Politico: Demokratlar Hakimiyyətdə Olsaydı, Avropa ABŞ-ı Dəstəkləyərdi - POLİTOLOQDAN AÇIQLAMA

ABŞ prezidenti Donald Tramp NATO müttəfiqlərini, xüsusilə Böyük Britaniya və Fransanı, İranla davam edən müharibədə Vaşinqtonun çağırışlarına cavab verməməkdə sərt şəkildə tənqid edib. Tramp sosial media paylaşımında Britaniyanı İranla mübarizədə iştirak etməməkdə, Fransanı isə İsrailə gedən hərbi təchizat təyyarələrinin hava məkanından keçməsinə icazə verməməkdə ittiham edib və "öz neftinizi özünüz əldə edin" kimi sərt ifadələr işlədib, Avropa liderlərini dəstəyi artırmağa çağırıb. Eyni vaxtda beynəlxalq mətbuatda yer alan təhlillərdə, məsələn Politico analitikləri bildirirlər ki, əgər demokratlar ABŞ-da hakimiyyətdə olsaydı, transatlantik münasibətlər və İran müharibəsi ilə bağlı Avropa müttəfiqlərinin dəstəyini əldə etmək daha mümkün olardı.

Onların arqumentinə görə, demokrat administrasiyalar ənənəvi olaraq çoxpartiyalı diplomatiya və kollektiv təhlükəsizlik platformaları üzərindən müttəfiqlərlə daha sıx koordinasiya aparırlar və bu da Avropa liderlərinin ABŞ-ın yanaşmasını daha rahat qəbul etməsinə şərait yarada bilərdi - xüsusilə belə mürəkkəb bir münaqişədə. Bu iki baxış arasındakı fərq transatlantik siyasətdə ciddi debatlara səbəb olur - bir tərəfdə Vaşinqtonun müttəfiqlərindən daha fəal hərbi və strateji dəstək tələb etməsi, digər tərəfdə isə Avropa liderlərinin diplomatikanı və regionun sabitliyini prioritet hesab etməsi kimi qarşıdurmalar getdikcə daha açıq şəkildə ortaya çıxır.
Mövzu ilə bağlı politoloq Aytən Qurbanova BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, ilk növbədə onu qeyd etmək lazımdır ki, ABŞ-da demokratların və respublikaçıların hakimiyyətdə olduğu dövrdə strateji hədəflərdə fərqliliklər olmasada, taktiki olaraq atılan addımlarda ziddiyyətlər və ciddi fərqlər aydın şəkildə müşahidə edilir. Xüsusi ilədə Rusiya-Ukrayna müharibəsinə münasibətdə ortaya qoyulan mövqe və Avropa dövlətləri ilə yaranmış böhran buna bariz nümunədir. Düşünürəm ki, indiki mərhələdə Tramp admistrasiyası hakimiyyətdə olamasaydı və hər hansısa bir formada demokratların təmsil olunduğu yeni bir admistrasiya hakimiyyətdə olsaydı, yada Bayden admistrasiyasının davamı Kamala Harrisin seçkilərdə qalib gəldiyi fərziyyəsi irəli sürülsə, bu ehtimal əsasında İranla münasibətlər bu həddə çatmaya bilərdi. Çünki İranla böhranlı münasibətlər kifayət qədər uzun müddətdir davam edir və birbaşa hərbi qarşıdurma həddinə çatmamaq üçün düşünürəm ki, ABŞ və İran qarşılıqlı olaraq gərginliyi davamlı xarakter ala biləcək bir mərhələdə saxlamaqla, münasibətlərin tam qırılma nöqtəsinə icazə vermək istəmirdilər. Amma indiki mərhələdə biz aydın şəkildə müşahidə edirik ki, Trampın bəyanatları, eyni zamanda İsrailin atdığı addımlara münasibətdə ABŞ tərəfindən ortaya qoyulan mövqe ciddi ölçüdə İranla olan münasibətləri və ümumiyyətlə Orta Şərq siyasətinin formalaşmasına təsiredici faktorlardan biridir. Onun sözlərinə görə, bu təbii olaraq NATO dövlətləri ilə olan böhranıda dahada dərinləşdirir: "İlk növbədə Rusiya-Ukrayna müharibəsi fonunda NATO dövlətlərinin hər hansısa bir formada ABŞ-ın təhlükəsizlik çətirinə sahib olmadıqları ilə bağlı səsləndirilən fikirlər və bəyanatlar, kifayət qədər demaş xarakterli mövqeyin nümayiş etdirilməsi indiki mərhələdə də Avropa dövlətlərinin qarşılıqlı olaraq ABŞ-ın həyata keçirdiyi addımlara və İrana münasibətdə sərgilədiyi mövqeyə dəstək verməməsi ilə nəticələndi. Qarşılıqli ittihamların səsləndirilməsi hər hansısa bir formada problemlərin həllinə gətirib çıxarda biləcək əsas amil olmasada, düşünürəm ki, indi NATO dövlətləri arasında yaranmış böhran ciddi ölçüdə yeni formalaşacaq beynəlxalq münasibətlər sistemində qütbləşməyədə təsir edəcək əsas fakorlardan biridir.

Çünki uzun illərdir eyni mövqedən çıxış eliyən dövlətlərin biz artıq maraqlarında əsaslı zidiyyətlərin yarandığını və bu zidiyyətlərin gələcəyə yönəlik yeni münasibətlərin formalaşdırılmasında da əsas amil ola biləcəyini aydın şəkildə ifadə edə bilərik".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin