Yatmazdan əvvəl telefona baxmaq yuxu sağlamlığını həqiqətən təsir edirmi?

Yatmazdan əvvəl telefona baxmaq yuxu sağlamlığını həqiqətən təsir edirmi?Yatmazdan əvvəl ağıllı telefondan istifadə etməmək tövsiyəsi müasir dövrün ən geniş yayılmış sağlamlıq xəbərdarlıqlarından biridir. Lakin çoxları bu qaydanı pozur. Yeni bir elmi araşdırma isə bu vərdişin yuxuya mənfi təsirinin əvvəllər düşünülən qədər qəti olmadığını irəli sürərək uzunmüddətli mübahisəni yenidən gündəmə gətirib.

Qaynarinfo xəbər verir ki, "Sleep Health" jurnalında yayımlanan tədqiqatda Kanadada min nəfərdən çox yetkinin yuxu sağlamlığına dair məlumatları təhlil olunub. İştirakçıların 80 faizindən çoxu son bir ayda yatmazdan əvvəl ekrana baxdığını, təxminən yarısı isə bunu hər gecə etdiyini bildirib. Onlar ekran istifadəsinin tezliyinə görə üç qrupa bölünüblər: ara-sıra, orta dərəcədə və mütəmadi istifadə edənlər.

Nəticələr gözlənilməz olub. Yaş, cins və gəlir kimi amillər nəzərə alındıqda, ara-sıra və mütəmadi ekran istifadəçiləri ən yaxşı yuxu keyfiyyətinə sahib olduqlarını bildiriblər. Ara-sıra ekran istifadə edənlər daha yaxşı yuxu nizamına və məmnuniyyətə malik olduqlarını, mütəmadi istifadə edənlər isə ən sabit yuxu vaxtı və gündüz oyanıqlığına sahib olduqlarını qeyd ediblər. Ən zəif nəticə isə orta dərəcədə istifadə edənlərdə müşahidə olunub.

Mavi işıq iddiası və yaş amili

Bu nəticələr, uzun müddətdir qəbul edilən "mavi işığın yuxunu pozduğu" fikrinə meydan oxuyur. Əvvəlki araşdırmalarda, telefon ekranlarından yayılan mavi işığın melatonin istehsalını azaltdığı və yuxu keyfiyyətini pisləşdirdiyi iddia edilirdi.

Tədqiqatın həmmüəllifi, Toronto Metropolitan Universitetinin Yuxu və Depressiya Laboratoriyasının direktoru Kollin Karni bu yanaşmanın birmənalı olmadığını bildirir. Onun fikrincə, yaş, zamanlama və mavi işığa məruz qalma dərəcəsi əvvəlki işlərdə kifayət qədər nəzərə alınmayıb: "Erkən yaş dövrlərində, xüsusən yeniyetmələrdə axşam saatlarında mavi işığa çox məruz qalmaq mənfi təsir göstərə bilər, çünki bu dövrdə işığa həssaslıq artır. Lakin yaş artdıqca bu həssaslıq azalır".

Alimlər bildirirlər ki, böyüklərin yuxu sağlamlığı yalnız cihazı nə vaxt istifadə etmələrindən deyil, həm də necə istifadə etmələrindən asılıdır. Məsələn, bəzi tətbiqlər rahatlamağa kömək edə bilər, lakin stress və ya narahatlıq yaradan məzmunlar yuxu prosesini poza bilər. Bu isə ekran istifadəsi ilə yuxu sağlamlığı arasındakı əlaqənin sadə bir səbəblə izah oluna bilməyəcəyini göstərir.

Tədqiqatçılar bu əlaqənin tam anlaşılması üçün əlavə araşdırmaların vacibliyini vurğulayırlar. Dr. Karni böyüklərə bu təsiri şəxsi təcrübə ilə sınaqdan keçirməyi məsləhət görür: bir həftə ərzində adi yuxu rejimlərini müşahidə etdikdən sonra, növbəti həftə yatmazdan ən azı bir saat əvvəl cihaz istifadə etməməyə cəhd etmək mümkündür.

Karni əlavə edir: "Əgər cihazdan daha erkən uzaqlaşmaq daha yaxşı yatmağınıza və özünüzü daha gümrah hiss etməyinizə kömək edirsə, bunu yeni bir vərdişə çevirin. Əks halda, cihaz istifadəsinin düşündüyünüz qədər problem yaratmadığı qənaətinə gələ bilərsiniz".


BiG.Az
Telegramda izləyin
Sağlamlıq   Baxılıb: 1103   Tarix: 14 noyabr 2025  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Toyuğu yumazdan əvvəl bu təhlükəni bilin!

Bir çox insan toyuq ətini bişirməzdən əvvəl kranın altında yumağa üstünlük verir. Lakin mütəxəssislər bu vərdişin sağlamlıq üçün təhlükə yarada biləcəyi barədə xəbərdarlıq edirlər. Belə ki, çiy toyuğun yuyulması zamanı su sıçrantıları vasitəsilə bakteriyalar mətbəxin müxtəlif səthlərinə, qab-qacağa v

02.11.2026 1046
.

Gündə 4 qoz yemək orqanizmdə hansı dəyişikliklər yaradır?

Qoz faydalı yağlar, bitki mənşəli zülal, lif, vitamin və minerallarla zəngin çərəzlərdən biridir. Onun müntəzəm istehlakı ürək-damar sisteminin fəaliyyətini dəstəkləyə və gündəlik qidalanmanın keyfiyyətini yaxşılaşdıra bilər. Ölkə.az BB.LV saytına istinadən xəbər verir ki, gündə təxminən 4 bütöv qo

11.11.2026 654
.

Bir çox xəstəliyi müalicə edən MASAJ

Masaj xidməti bir çox xəstəlikləri sağaldır, masaj zamanı Təbii yağlardan istifadə olunur, sizin bədənizdə olan oynaq ağrıları, bel ağrıları, baş ağrılarını vaxtında götürür. Dünyada edilən masajların 90 %-i tibbi masajdır. Avropada və Şərqdə həkimlər masajı resept olaraq yazırlar. Masaj inteqtaiv bi

01.11.2026 1196
.

Günorta yuxusunun yaddaşa təsiri ilə bağlı maraqlı nəticə

Günorta saatlarında yatmağın yaddaşı gücləndirdiyi ilə bağlı geniş yayılmış fikirlər yeni elmi araşdırmada təsdiqini tapmayıb. Məlum olub ki, qısa müddətli yuxu yaddaşın möhkəmlənməsinə sakit istirahət və adi oyaqlıqdan daha çox kömək etmir. Qaynarinfo xəbər verir ki, bu nəticəyə Cənubi Çin Pedaqoj

16.11.2026 371
.

Hansı yaşda ət yemək ömrü uzadır? - Elmi araşdırma

Çəki çatışmazlığı olan yaşlı insanlarda ət istehlakı 100 yaşa qədər yaşamaq ehtimalını artıra bilər. Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, bu yaş dövründə ətdən imtina etmək, xüsusilə qadınlar arasında daha qısa ömür sürməklə əlaqəli ola bilər. xəbər verir ki, çinli mütəxəssislərin apardığı araşdırmanı

18.10.2026 1021
.

AVROPADA QIRMIZI HƏYƏCAN SİQNALI VERİLDİ

"Qısa müddətdə yoluxma halı 10 mini, ölüm sayı isə 5 mini keçib. Virusun təhlükəli olması və sürətlə yayılması səbəbindən Avropada qırmızı həyəcan siqnalı verilib". Bu haqda türk mediasına istinadən bildirib. Konqo Demokratik Respublikasında başlayan və tarixin ikinci ən böyük böhranına çevrilə

02.11.2026 895
.

Alimlər orqanizmin hansı yaşda gücünü itirməyə başladığını müəyyənləşdirdi

Yaşlanma insanın fiziki qabiliyyətlərinə çoxlarının gözlədiyindən daha erkən təsir göstərməyə başlaya bilər. Alimlər müəyyən ediblər ki, yaş artdıqca fiziki göstəricilərin azalması sürətlənir. Bununla belə, yetkin yaşda idmanla məşğul olmağa başlamaq da fiziki göstəriciləri yaxşılaşdıra bilər. Qaynarinf

19.10.2026 1178
.

Axşam yeməyindən sonra yemək yeyirsiniz? - Bu xəbəri mütləq oxuyun

Gec saatlarda yemək qaraciyər xəstəlikləri riskini 30 faizədək artıra bilər. xəbər verir ki, təxminən 200 min nəfərin məlumatlarının təhlil edildiyi araşdırma gec saatlarda qidalanmaqla qaraciyər yağlanması və sirroz arasında əlaqə olduğunu üzə çıxarıb. ABŞ-nin Oreqon Sağlamlıq və Elm Universitetini

25.10.2026 903
.

Həkimlər niyə çaya şəkər əlavə etməməyi məsləhət görürlər?

Çaya əlavə edilən şəkər gün ərzində qəbul etdiyimiz kalori miqdarını artırır. Xüsusilə bir neçə fincan şirin çay içənlər fərqinə varmadan xeyli şəkər qəbul edə bilərlər. xəbər verir ki, şəkərli içkilərin həddindən artıq istifadəsi artıq çəki və diş çürüməsi riskini artırır. Buna görə çayı şəkərsiz içmə

18.10.2026 956
.