MİQ-in ödənişli edilməsi: Müəllimliyə girişdə strateji səhv

"MİQ imtahanının ödənişli edilməsi əslində texniki qərar deyil, müəllim peşəsinə baxışın dəyişdirilməsidir və bu dəyişiklik ciddi şəkildə problemli yanaşmadır. Burada əsas məsələ imtahanın təşkili xərci yox, dövlətin müəllim seçimini sosial məsuliyyət kimi qoruyub-qorumamasıdır. Müəllim işə qəbulu bazar xidməti deyil, strateji dövlət funksiyasıdır. Bu funksiyanın üzərinə ödəniş etiketi qoymaq müəllimliyə girişin mahiyyətini zəiflədir".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında təhsil eksperti Kamran Əsədov bildirib.

O, qeyd edib ki, imtahanın pullu olması keyfiyyəti avtomatik artırmır. Keyfiyyət sualın məzmunu, ölçmə mexanizminin elmi əsasları, obyektiv qiymətləndirmə və nəticələrin təhlili ilə formalaşır. İmtahan infrastrukturunun illərdir mövcud olduğu, kompüterlərin uzunmüddətli istifadə edildiyi, imtahan binalarının dövlətə məxsus olduğu şəraitdə "xərc" arqumenti inandırıcı deyil. Burada real qənaət yox, məsuliyyətin namizədin üzərinə ötürülməsi var:

"Ödəniş iştirakçı sayını azaldacaq və bu azalma keyfiyyətli seleksiya yox, sosial süzgəc rolunu oynayacaq. Maddi imkanı zəif olan, regionlarda yaşayan, bir neçə dəfə cəhd etmək məcburiyyətində qalan namizədlər sistemdən sıxışdırılacaq. Nəticədə imtahana girməyənlərin hamısı zəif yox, sadəcə ödəniş baryerini keçə bilməyənlər olacaq. Bu isə müəllim seçimini obyektivlikdən uzaqlaşdırır və potensiallı namizədlərin bir hissəsini prosesdən əvvəlcə itirir.

Ən ciddi problem müəllim peşəsinin dəyəri ilə bağlıdır. Maaşı orta göstəricidən aşağı olan, sosial statusu hələ də tam bərpa edilməmiş bir peşəyə giriş üçün pul tələb etmək ziddiyyətlidir. Dövlət bir tərəfdən müəllim çatışmazlığından danışır, digər tərəfdən həmin çatışmazlığı dərinləşdirən mexanizm yaradır. Bu yanaşma idarəetmə baxımından strateji səhvdir və uzunmüddətli perspektivdə problemi həll etmir, sadəcə ertələyir.

Bəli, formal iştirakın azalması və imtahan prosesində müəyyən nizam-intizam yaranması müsbət tərəf kimi təqdim edilə bilər. Amma bu, çox zəif arqumentdir. Çünki MİQ-də rəqabət onsuz da kifayət qədər yüksəkdir və problem "çox adamın girməsi" yox, "yaxşı müəllimin seçilməsi"dir. Bu hədəfə isə ödəniş yox, məzmun və qiymətləndirmə islahatı ilə çatmaq olar.

Bu qərarla imtahanın statusu dəyişir: MİQ dövlətin kadr seçimi mexanizmindən tədricən ödənişli prosedura çevrilir. Psixoloji olaraq "pul verdim, haqqım var" yanaşması formalaşır ki, bu da həm etik, həm də institusional baxımdan təhlükəlidir. Əgər bu xətt davam edərsə, sabah müəllimlik peşəsinə giriş tamamilə kommersiya elementləri ilə ölçülən prosesə çevrilə bilər.

Əsl dəyişiklik ödənişdə yox, müəllim hazırlığı və seçiminin keyfiyyətində olmalıdır. İmtahanın pullu edilməsi problemi həll etmir, sadəcə sistemin çatışmazlıqlarını namizədlərin cibinə transfer edir. Bu isə nə ədalətlidir, nə də təhsilin gələcəyi baxımından qəbul ediləndir".

Telegramda izləyin