Azərbaycanda buğda problemi: Prezidentdən ciddi mesaj

Prezident İlham Əliyev kənd təsərrüfatı məsələlərinə həsr olunmuş müşavirədə bildirib ki, Azərbaycan hazırda özünü buğda ilə cəmi 55 faiz təmin edir və bu göstərici illərdir dəyişmir.

"Uzun illərdir ki, ölkədə təxminən eyni həcmdə buğda istehsal olunur. Baxmayaraq ki, aqroparklar yaradılıb və kənd təsərrüfatına böyük dəstək göstərilib. Aqroparkların inkişafda mühüm rolu olsa da, buğda istehsalı və özünütəminetmə səviyyəsi artmır. Hazırda daxili istehsal 1 milyon 573 min ton, idxal isə 1 milyon 267 min tondur. Biz bu idxalı azaltmalıyıq", - deyə dövlət başçısı vurğulayıb.

Prezident qeyd edib ki, Azərbaycanın coğrafi şəraiti və digər kənd təsərrüfatı məhsullarına olan ehtiyac nəzərə alınaraq 100 faiz təminat hədəfi real olmaya bilər. Lakin 55 faiz göstəricisi qəbuledilməzdir və artırılmalıdır.

Mövzu ilə bağlı BiG.AZ-a açıqlama verən politoloq Turan Rzayev bildirib ki, Azərbaycan üçün buğda məsələsi yalnız iqtisadi deyil, həm də milli təhlükəsizlik məsələsidir. Çünki buğda strateji məhsul olmaqla yanaşı, qida təhlükəsizliyinin əsas sütunlarından biridir. Dövlət enerji resurslarından gəlir əldə etsə də, qlobal böhran dövründə buğda çatışmazlığı və qiymət artımı ciddi risk yarada bilər:

"Rusiya-Ukrayna müharibəsinin ilk illərində dünya bunun təsirlərini açıq şəkildə gördü. Enerji sahəsində alternativlər tapılsa da, buğda ixracında yaranan problemlər bir çox ölkədə ciddi narahatlıq doğurdu.

Hazırda əsas problem resurs çatışmazlığı deyil. Dövlət subsidiyalar ayırır, aqroparklar yaradır, texnika və infrastruktur dəstəyi verir. Lakin nəticələr gözlənilən səviyyədə deyil.

Kənd təsərrüfatına marağın azalması əsas problemlərdən biridir. Regionlardan paytaxta axın, kənd təsərrüfatının kifayət qədər gəlirli hesab olunmaması və həyat standartlarının dəyişməsi bu sahəyə marağı azaldır.

Digər mühüm problem isə ixtisaslı kadr çatışmazlığıdır. Azərbaycanda aqrar təhsil müəssisələri fəaliyyət göstərsə də, gənclərin bir hissəsi bu sahəyə maraq göstərmir və ya təhsil aldıqdan sonra fərqli istiqamətlərə yönəlir.

Mövcud metodlar gözlənilən effekti vermirsə, dünya təcrübəsindən istifadə olunmalıdır. Bu baxımdan ən uğurlu modellərdən biri Niderland təcrübəsidir.

Ərazi baxımından kiçik olmasına baxmayaraq, Niderland hazırda ABŞ-dan sonra dünyanın ən böyük kənd təsərrüfatı ixracatçılarından biridir. Bu ölkədə kənd təsərrüfatına ənənəvi sahə kimi deyil, texnologiya və elmi innovasiyalar üzərində qurulan strateji sektor kimi yanaşılır.

Niderland modeli "daha az resursla daha çox məhsul" prinsipinə əsaslanır. Burada hidroponika sistemi, ağıllı suvarma texnologiyaları və avtomatlaşdırılmış istixana idarəetməsi geniş tətbiq edilir. Bəzi təsərrüfatlarda ənənəvi üsullarla müqayisədə 90 faizə qədər az su istifadə olunur.

Bu modelin uğurunun əsas səbəblərindən biri güclü təhsil və elmi tədqiqat sistemidir. Xüsusilə "Vaqeningen Universiteti və Tədqiqat Mərkəzi" aqrar elmlər sahəsində dünyanın aparıcı elm mərkəzlərindən biri sayılır.

Təklif olunur ki, Azərbaycan Niderland və digər inkişaf etmiş ölkələrlə aqrar sahədə təcrübə mübadiləsini genişləndirsin, istedadlı gənclər xaricdə təhsil almağa göndərilsin və gələcəkdə ölkədə beynəlxalq standartlara uyğun aqrar tədqiqat mərkəzləri yaradılsın.

Buğda məsələsi gələcəkdə daha böyük strateji əhəmiyyət daşıya bilər və indidən ciddi tədbirlər görülməsi vacibdir".

Telegramda izləyin