Tələbə köçürülməsində yeni mərhələ: Azərbaycan modeli şəffaflıq nümunəsinə çevrilir

"Tələbələrin bir ali təhsil müəssisəsindən digərinə, yaxud ixtisas və tədris formalarını dəyişməklə köçürülməsi, təhsil sisteminin dinamikliyini və şəffaflığını artıran mühüm mexanizmdir. Bu proses rəqabəti və seçim azadlığını gücləndirməklə yanaşı, tələbələrin sosial və akademik ehtiyaclarına uyğunlaşma imkanı yaradır.

Azərbaycan Respublikasının "Təhsil haqqında" Qanununa əsasən, təhsilalanlar təhsil proqramı, ixtisas və təhsil müəssisəsini dəyişmək hüququna malikdirlər. Bu hüququn elektron şəkildə təmin olunması Elm və Təhsil Nazirliyinin son illərdəki ən uğurlu islahatlarındandır. Nazirlik "portal.edu.az" platforması vasitəsilə köçürülmə xidmətini tam avtomatlaşdırıb, tələbələrə fiziki müraciət etmədən, ədalətli və şəffaf formada ərizə təqdim etmək imkanı yaradıb".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında təhsil eksperti Kamran Əsədov bildirib.

O, qeyd edib ki, rəqəmsal inteqrasiya ali məktəblər, Dövlət İmtahan Mərkəzi və Nazirliyin məlumat sistemləri arasında qarşılıqlı əlaqəni təmin edir. 2024-cü ildə portal üzərindən 13 minə yaxın müraciət qeydə alınıb, bu da 2020-ci illə müqayisədə 2,3 dəfə artım deməkdir. Müraciətlərin 65%-nin müsbət cavablandırılması ictimai etimadı əks etdirir:

"Əvvəllər köçürülmə çox vaxt subyektiv qərarlara və əlaqələrə əsaslanırdı, bu isə tələbələr arasında haqsızlıq hissi yaradırdı. Elektron sistemin tətbiqi ilə bu hallar aradan qalxıb, qərarlar akademik göstərici, kredit uyğunluğu və ixtisas ekvivalentliyi əsasında qəbul edilir.

Bu mexanizm ali təhsil müəssisələrində də keyfiyyət motivasiyasını gücləndirib — universitetlər tələbə axınını saxlamaq üçün tədris səviyyəsini və müəllim peşəkarlığını artırmağa yönəlir. Beləliklə, ali təhsildə sağlam rəqabət və tələbəyönümlü idarəetmə formalaşır.

Dünya təcrübəsi də göstərir ki, bu cür köçürülmə mexanizmləri ali təhsilin ayrılmaz hissəsidir. ABŞ, Avropa və Türkiyə modelinə bənzər şəkildə, Azərbaycan sistemi tam elektron və dövlət nəzarətli mexanizmi ilə fərqlənir ki, bu da şəffaflığın ən yüksək forması sayılır.

Köçürülmə imkanı həm də sosial ədalət baxımından mühümdür — tələbələr ailə vəziyyəti, maddi çətinlik və ya sağlamlıq səbəbilə yaşadıqları yerə yaxın universitetdə təhsillərini davam etdirə bilirlər. Məsələn, 2024-cü ildə region universitetlərinə köçürülənlərin sayı 2022-ci illə müqayisədə 40% artıb.

Bununla yanaşı, bəzi tələbələrin daha asan qiymətləndirmə sistemi olan universitetlərə köçməsi riski qalır. Buna görə də Nazirlik "fənn uyğunluğu" və "kredit ekvivalentliyi" prinsipləri ilə tədris keyfiyyətinə nəzarəti gücləndirib.

Ümumilikdə, köçürülmə sisteminin rəqəmsallaşdırılması şəffaflıq, səmərəlilik və hesabatlılığı artırıb. Bu islahat insan kapitalının inkişafı, bərabər imkanların təmin edilməsi və rəqəmsal transformasiya istiqamətində mühüm addımdır.

Gələcəkdə sistemin beynəlxalq mobillik platformalarına inteqrasiyası Azərbaycanın ali təhsilini Bolonya prosesinə tam uyğunlaşdıracaq. Beləliklə, tələbə köçürülməsi artıq inzibati prosedur deyil, təhsil keyfiyyətinin və sosial ədalətin əsas göstəricisinə çevrilir".

Telegramda izləyin