Cəmiyyətdən sərt təpki: "Uşaqlar sosial media qurbanına çevrilirlər"

Cəmiyyətdən sərt təpki: "Uşaqlar sosial media qurbanına çevrilirlər"Son günlər azyaşlı uşaqların iştirak etdiyi və onların yaşına uyğun olmayan məzmunlu videoların müxtəlif platformalarda sürətlə paylaşılması geniş rezonansa səbəb olub.

Oxu.Az-ın məlumatına görə, bu videogörüntülərdə uşaqların sosial media baxış sayı və bəyənmələri naminə bir növ "istismar" olunduğu açıq-aşkar görünür.

Kadrlarda uşaqların rəqs etmək adı ilə heç bir rəqs hərəkətlərinə uyğun olmayan bayağı hərəkətləri, yaşlarına uyğun olmayan dialoqlarda iştirak etmələri və bu məzmunun gülüş və əyləncə adı altında təqdim olunması ciddi suallar doğurur.

Uşaq hüquqları üzrə mütəxəssislər bildirirlər ki, uşaqların bu şəkildə ictimai rəyə təqdim olunması, onların şəxsi sərhədlərinin pozulması və yetkinlik yaşına çatmamış fərdlərin sosial şəbəkə trendləri uğrunda alətə çevrilməsi narahatedici hal kimi qiymətləndirilir.

Məsələyə hüquqi prizmadan yanaşdıqda uşaqların iştirakı ilə yayımlanan bu cür videolar bir sıra qanunvericilik aktlarının pozulması deməkdir.

Hüquqşünas Emil Aslanov Oxu.Az-a açıqlamasında bildirib ki, Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 17-ci maddəsinə əsasən, uşaqlar onların həyatına, sağlamlığına və mənəviyyatına təhlükə törədə bilən fəaliyyətə cəlb edilə bilməzlər.

"15 yaşına çatmamış uşaqlar onların təhsilinə, yaşayış tərzinə və sağlamlığına təsir edə biləcək işlərlə məşğul ola bilməzlər. Bundan əlavə, Konstitusiyaya və Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinə uyğun olaraq 15 yaşına çatmamış şəxslərlə əmək müqaviləsi bağlana bilməz və hansısa əməyə cəlb edilə bilməzlər.

Bu səbəbdən də, əgər 15 yaşına qədər olan uşaqlar hansısa əməyə cəlb ediliblərsə, bu hallarda vəzifəli şəxslər 1000 manatdan 1 500 manata qədər məbləğdə, hüquqi şəxslər isə 3 000 manatdan 5 000 manata qədər cərimə İnzibati Xətalar Məcəlləsində nəzərdə tutulub.

Bundan başqa, 15 yaşından 18 yaşınadək olan uşaqlara isə əmək müqaviləsi bağlanarkən onların qanuni nümayəndələrinin yazılı razılığı da alınmalıdır. Yəni bu hallarda uşaq əgər hansısa əməyə cəlb edilirsə, o reklam olunur, hansısa bir, belə deyək, istifadə olunursa, burada artıq əməyə cəlb etmə gedir", - deyə hüquqşünas bildirib.

Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin Uşaq məsələləri şöbəsinin əməkdaşı Bahar Həsənli isə Oxu.Az-ın sorğusuna cavab olaraq bildirilib ki, sosial şəbəkələrdə azyaşlı uşaqların yaşına uyğun olmayan qeyri-etik rəqs görüntülərinin yayılması, uşaqların davranışında və düşüncə tərzində neqativ meyillərin formalaşması, cəmiyyətə düzgün olmayan mesajların verilməsi, eyni zamanda, görüntülərlə bağlı yazılan rəylər uşaqlarda travmaların yaranması ilə nəticələnir, bu isə onların hüquqlarının pozulmasına səbəb olur.

"Azərbaycan Respublikasının Qanunvericiliyində də bu məsələ öz əksini tapıb. Ailə Məcəlləsində valideynlərin uşaqların tərbiyəsinə, sağlamlığına və onların psixi, fiziki, mənəvi inkişafına görə məsuliyyət daşıdığı, qeyd olunub. Əgər valideynlər öz hüquqlarını uşaqların mənafeyinə zidd həyata keçirirlərsə, uşaqların mənəvi inkişafına, fiziki və psixi sağlamlığına xələl yetirirlərsə, bu zaman İnzibati Xətalar Məcəlləsinə uyğun olaraq məsuliyyətə cəlb olunurlar. 1992-ci ildən Azərbaycanın qoşulduğu BMT-nin Uşaq Hüquqları Konvensiyası uşaqların istismarının və zorakılığın bütün formalarına qarşı beynəlxalq hüquqi baza yaradır. Uşaqların qeyri-münasib formada çəkilmiş foto və videolarının sosial mediada paylaşılması uşaq hüquqlarının kobud pozuntusu olmaqla yanaşı, həm də pedofiliya və uşaq istismarı hallarının artmasına şərait yaradır", - deyə Komitənin məlumatında bildirilir.

Mütəxəssislər bildirirlər sosial mediada populyarlıq qazanmaq naminə uşaqların hüquqlarını və mənəvi sağlamlığını təhlükəyə atmaq yolverilməzdir. Bu həm də onların gələcəkdə psixoloji problemlərlə üz-üzə qalmalarına yol aça bilər.

Ombudsman Aparatından Oxu.Az-ın sorğusuna cavab olaraq bildirilib ki, uşaqların mənafelərinə uyğun olmayan paylaşım və fəaliyyətlər onların psixoloji inkişafına və təhlükəsizliyinə mənfi təsir göstərməklə yanaşı, şəxsi həyatın toxunulmazlığı prinsipini pozur və istismar riskini artırır:

"Sosial şəbəkələrdə uşaqlarla bağlı hər hansı materialın yayılmasından əvvəl bunun səbəb ola biləcəyi nəticəyə mütləq diqqət yetirilməli, uşağın şəxsi və ailə həyatına, şərəf və ləyaqətinə hörmət edilməlidir. Hazırlanan materialın məzmunu uşaqların hüquq və azadlıqlarına zidd olmamalı, onların qanuni mənafelərinə uyğun şəkildə istifadə edilməlidir. Bununla yanaşı, uşaqlar üçün təhlükəsiz olan, onların hərtərəfli inkişafını və sosiallaşmasını təmin edən informasiya məhsullarının dövriyyəsinə də şərait yaradılmalıdır".

Psixoloq Ruhiyyə Rüstəmova isə Oxu.Az-a açıqlamasında bildirib ki, sosial mediada uşaqlar gördükləri davranışları təqlid edir, bu da onların xarakterinin formalaşmasına təsir göstərir.

"Onlar izlədikləri kontentə görə davranışlarını dəyişir, bəzən özlərini dəyərsiz və ya dəyərli hiss edirlər. "Layk"lara və şərhlərə asılılıq, uşaqlarda emosional zəiflik və özünəinam problemləri yarada bilər. Valideynlər uşaqların sosial mediadan təhlükəsiz və düzgün istifadə etməsi üçün onlara nəzarət etməli, düzgün məlumat verməli və səhifə istifadəsini məhdudlaşdırmalıdırlar. Uşaqların şəxsiyyət kimi dəyərləndirilməsi, emosional və sosial inkişaflarının qorunması önəmlidir. Sosial mediada uşaqların qorunması üçün təhlükəsizlik alətləri aktiv istifadə olunmalıdır", - deyə psixoloq bildirib.


BiG.Az
Telegramda izləyin
Maraqlı   Baxılıb: 833   Tarix: 24 avqust 2025  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Qaralan kafel aralarını evdəki tək materialla təmizləyin

Kafel aralarında zamanla yaranan qaralmalar üçün bahalı təmizlik vasitələrinə ehtiyac qalmır. Evdə olan tək bir materialla təmizlik artıq daha asan olacaq. xəbər verir ki, vanna otağı və mətbəxlərdə zamanla qaralan kafel araları təmizlik edilsə də, istənilən görüntünün əldə edilməsini çətinləşdirə bilər

14.11.2026 345
.

Yarpaq dolmasının dağılmaması üçün bu üsuldan istifadə edin

Yarpaq dolması hazırlayarkən bir çox insanın qarşılaşdığı problemlərdən biri yeməyin bişmə zamanı dağılması, üst hissədəki dolmaların isə qurumasıdır. Lakin sadə bir mətbəx üsulu ilə bu problemin qarşısını almaq mümkündür. BİG.AZ -a istinadən xəbər verir ki, yarpaq dolmasının bişərkən formasını qorumas

16.11.2026 422
.

Əvvəl ağ idi: təkər şinləri niyə qara rəngdə istehsal olunur?

Bu gün yollarda gördüyümüz avtomobillərin demək olar ki, hamısının təkərləri qara rəngdədir. Lakin maraqlıdır ki, ilk avtomobil şinləri qara deyil, ağ rəngdə istehsal olunurdu. Bəs zamanla onların rəngi niyə dəyişdi?. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, avtomobil şinlərinin qara rəngdə olmasını

15.11.2026 266
.

100 yaşa çatanların qidalanma sirri

Çinli alimlərin apardığı araşdırma 100 yaşa qədər yaşamaq ehtimalı ilə qidalanma vərdişləri arasında maraqlı əlaqə olduğunu üzə çıxarıb. Məlum olub ki, ət yeyən yaşlı qadınların 100 yaşa çatma ehtimalı vegetarian qadınlarla müqayisədə daha yüksək ola bilər. Lakin burada mühüm bir məqam var. -ın xaric

15.11.2026 284
.

Qızıl almaq istəyənlər bu xəbəri mütləq oxusun

Nyu-Yorkun COMEX əmtəə birjasında qızılın bir troya unsiyasının qiyməti 0,7% artaraq 3 912.4 ABŞ dollarına bərabər olub. birja məlumatlarına istinadən xəbər verir ki, COMEX-də gümüşün bir unsiyasının qiyməti də 0,2% artaraq 50.17 dollar təşkil edib

14.11.2026 401
.

Bu qış dəbdə olacaq ayaqqabılar - Stilistdən əsas trendlər

2026-2027-ci ilin qış mövsümündə hündür çəkmələr, 70-ci illərin üslubunu xatırladan zamşa modellər və müxtəlif tokalı botlar dəbdə olacaq. Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə ukraynalı stilist Qalina Denisük UNIAN-a açıqlamasında danışıb. Onun sözlərinə görə, soyuq mövsümdə dizə qədər uzanan çəkmələ

12.11.2026 496
.

Xurma niyə ağızda büzüşmə yaradır və nə qədər şəkərlidir?

Payızın gəlişi ilə xurma mövsümü də başlayır. Bu dadlı meyvə haqqında cəmiyyətdə müxtəlif yanlış təsəvvürlər mövcuddur. Bəziləri xurmanın həddindən artıq şəkərli və kalorili olduğunu düşünür, digərləri isə onun ağızda yaratdığı büzüşmə hissindən narahat olur. Bəs əslində xurma nə qədər faydalıdır v

15.11.2026 265
.

2026-cı ilin ən təhlükəli 10 şəhəri açıqlandı

Beynəlxalq təşkilatlar 2026-cı ildə "bilet almadan əvvəl iki dəfə düşünməli olduğunuz" ən təhlükəli 10 şəhəri müəyyən edib. bunu xarici mediaya istinadən xəbər verir. Siyahıda elə məşhur turizm məkanları var ki, səyahət planlarınızı tamamilə dəyişmək məcburiyyətində qala bilərsiniz. Gündüzlə

14.11.2026 308
.

TikTok üçün video çəkilişi faciə ilə bitdi - Şir 19 yaşlı gənci parçaladı

Pakistanın Lahor şəhərində fermada çalışan 19 yaşlı Talha dişi şirin hücumu nəticəsində həyatını itirib. Axşam.az xəbər verir ki, hadisədən sonra gəncin ailəsinə əvvəlcə onun it hücumuna məruz qaldığı bildirilib. Lakin polis araşdırması zamanı həqiqətin fərqli olduğu üzə çıxıb. Yerli mətbuatın məlumatın

13.11.2026 550
.