam.az xəbər verir ki, hadisədən sonra gəncin ailəsinə əvvəlcə onun it hücumuna məruz qaldığı bildirilib. Lakin polis araşdırması zamanı həqiqətin fərqli olduğu üzə çıxıb. Yerli mətbuatın məlumatın
13.11.2026 550 Masaj hansı problemlər zamanı tətbiq edilir?
Masaj bədəndə gərginlik, əzələ sərtliyi və hərəkət zamanı yaranan narahatlığın azalmasına dəstək məqsədilə seçilir. Tətbiq üsulu problemin olduğu nahiyəyə və şəxsin vəziyyətinə uyğun müəyyən edilməlidir. Boyun və çiyin gərginliyində masaj nə üçün seçilir?. Boyun və çiyin nahiyəsində sərtlik uzun müddə
11.11.2026 312