Məktəblər təhlükəli məkana çevrilir: şagirdlər arasında zorakılıq halları niyə artır? - PSİXOLOQDAN AÇIQLAMA

Son aylarda orta məktəblərdə baş verən davalar cəmiyyətdə ciddi narahatlıq doğurur. Bir vaxtlar təhlükəsiz məkan sayılan məktəblər indi şagirdlər üçün qorxu və gərginlik mənbəyinə çevrilir. Dərs zamanı yox, fasilələrdə və məktəbdən sonra baş verən bu insidentlər göstərir ki, problem təkcə intizamla bağlı deyil. Yeniyetmələr arasında artan aqressiya, nəzarətsizlik və zorakılığın adi hal alması artıq tək-tək hadisə yox, təhlükəli tendensiyadır. Valideynlər, müəllimlər və cəmiyyət isə haqlı olaraq sual edir: məktəblərdə uşaqlar niyə şiddətə əl atır və bu təhlükənin qarşısı necə alınmalıdır?
Mövzu ilə bağlı psixoloq Samirə Bağırova BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, ümumiyyətlə, mənim subyektiv düşüncəmə görə, Azərbaycanda təhsil və tədris metodikası köklü şəkildə dəyişməlidir. Onun sözlərinə görə, məntiq, riyaziyyat, tarix, informatika, texnologiya, fizika, kimya, biologiya, bədən tərbiyəsi, rəsmxətt, hərbi hazırlıq (əgər hələ bəzi fənnlər davam edirsə), bu kimi fənlər üzrə məhz kişi müəllimlərə üstünlük verilməlidir: "Səbəb: məntiqi-analitik düşüncə, sistemli izah, problem həllinə fokus, abstrakt anlayışları izah etmə bacarığı, emosiyaların idarə olunması kimi, uşaqlara bir sıra şürualtı mesajlar ötürülür. Müəllim yalnız dərs izah edən obraz deyil, həm də duruşu, davranışı və nitqi ilə şagirdi idarə edən, yönəldən fərddir. Necə ki, ailədə ana obrazı uşağın emosiyalarını ifadə etməsində rol oynayır, ata isə uşağın daha özgüvənli, daha cəsarətli, özünü idarə etmə və məntiqi düşünmə bacarıqlarına təsir göstərir, eləcə də təhsildə qadın müəllimlər humanitar fənnlər üzrə daha müsbət nəticələr göstərərək insanı, cəmiyyəti, dili, mədəniyyəti və düşüncəni öyrədən fərdlərdir. Humanitar fənnlər mərkəzində insan və mənalar dayanır. Yəni, bu fənnlər insanı anlamaq üçündür. Digər fənnlər isə dəqiq fənlər olaraq, ümumilikdə təbiəti və sistemi anlamaq üçündür.

Bu gün gender bərabərliyini nəzərə alsaq, düzdür müəllimləri cinsə görə işə almasalar da, amma nədənsə məktəblərdə qadın müəllimləri çoxluq təşkil edir. Bütün müəllimlər sistemli şəkildə işə alınmalıdır. Fənn müəllimi seçilməlidir. Bu cinsə görə olmasa da, təfəkkür tərzinə və metodikasına ciddi yanaşmaq çox vacibdir. Məktəb psixoloqlarına gəlincə isə, Azərbaycan təhsilində bu sahə təssüf ki, lazımsız hesab olunur. Çünki, hər hansı bir məktəb psixoloquna vəzifəsi barədə sual verilsə, vəzifəsinə nələr daxildir bilmir. Məktəb psixoloqun vəzifəsi, hər ay ən az bir dəfə, psixoloji seminarlar təşkil etməli və məktəbdə sağlam mühit qurmaq üçün, psixoloji maarifləndirmə yaratmalıdır. Ayrı- ayrılıqda müəllim, valideynlər və şagirdlər ilə psixoloji seminar proqramları yaratmalı, şikayət və problemləri qeyd etməli, habelə, müəllim və şagirdləri, valideyn və müəllimləri bir araya gətirərək:
. Uşaqlarla düzgün ünsiyyət
. Yeniyetmə dövrünün psixologiyası
. Cəza yoxsa sərhəd?
. Telefon və internet asılılığı
. Çətin davranışlı uşaqlarla iş
. Bullinqin qarşısının alınması
. Özünü tanıma və özünə inam
. Stress və həyəcanla baş etmə
. Ünsiyyət bacarıqları
. Empatiya və hörmət
. Konfliktlərin həlli
və s. kimi məktəb-ailə əməkdaşlığı yaratmalıdır. Psixoloq, müəllim, valideyn, şagird əməkdaşlığı məktəbin məsuliyyət və nəticə üzərində qurulan inkişaf məkanı olduğunu hər kəsə dərk etdirməlidir. Buna görə Təhsil Nazirliyindən başlayaraq, təhsil proqramından tutmuş müəllimlərin hazırlanmasına, məktəb mühitinə və pedaqoji yanaşmalara, təhsil proqramı və dərsliklərə qədər köklü dəyişiklik edilməlidir".

Telegramda izləyin