Məişət Zorakılığı ilə Mübarizə: Statistik Rəqəmlər və Sosial Təsirlər - ARAŞDIRMA

Son illərdə Azərbaycanda məişət zorakılığı halları artmaqda davam edir və bu, cəmiyyət üçün ciddi sosial problem olaraq qalır. 2021-ci ildə ümumilikdə 1 200 məişət zorakılığı hadisəsi qeydə alınmışdır. Bu halların təxminən 400-ü qadınlara, 400-ü uşaqlara, 400-ü digər ailə üzvlərinə təsir edib. Bu rəqəmlər göstərir ki, zorakılıq yalnız fiziki zor tətbiqi ilə ölçülmür, sözlə təhqir, qorxu yaratma və maddi asılılıq kimi qeyri-fiziki formalar da geniş yayılıb.
2022-ci ildə zorakılıq halları 1 500-ə yüksəlib. Onların 500-i qadınlar, 500-i uşaqlar, 500-i digər ailə üzvləri olub. Bu tendensiya göstərir ki, problem getdikcə daha geniş yayılır və yalnız qanunvericilik mexanizmləri ilə tam həll olunmur. Məişət zorakılığı halları ailə daxilində gizlənir, çox vaxt ictimaiyyətin gözü qarşısına çıxmır və zərərçəkənlərin çoxu susur.
2023-cü ildə ümumi zorakılıq halları 1 600 olmuşdur. Təhlil göstərir ki, zorakılığın təxminən üçdə biri qadınlara, üçdə biri uşaqlara, dörddə biri digər ailə üzvlərinə təsir edib. Bu dövrdə zorakılığın uzunmüddətli psixoloji təsirləri açıqca hiss olunmağa başlayır: uşaqlarda qorxu və gərginlik, qadınlarda isə özünəinam itkisi və sosial təcrid müşahidə olunur.

Zorakılığın səbəbləri kompleksdir. Sosial faktorlar, iqtisadi asılılıq, mədəni stereotiplər və ailə daxilindəki qarşılıqlı münasibət boşluqları zorakılığı gücləndirir. Qadınların və uşaqların müdafiəsi üçün nəzərdə tutulmuş qanunlar mövcud olsa da, praktiki tətbiqdə çatışmazlıqlar müşahidə olunur. Müvəqqəti qoruyucu tədbirlər zorakılığın təkrarlanmasının qarşısını tam ala bilmir.
2024-cü ildə məişət zorakılığı halları 1 700-ə çatıb. Bunların təxminən 570 qadın, 570 uşaq, 560 digər ailə üzvü tərəfindən yaşandığı qeyd olunur. Bu rəqəmlər göstərir ki, qadınlar və uşaqlar hələ də əsas risk qrupudur və zorakılığın təsiri yalnız fiziki deyil, həm də psixoloji səviyyədə cəmiyyətin geniş təbəqələrini əhatə edir.
2025-ci ildə vəziyyət bir qədər artaraq 1 750 məişət zorakılığı hadisəsi qeydə alınıb. Təxminən 580 qadın, 580 uşaq, 590 digər ailə üzvü zorakılığa məruz qalıb. Bu rəqəmlər göstərir ki, problem hələ də aktual olaraq qalır və cəmiyyətin aktiv müdaxiləsi olmadan azalması çətindir.

Məişət zorakılığının nəticələri ciddi sosial və psixoloji təsirlərə malikdir. Zorakılığa məruz qalan uşaqlarda qorxu, sosial adaptasiya problemləri və emosional gərginlik müşahidə olunur. Qadınlar isə uzun müddət susmaq və müdafiəsiz qalmaqla psixoloji təzyiq altında olur. Bu halların cəmiyyətə təsiri yalnız fərdi deyil, həm də sosial səviyyədə hiss olunur, ailə münasibətlərində və ictimai davranışlarda problemlər yaradır.
Zorakılığın qarşısını almaq üçün təkcə qanun yetərli deyil. Maarifləndirmə, ictimai dəstək, psixoloji məsləhət və ictimai nəzarət tədbirləri birləşdirilməlidir. Təcrübə göstərir ki, zorakılıq hallarının təxminən üçdə biri qadınlar, üçdə biri uşaqlar, dörddə biri digər ailə üzvləri təşkil edərkən, ictimaiyyətin aktiv iştirakı, sosial müdaxilə və məlumatlılıq bu problemin həllində əsas rol oynayır.

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin