"Cəza" yalnız intizam naminə tətbiq edilməməli, uşağın inkişafına xidmət etməlidir" - Psixoloq
Uşaqların intizamını təmin etməyə çalışan valideynlər arasında "cəza nə olmalıdır?" sualı daim müzakirə mövzusudur.
Psixoloq Aysel Əzizli BiG.AZ-a bildirib ki, Təsirsiz və zərərli cəzalar həm uşaqda qorxu və etibarsızlıq yarada, həm də davranışın uzunmüddətli düzəlməsinə mane ola bilər.
"Uşaqlara tətbiq olunan cəza təkcə davranışı dəyişdirməməlidir. O, uşağın necə düşündüyünü, niyə belə davrandığını başa düşməyə və düzgün davranışın necə olduğunu öyrətməyə xidmət etməlidir. Fiziki cəza, alçaltma və utandırma uşağın psixikasına zərər verə, inamını sarsıda və gələcəkdə münasibətlərində problemə çevrilə bilər.
Uşağı vurmaq, bağırmaq və ya alçaltmaq təkcə dərhal itaət əldə edə bilər, uzun müddətdə isə qorxu, depressiya və davranış problemlərinə gətirə bilər.
Uşağın hərəkəti ilə əlaqəli və birbaşa nəticələr (məsələn, əgər oyuncaq ilə başqasına zərər veribsə, oyuncaq müvəqqəti götürülür) daha öyrədicidir.
Qaydalar ailə daxilində hamı tərəfindən eyni cür tətbiq olunmalıdır. Valideynlər arasında uyğunsuzluq uşaqda çaşqınlıq yaradır.
Uşağa "mən sənin davranışından narahatam, çünki…", "bu belə təhlükəlidir" kimi cümlələrlə səbəbi izah etmək, empatiya qurmaq vacibdir.
Yaxşı davranışları tərifləndirmək, bal sistemləri və ya kiçik mükafatlar uşağı doğru hərəkətlərə təşviq edir.
Uşağı səhvini düzəltməyə təşviq edin. "Sənin bu hərəkətinlə nə dəyişə bilər? Bunu necə düzəldə bilərsən?" Bu, məsuliyyəti inkişaf etdirir.
Sakitləşməsi üçün qısa fasilə (uşağın yaşına uyğun və həddindən artıq olmadan) faydalı ola bilər — məqsəd cəzadan ziyadə, emosiyaların tənzimlənməsidir.
Valideynlər öz stresini və reaksiyasını da izləməlidirlər. Çox yorğun və əsəbi olduqda daha sərt və arzuolunmaz metodlara əl atmaq ehtimalı artır. Dəstək axtarmaq — ailə, dost və ya mütəxəssis — o qədər də zəiflik deyil; əksinə, valideynlik üçün məsuliyyətli addımdır."
"Cəza" yalnız intizam naminə tətbiq edilməməli, o, uşağın öyrənməsinə, məsuliyyət və empati inkişafına xidmət etməlidir.
Valideynin məqsədi nəzarət deyil, həm də öyrətmək və uşağın emosional təhlükəsizliyini təmin etməkdir".
BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər Baxılıb: 698 Tarix: 01 oktyabr 2025
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşHeyvanların daşınmasına dair yeni tələblərlə bağlı rəsmi AÇIQLAMA
"Heyvanların daşınması ilə bağlı yeni tələblər yalnız ölkəyə idxal olunan heyvanlara aiddir, daxili daşınmalarda tətbiq edilmir". Bunu APA-ya açıqlamasında Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin (AQTA) Heyvan sağlamlığı və bioloji təhlükəsizlik şöbəsinin müdiri, respublikanın baş dövlə
15:20 156 Paşinyan sabiq deputatdan böhtan və təhqirlərə görə kompensasiya tələb edir
Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan öz partiyasından ("Mülki müqavilə") sabiq deputat Sofiya Ovsepyanı və "Yelk" parlament fraksiyası üzrə keçmiş həmkarı, "Maarifçi Ermənistan" partiyasının rəhbəri Edmon Marukyanı məhkəməyə verib. "Report" Ermənistan mediasın
11.07.2026 192 BTQ-nin icraçı direktoru: "Digər Afrika ölkələrini də əməkdaşlığa cəlb edə bilərik"
"İlk dəfədir ki, bir xarici dövlət qurumu ilə Anlaşma memarandumu imzalanır". xəbər verir ki, bu fikirləri Bakı Təşəbbüs Qrupunun icraçı direktoru Abbas Abbasov BTQ ilə Burkina-Faso Xarici İşlər Nazirliyinin "Qabaqcıl Beynəlxalq Araşdırmalar İnstitutu" arasında əməkdaşlığa dair imzalanmı
16:20 140 İran ABŞ ilə birbaşa danışıqlar tələbini təkzib etdi
Rəsmi Tehran danışıqların bərpası üçün ABŞ prezidenti Donald Trampa müraciət etməyib, lakin vasitəçilər vasitəsilə əlaqələrə müsbət yanaşır. xəbər verir ki, IRIB teleradioşirkəti adı açıqlanmayan rəsmi mənbəyə istinadən məlumat yayıb. "Biz Birləşmiş Ştatlarla yeni danışıqlar mərhələsi tələb etməmişik
16:30 147 Bual Moninder Sinqh: "Dekolonizasiya xalqların öz tarixini və həqiqətlərini özlərinin danışmaq hüququnun bərpasıdır"
"Media xalqların kimliyinin, tarixinin və hüquqlarının qorunmasında mühüm rol oynayır". xəbər verir ki, bunu Kanada Siqh Federasiyasının sədri Bual Moninder Sinqh "Media və dekolonizasiya: yüksələn səslər, güclənən narrativlər" mövzusunda keçirilən beynəlxalq konfransda deyib. O bildiri
17:30 126 Türkiyənin Azərbaycana metal ixacından qazancı 6 %-dən çox artıb
Bu ilin yanvar-iyun aylarında Azərbaycan Türkiyədən 65,724 milyon ABŞ dolları dəyərində qara və əlvan metal idxal edib. "Report" Türkiyə İxracatçılar Məclisinə istinadən xəbər verir ki, bu, 2025-ci ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 6,3 % çoxdur. Təkcə iyunda isə Türkiyə Azərbaycana 10,022 milyo
16:50 130 BU ŞƏXSLƏR 15-20 İL TEZ PENSİYAYA ÇIXA BİLƏR - Kimlərin pensiya yaş həddi azaldılıb?
Bu aydan Azərbaycanda qadınlar ilə kişilərin pensiya yaşları bərabərləşdi. Bəs, kimlər daha tez pensiyaya çıxa bilərlər? Bu siyahını necə genişləşdirmək olar?. Bu suala cavabında iqtisadçı deputat Vüqar Bayramov bildirib ki, daha tez pensiyaya çıxmaq hüququ yalnız çox uşaqlı ailələrə deyil, bir sır
00:15 288 Parisdə daha bir turistik məkan kəskin istilərə görə iş rejimini dəyişdi
Fransanın paytaxtı Parisdə anomal istilər səbəbindən Eyfel qülləsinin həftəsonu iş saatları əhəmiyyətli dərəcədə azaldılacaq. xəbər verir ki, bu barədə abidənin mətbuat xidməti məlumat yayıb. "Proqnozlaşdırılan yüksək temperaturla əlaqədar Eyfel qülləsi iş rejimini dəyişir. İyulun 11-i şənbə v
12:20 161 Dünyada ağcaqanad xəstəliyi yayılır - Ölümcüldür
Avropanın bir sıra məşhur turizm ölkələrində ağcaqanadların yaydığı təhlükəli viruslara yoluxma halları artır. Həkimlər xəbərdarlıq edirlər ki, bu infeksiyalardan bəziləri sinir sistemini zədələyə, iflicə, beyin iltihabına və hətta ölümə səbəb ola bilər. xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, ən riskl
16:00 141 
