4 illik universitet təhsili aktuallığını itirirmi? Ekspert rəyi

Texnologiya, internet resursları və süni intellektin sürətlə inkişaf etdiyi dövrdə 4 illik universitet təhsilinin zəruriliyi müzakirə olunur.

BiG.AZ-a açıqlamasında təhsil eksperti Kamran Əsədov bildirib ki, informasiyaya çıxışın demokratikləşməsi və distant təhsil imkanlarının artması bu sualı daha da aktuallaşdırır:

"UNESCO-nun 2024-cü il hesabatına görə, dünya üzrə 18-24 yaş arasında gənclərin təxminən 38%-i ali təhsilə cəlb olunub. OECD ölkələrində isə bu göstərici 60%-dən yüksəkdir. Azərbaycanda bu rəqəm 38-40% civarındadır.

McKinsey Global Institute-un 2023-cü il hesabatına əsasən, işəgötürənlərin 43%-i universitet məzunlarının əmək bazarına tam hazır olmadığını bildirir. Ekspert qeyd edir ki, klassik 4 illik təhsil texnologiya, proqramlaşdırma və rəqəmsal marketinq sahələrində çox vaxt praktiki bacarıqların formalaşmasında gecikir.

Müsbət tərəflər: Universitet təhsili nəzəri bilikləri və fundamental araşdırma bacarıqlarını möhkəmləndirir. OECD-nin 2024-cü il hesabatına görə, ali təhsilli şəxslərin orta əməkhaqqı orta təhsilli şəxslərdən təxminən 52% yüksəkdir. Tibbi xidmət, hüquq, mühəndislik kimi sahələrdə diplom alternativsizdir.

Mənfi tərəflər: Texnologiya və biznes sahələrində 4 illik təhsil vaxt itkisi kimi qiymətləndirilir. Dünya Bankının 2023-cü il hesabatına görə, texnologiya sahəsində işəgötürənlərin 28%-i rəsmi diplomu artıq əsas kriteriya saymır, daha çox praktik bilik və portfoliyoya önəm verir. Google, IBM və Tesla kimi şirkətlər bəzi vakansiyalar üçün diplom tələbin aradan qaldırıb.

Dünya təcrübəsi göstərir ki, alternativ modellər effektiv ola bilər: Almaniyada "dual təhsil sistemi" tələbələrə nəzəri və praktiki bilikləri paralel təqdim edir, ABŞ-da isə 3-6 aylıq "bootcamp" proqramları texniki bacarıqlar qazandırır. LinkedIn-in 2024-cü il məlumatına görə, İKT sahəsində bootcamp məzunlarının 74%-i 6 ay ərzində iş tapa bilir".

Ekspert vurğulayır ki, universitetlər yalnız nəzəri biliklə kifayətlənməməli, tələbələrə real layihələr, startaplar və innovasiya mərkəzlərində təcrübə imkanları təqdim etməlidir. Kurrikulumlar çevik olmalı, əmək bazarının ehtiyaclarına uyğun yenilənməlidir:

"Nəticə olaraq, 4 illik universitet təhsili tamamilə ləğv edilməməlidir, lakin müasir çağırışlara uyğun şəkildə yenidən qurulmalıdır. Əsas hədəf real bacarıq, çevik düşüncə və əmək bazarına adaptasiya imkanları yaratmaqdır".

Telegramda izləyin