"İkinci nəfəs" fenomeni: Nə vaxt yatmaq daha doğrudur? - Həkim izah edir

"İkinci nəfəs" fenomeni: Nə vaxt yatmaq daha doğrudur? - Həkim izah edirTəbiət müalicəçisi, doktor Kara "ikinci nəfəs" fenomenini və onun yuxuya təsirini izah edib.

Qaynarinfo xəbər verir ki, onun sözlərinə görə, əgər insan saat 23:00 ilə 01:00 arasında yatırsa, orqanizmdə kortizol və melatonin hormonlarının təbii tarazlığı pozulur ki, bu da yuxunun keyfiyyətini pisləşdirir.

"Əgər siz 23:00–01:00 aralığında yatırsınızsa, hormonlarınıza zərər vurursunuz. Axşam kortizol səviyyəsi minimum olmalıdır ki, melatonin maksimuma çatsın və bədəni bərpa edən dərin yuxu təmin olunsun", deyə həkim "New York Post" nəşrinə bildirib.

Həkimin sözlərinə görə, bu saatlardan sonra orqanizm ikinci, bəzən üçüncü və dördüncü kortizol dalğası yaşayır:

"Bu dalğa melatoninin ifrazını azaldır, bəzən də gecənin ortasında qan şəkərinin düşməsinə (hipoqlikemiyaya) səbəb olur, nəticədə insan bir neçə saatdan sonra oyanır. Ən yaxşı yatmaq vaxtı təxminən saat 22:30-dur – bu halda ikinci kortizol dalğasından qaçmaq və səhər 06:30-da təbii şəkildə oyanmaq mümkündür".

Yuxu üzrə mütəxəssis Metyu Bird ("A.H. Beard" şirkətinin rəhbəri) də "ikinci nəfəs"in real fenomen olduğunu təsdiqləyib:

"Bu, axşam saatlarında bədənə qısa müddətli enerji axını gətirən təbii sirkadiyal ritmdir. İnsan dincəlmək vaxtı gəldikdə birdən canlanma hiss edə bilər. Əgər bu an yatmağa çalışsanız, yuxuya getmək çətinləşəcək və yuxunun keyfiyyəti aşağı olacaq".

Bird bildirib ki, əksər böyüklər üçün ən optimal yatmaq vaxtı 22:00–22:30 aralığıdır. Bu saatlar bədənin bioloji ritmləri ilə uyğunlaşır və enerjini bərpa edən dərin və REM yuxu fazalarını dəstəkləyir. Bununla belə, o qeyd edib ki, ideal vaxt fərdidir: yeniyetmələr bioloji olaraq gec saatlarda daha aktiv, yaşlı insanlar isə səhər erkən oyanmağa meyllidirlər. Yaşam tərzi, iş rejimi və "xoruz" (səhər aktiv) və ya "bayquş" (gecə aktiv) xronotipi də bu ritmə təsir göstərir.

Yuxu rejimini tənzimləmək üçün məsləhətlər

Metyu Bird aşağıdakı üsulları tövsiyə edir:

* Yatmaq vaxtını hər bir neçə gündə 15–20 dəqiqə geri çəkməklə tədricən dəyişmək;
* Yuxudan bir saat əvvəl parlaq ekranlardan uzaq durmaq;
* Yatmazdan əvvəl rahatlaşdırıcı vərdiş formalaşdırmaq (məsələn, kitab oxumaq, yüngül dartınma hərəkətləri);
* Hər gün eyni vaxtda yatmaq və oyanmaq;
* Axşam saatlarında kofein və ağır qidalar qəbul etməmək.

Yeni tədqiqat: beş fərqli "yuxu profili"

Avstraliyanın Sidney şəhərində yerləşən Vulkok İnstitutunun alimləri "PLOS Biology" jurnalında dərc olunan araşdırmada 770 gənc yetkinin yuxu göstəricilərini analiz edərək beş fərqli "yuxu profilini" müəyyən ediblər:

* "Zəif yatanlar" – narahatlıq və tez-tez oyanma ilə xarakterizə olunur;
* "Yuxuya davamlılar" – diqqət pozğunluğuna baxmayaraq, normal yuxuya malikdirlər;
* "Az yatanlar" – az yatır, qıcıqlanma və yaddaş zəifliyi yaşayırlar;
* "Yatmaq üçün vasitə qəbul edənlər" – yuxu dərmanlarından və əlavələrdən istifadə edirlər;
* "Pozulmuş yuxulular" – alkoqol, siqaret və ya susuzluq səbəbindən yuxuları keyfiyyətsiz olur.

Hər bir qrupun beyin fəaliyyətində özünəməxsus fərqlər müşahidə olunub. Alimlər hesab edirlər ki, bu, gələcəkdə narahatlıq və depressiya hallarının erkən diaqnozu və fərdi yuxu müalicəsi üsullarının hazırlanmasına kömək edə bilər.


BiG.Az
Telegramda izləyin
Sağlamlıq   Baxılıb: 1207   Tarix: 29 oktyabr 2025  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Toyuğu yumazdan əvvəl bu təhlükəni bilin!

Bir çox insan toyuq ətini bişirməzdən əvvəl kranın altında yumağa üstünlük verir. Lakin mütəxəssislər bu vərdişin sağlamlıq üçün təhlükə yarada biləcəyi barədə xəbərdarlıq edirlər. Belə ki, çiy toyuğun yuyulması zamanı su sıçrantıları vasitəsilə bakteriyalar mətbəxin müxtəlif səthlərinə, qab-qacağa v

02.11.2026 1046
.

Gündə 4 qoz yemək orqanizmdə hansı dəyişikliklər yaradır?

Qoz faydalı yağlar, bitki mənşəli zülal, lif, vitamin və minerallarla zəngin çərəzlərdən biridir. Onun müntəzəm istehlakı ürək-damar sisteminin fəaliyyətini dəstəkləyə və gündəlik qidalanmanın keyfiyyətini yaxşılaşdıra bilər. Ölkə.az BB.LV saytına istinadən xəbər verir ki, gündə təxminən 4 bütöv qo

11.11.2026 654
.

Bir çox xəstəliyi müalicə edən MASAJ

Masaj xidməti bir çox xəstəlikləri sağaldır, masaj zamanı Təbii yağlardan istifadə olunur, sizin bədənizdə olan oynaq ağrıları, bel ağrıları, baş ağrılarını vaxtında götürür. Dünyada edilən masajların 90 %-i tibbi masajdır. Avropada və Şərqdə həkimlər masajı resept olaraq yazırlar. Masaj inteqtaiv bi

01.11.2026 1196
.

Günorta yuxusunun yaddaşa təsiri ilə bağlı maraqlı nəticə

Günorta saatlarında yatmağın yaddaşı gücləndirdiyi ilə bağlı geniş yayılmış fikirlər yeni elmi araşdırmada təsdiqini tapmayıb. Məlum olub ki, qısa müddətli yuxu yaddaşın möhkəmlənməsinə sakit istirahət və adi oyaqlıqdan daha çox kömək etmir. Qaynarinfo xəbər verir ki, bu nəticəyə Cənubi Çin Pedaqoj

16.11.2026 371
.

Hansı yaşda ət yemək ömrü uzadır? - Elmi araşdırma

Çəki çatışmazlığı olan yaşlı insanlarda ət istehlakı 100 yaşa qədər yaşamaq ehtimalını artıra bilər. Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, bu yaş dövründə ətdən imtina etmək, xüsusilə qadınlar arasında daha qısa ömür sürməklə əlaqəli ola bilər. xəbər verir ki, çinli mütəxəssislərin apardığı araşdırmanı

18.10.2026 1021
.

AVROPADA QIRMIZI HƏYƏCAN SİQNALI VERİLDİ

"Qısa müddətdə yoluxma halı 10 mini, ölüm sayı isə 5 mini keçib. Virusun təhlükəli olması və sürətlə yayılması səbəbindən Avropada qırmızı həyəcan siqnalı verilib". Bu haqda türk mediasına istinadən bildirib. Konqo Demokratik Respublikasında başlayan və tarixin ikinci ən böyük böhranına çevrilə

02.11.2026 895
.

Alimlər orqanizmin hansı yaşda gücünü itirməyə başladığını müəyyənləşdirdi

Yaşlanma insanın fiziki qabiliyyətlərinə çoxlarının gözlədiyindən daha erkən təsir göstərməyə başlaya bilər. Alimlər müəyyən ediblər ki, yaş artdıqca fiziki göstəricilərin azalması sürətlənir. Bununla belə, yetkin yaşda idmanla məşğul olmağa başlamaq da fiziki göstəriciləri yaxşılaşdıra bilər. Qaynarinf

19.10.2026 1178
.

Axşam yeməyindən sonra yemək yeyirsiniz? - Bu xəbəri mütləq oxuyun

Gec saatlarda yemək qaraciyər xəstəlikləri riskini 30 faizədək artıra bilər. xəbər verir ki, təxminən 200 min nəfərin məlumatlarının təhlil edildiyi araşdırma gec saatlarda qidalanmaqla qaraciyər yağlanması və sirroz arasında əlaqə olduğunu üzə çıxarıb. ABŞ-nin Oreqon Sağlamlıq və Elm Universitetini

25.10.2026 903
.

Həkimlər niyə çaya şəkər əlavə etməməyi məsləhət görürlər?

Çaya əlavə edilən şəkər gün ərzində qəbul etdiyimiz kalori miqdarını artırır. Xüsusilə bir neçə fincan şirin çay içənlər fərqinə varmadan xeyli şəkər qəbul edə bilərlər. xəbər verir ki, şəkərli içkilərin həddindən artıq istifadəsi artıq çəki və diş çürüməsi riskini artırır. Buna görə çayı şəkərsiz içmə

18.10.2026 956
.