Yeri son 22 ilin ən güclü Günəş fırtınası bürüdü: Bu nə deməkdir?

Yanvarın 19-da Yer kürəsi nadir rast gəlinən S4 səviyyəli Günəş fırtınasını yaşayıb - bu, 2003-cü ilin oktyabrından bəri ən güclü fırtınadır.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə NOAA Kosmik Hava Proqnozlaşdırma Mərkəzi məlumat yayıb.

İntensivliyinə görə o, hətta 2003-cü ilin məşhur "Hellouin" fırtınalarını da geridə qoyub.

Dünya boyu möhtəşəm qütb parıltılarına səbəb olan parlaq maqnit fırtınası fonunda, bu radiasiya fırtınası sıravi müşahidəçilər üçün demək olar ki, hiss olunmaz qalıb, lakin tarixi baxımdan böyük əhəmiyyət kəsb edib.

Space.com yazır ki, günəş radiasiyası fırtınaları Günəşdəki güclü maqnit partlayışları yüklü hissəcikləri - əsasən protonları - demək olar ki, işıq sürətinə qədər sürətləndirdikdə baş verir. Belə hissəciklər Günəşlə Yer arasındakı məsafəni (təxminən 150 milyon km) onlarla dəqiqə ərzində qət edə bilirlər. Onların ən enerjili olanları Yerin maqnit müdafiəsindən keçərək qütb bölgələrinə yönəlir və atmosferin yuxarı təbəqələrinə daxil olur.
NOAA radiasiya fırtınalarını S1 (zəif) dərəcəsindən S5 (ekstremal) dərəcəsinə qədər şkala üzrə təsnif edir. 19 yanvar hadisəsi S4 - "güclü" səviyyəsinə çatıb.

Qorxulu təsvirə baxmayaraq, Yer səthindəki insanlar üçün təhlükə yoxdur: atmosfer və maqnit sahəsi radiasiyanı effektiv şəkildə udur. Bu, həm də hissəciklərin səthə yaxın qeydə alındığı "yerüstü hadisə" (Ground Level Enhancement) olmayıb. Fizik Tamita Skovun sözlərinə görə, hissəciklərin spektri "yumşaq" olub: fırtına gücünə görə rekord qırsa da, yerə çatmaq üçün kifayət qədər enerjili olmayıb.

Yüksəklikdə isə vəziyyət fərqlidir. Belə fırtınalar astronavtlar, həmçinin maqnit müdafiəsinin daha zəif olduğu qütblər üzərindən uçan təyyarələrin ekipajları və sərnişinləri üçün radiasiya risklərini artırır. Peyklər də həssasdır: hissəcik axınları elektronikanın və sensorların işini poza bilər. Bu fırtına zamanı məlumatların ötürülməsində qısamüddətli fasilələr qeydə alınıb.

Radiasiya fırtınası geomaqnit fırtınası ilə eyni şey deyil. Birincisi Günəşdən gələn sürətli hissəciklərlə, ikincisi isə günəş küləyinin Yerin maqnit sahəsi ilə qarşılıqlı əlaqəsi ilə bağlıdır. Geomaqnit fırtınaları qütb parıltılarına səbəb olur və rabitəyə, naviqasiyaya və enerji sistemlərinə təsir edə bilər.

Məlumdur ki, yanvarın 19-da Günəşdə Yerə doğru yönəlmiş sürətli tac kütlə atılması ilə müşayiət olunan güclü X sinifli alışma baş verib. O, planetimizə cəmi bir sutka ərzində çatıb.

Telegramda izləyin