Altsheymer tarixə qovuşur? - Bu il öyrəndiyimiz ümidverici beş yenilik
Altsheymer xəstəliyi demensiya hallarının 60–80 faizini təşkil edir. Son illərdə diaqnoz və müalicə sahəsində mühüm irəliləyişlər əldə olunub.
Qaynarinfo xəbər verir ki, 2024-cü ildə yayımlanan Lancet Komissiyasının hesabatına görə, demensiya hallarının təxminən yarısı risk faktorlarının aradan qaldırılması ilə qarşısı alına bilər. 2025-ci ildə aparılan araşdırmalar da xəstəliyin gedişatının daha dərindən anlaşılması və erkən müdaxilə imkanlarını göstərir.
Nevrologiya üzrə professor Ronald Petersen bildirir ki, hazırda "qaz pedalına basmaq və bu işləri sürətləndirmək" vaxtıdır: "Yalnız ömür uzunluğu deyil, sağlam ömür müddəti üzərində də əhəmiyyətli dəyişikliklərin astanasındayıq"
2025-ci ildə Altsheymer və demensiya ilə bağlı ümidverici 5 böyük yenilik:
1. Altsheymer qan testi
ABŞ-ın FDA qurumu may ayında Altsheymer xəstəliyinin əsas bioloji göstəriciləri – amiloid beta və p-tau217 zülallarını 90 faizdən yüksək dəqiqliklə aşkar edən ilk qan testini təsdiqləyib. Bu test bahalı PET müayinələri və bel mayesi analizi ilə müqayisədə daha əlçatan, sərfəli və geniş yayılacaq. Erkən diaqnoz isə həm dərman müalicəsi, həm də həyat tərzi dəyişiklikləri ilə vaxtında müdaxilə imkanı yaradır.
2. Həyat tərzi dəyişiklikləri
ABŞ-da aparılan genişmiqyaslı U.S. POINTER klinik sınağı göstərib ki, qidalanma, idman, idrak təlimi və sağlamlıq nəzarətinin birgə tətbiqi demensiya riski daşıyan insanlarda yaddaş və düşünmə qabiliyyətini yaxşılaşdırır. Xüsusən APOE4 genini daşıyan şəxslərin Aralıq dənizi pəhrizindən daha çox fayda gördüyü məlum olub.
3. İltihablanma üzərində fokus
Elm adamları amiloid betanın yanaşı, iltihablanmanın da demans riskində mühüm rol oynadığını ortaya çıxarıb. APOE4 geninə malik insanların immun sistemlərindəki dəyişikliklər onları yalnız Altsheymer deyil, digər nevrodegenerativ xəstəliklərə də meylli edir. Mütəxəssislər immun sisteminin fəaliyyətini tənzimləyən "immunomodulyasiya" üsullarının gələcəkdə böyük irəliləyiş ola biləcəyini bildirir.
4. Peyvəndlərin qoruyucu təsiri
Son araşdırmalar göstərib ki, bəzi peyvəndlər demensiya riskini azalda bilər. Zona peyvəndinin yeddi il ərzində demensiya ehtimalını 20 faiz azaltdığı sübut olunub. Həmçinin zona və RSV peyvəndlərinin də müsbət təsiri müəyyənləşdirilib. Alimlər bunu həm infeksiyaların qarşısını alma, həm də immuniteti faydalı şəkildə aktivləşdirməklə izah edir.
5. Lityumla yeni kəşf
"Nature" jurnalında yayımlanan bir araşdırmada lityumun Altsheymer xəstəliyinə qarşı qoruyucu rol oynaya biləcəyi bildirilib. Təcrübələrdə lityum çatışmazlığının beyin iltihabını artırdığı, amiloid beta və tau zülallarının yığılmasını sürətləndirdiyi aşkarlanıb. Alimlər az miqdarda lityum orotatın xəstəliyin gedişini dəyişdirə və beyin fəaliyyətini bərpa edə biləcəyini qeyd edirlər.
Bu nəticələr Altsheymer xəstəliyinin gələcəkdə daha idarəolunan və müalicə edilə bilən vəziyyətə çevrilə biləcəyinə dair böyük ümid yaradır.
BiG.Az
Telegramda izləyin
Sağlamlıq Baxılıb: 983 Tarix: 26 sentyabr 2025
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşHepatit B və C tam müalicə olunur? - Mütəxəssis danışdı
Virus hepatitləri qaraciyərin iltihabına səbəb olan və geniş yayılmış infeksion xəstəliklər sırasındadır. Xəstəliyin bəzi növləri kəskin formada keçsə də, hepatit B və C uzun müddət heç bir əlamət vermədən inkişaf edərək xroniki xarakter ala, qaraciyərin ciddi zədələnməsinə səbəb ola bilər. Bununla yanaşı
01.11.2026 777 Sosial şəbəkələrdən uzun müddət istifadə depressiyaya səbəb ola bilər
Sosial şəbəkələrdə gündəlik keçirilən vaxt böyüklər arasında depressiya barədə məlumat verilməsi ilə əlaqəli əsas amillərdən biri kimi müəyyən edilib. Bu əlaqə ABŞ-da 11 il ərzində aparılan sorğularda müşahidə olunub. Qaynarinfo xəbər verir ki, araşdırma Şimal-Qərb Universiteti və Sinsinnati Universitetini
02.11.2026 871 Alimlər orqanizmin hansı yaşda gücünü itirməyə başladığını müəyyənləşdirdi
Yaşlanma insanın fiziki qabiliyyətlərinə çoxlarının gözlədiyindən daha erkən təsir göstərməyə başlaya bilər. Alimlər müəyyən ediblər ki, yaş artdıqca fiziki göstəricilərin azalması sürətlənir. Bununla belə, yetkin yaşda idmanla məşğul olmağa başlamaq da fiziki göstəriciləri yaxşılaşdıra bilər. Qaynarinf
19.10.2026 1178 Hepatitlə bağlı diqqətçəkən statistika: Ötən illə müqayisədə azalma var
2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında Azərbaycanda viruslu hepatit diaqnozu ilə 62 nəfər qeydiyyata alınıb. 2025-ci ilin eyni dövründə bu göstərici 109 nəfər olub. Bu barədə Trend-in sorğusuna cavab olaraq, Dövlət Statistika Komitəsindən məlumat verilib. Qeyd edilib ki, hesabat dövründə hepatit A diaqnoz
24.10.2026 820 İnfarkt və insult riskinin ən yüksək olduğu saatlar
Günün müəyyən saatlarında infarkt və insult keçirmə ehtimalı daha yüksək olur. Xüsusilə səhər saat 06:00-dan 09:00-dək ürək-damar ağırlaşmaları riski kəskin artır. Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə Harvard Tibb Məktəbinin həkim-qastroenteroloqu Trişa Paşriça "The Washington Post" nəşrin
12.11.2026 501 70 yaşdan sonra D vitamini qəbulunda təhlükəli səhv - Dozanı aşmayın
Yaşlılıq dövründə D vitamini sümük və əzələ sisteminin, eləcə də immunitetin sağlamlığı üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Buna görə də çatışmazlıq aşkarlandıqda bu vitaminin qida əlavələri şəklində qəbulu tövsiyə oluna bilər. Lakin yüksək dozalı preparatların müntəzəm və həkim məsləhəti olmadan qəbulu sağlamlığ
23.10.2026 1079 Gündə cəmi 4 saat yuxu ilə necə yaşamaq olar?
Adətən, böyük əksəriyyət üçün gündə yeddi-doqquz saatlıq yuxu norma sayılsa da, bəzi insanlar cəmi dörd-beş saatlıq yuxu ilə kifayətlənərək özlərini tamamilə enerjili və sağlam hiss edirlər. Elm adamları bu nadir vəziyyətin arxasında duran genetik səbəbləri araşdırmağa davam edirlər. "Qafqazinfo"nu
03.11.2026 899 Protein niyə lazımdır?
Mütəxəssis bildirir ki, günorta saatlarında yaranan halsızlıq və enerji azalmasının əsas səbəblərindən biri düzgün qidalanmamaqdır. Axşam.az xəbər verir ki, zülal və ya lif baxımından kasad olan nahar yeməkləri günün ikinci yarısında yorğunluq, diqqət dağınıqlığı və beyin dağınıqlılığı daha da artırır
01.11.2026 718 Axşam yeməyindən sonra yemək yeyirsiniz? - Bu xəbəri mütləq oxuyun
Gec saatlarda yemək qaraciyər xəstəlikləri riskini 30 faizədək artıra bilər. xəbər verir ki, təxminən 200 min nəfərin məlumatlarının təhlil edildiyi araşdırma gec saatlarda qidalanmaqla qaraciyər yağlanması və sirroz arasında əlaqə olduğunu üzə çıxarıb. ABŞ-nin Oreqon Sağlamlıq və Elm Universitetini
25.10.2026 903