Niyə parlaq yuxulardan sonra özümüzü yorğun hiss edirik? - Alimlərin cavabı

Niyə parlaq yuxulardan sonra özümüzü yorğun hiss edirik? - Alimlərin cavabıBir çox insan ən azı bir dəfə parlaq və emosional yuxularla dolu gecədən sonra tam yorğunluq hissi ilə oyanıb. Alimlər bildirirlər ki, səbəb yuxunun məzmunundan çox, yuxunun keyfiyyəti və beynin istirahət zamanı necə işləməsi ilə bağlıdır.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "The Independent" yazır.

Məqalədə qeyd olunur ki, parlaq yuxulardan sonra baş "ağır" hiss edilə, düşüncələr qarışıq ola və orqanizm özünü istirahət etmiş kimi hiss etməyə bilər. Hətta elə görünə bilər ki, beyin bütün gecə fasiləsiz işləyib.

Hər kəs yuxu görür, sadəcə hamı bunu xatırlamır

"Yuxuların əsas hissəsi REM adlanan sürətli yuxu mərhələsində yaranır. Bu mərhələ ümumi gecə yuxusunun təxminən 20-25%-ni təşkil edir. İnsan gecə ərzində dörd-altı REM dövrü keçirir və səhərə yaxın bu mərhələlər daha uzun olur", deyə məqalədə bildirilir.

Alimlər vurğulayırlar ki, bütün insanlar hər gecə bir neçə dəfə yuxu görür. Sadəcə, hər kəs onları xatırlamır.

Adətən insanlar REM mərhələsi zamanı və ya dərhal sonra oyandıqları halda yuxuları daha yaxşı xatırlayırlar. Yuxunun emosional olması, gecə ərzində qısa oyanmalar və beynin fərdi xüsusiyyətləri də buna təsir edir.

Müntəzəm olaraq çox parlaq və emosional yuxuları xatırlayan insanlar adətən daha səthi və tez-tez bölünən yuxuya malik olurlar.

Beyində nə baş verir?

REM mərhələsində beyin gündüz olduğu qədər aktiv işləyir. Eyni zamanda bədən faktiki olaraq iflic vəziyyətində olur - bu, insanın yuxuda gördüyü hərəkətləri real həyatda təkrarlamaması üçün təbii qoruyucu mexanizmdir.

Bu dövrdə beynin emosiyalara cavabdeh hissələri - amiqdala, hipokamp və talamus xüsusilə aktiv olur. Məntiq və rasional düşüncəyə cavabdeh olan prefrontal korteks isə daha zəif fəaliyyət göstərir.

Məhz buna görə yuxular həm çox emosional və real görünə, həm də tamamilə məntiqsiz ola bilər.

Bir çox insan düşünür ki, yuxular qısa fraqmentlər və ya ani görüntülərdən ibarətdir. Lakin araşdırmalar bunun əksini göstərir. Alimlər müəyyən ediblər ki, REM mərhələsində görülən yuxular adətən həmin mərhələnin davam etdiyi qədər uzun sürür.

Məsələn, insana yuxunun 20 dəqiqə davam etdiyi kimi gəlirsə, böyük ehtimalla həqiqətən də belə olub.

Tədqiqatçılar bildirirlər ki, yuxunun özü orqanizmi insanın özünü tam tükənmiş hiss edəcəyi qədər yormur.

Əsas səbəb başqa amildir: insan yuxunu xatırlayırsa, deməli, REM mərhələsi zamanı və ya dərhal sonra oyanıb. Hətta qısa gecə oyanmaları belə orqanizmin bərpası üçün ən vacib olan dərin yuxu mərhələlərini pozur.

Dərin yuxu zamanı beyin gün ərzində toplanaraq yorğunluq yaradan adenozin maddəsindən də təmizlənir. Yuxu tez-tez bölünərsə, beyin tam "təmizlənməyə" imkan tapmır və insan növbəti gün özünü yorğun hiss edir.

Bundan əlavə, REM mərhələsindən oyanmaq orqanizm üçün yüngül yuxu mərhələlərindən oyanmaqdan daha çətindir. Bu zaman "yuxu inertliyi" deyilən vəziyyət yaranır - beyin uzun müddət tam ayıla bilmir, insan başında duman hiss edir və güclü halsızlıq yaşayır.

Problem yuxularda deyil, yuxunun keyfiyyətindədir
Əgər yuxu mütəmadi olaraq bölünür və ya insan kifayət qədər yatmırsa, beyin növbəti gecələrdə REM mərhələsinin çatışmazlığını kompensasiya etməyə çalışır. Bu hal "REM rebound" - yəni REM yuxusunun bərpası adlanır.

Məhz buna görə stress, yuxusuzluq və ya həddindən artıq yorğunluq dövrlərindən sonra insanlar daha parlaq və emosional yuxular görürlər.

Alimlər qeyd edirlər ki, insan demək olar bütün yuxularını mütəmadi xatırlayır, hər gün yorğun oyanır və gün ərzində yuxululuq hiss edirsə, bu, yuxu strukturunun pozulmasına işarə edə bilər.

Belə hallarda həkimlər mütəxəssisə müraciət etməyi və gecə yuxusunun keyfiyyətini yoxlatdırmağı tövsiyə edirlər.

Yaxşı yuxu üçün hansı məhsullar tövsiyə olunur
Alimlərin sözlərinə görə, melatonin insan beyninin yuxu və oyanıqlıq dövrünü tənzimləmək üçün istehsal etdiyi hormondur. Bu maddə bəzi qidalarda da mövcuddur - məsələn, göbələk, yumurta, qızılbalıq, turş albalı və digər məhsullarda.

Bu məhsullar melatonin səviyyəsinin artmasına kömək edə və yuxunu yaxşılaşdıran faydalı maddələr ehtiva edə bilər. Xüsusilə turş albalı şirəsinin yuxunu yaxşılaşdırdığı sübut olunub. O, həm də iltihabı azaltmağa kömək edən polifenollar adlı antioksidantlarla zəngindir.


BiG.Az
Telegramda izləyin
Maraqlı   Baxılıb: 506   Tarix: 29 may 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Peçenyedə dadı dəyişən gizli səhv bu imiş

Peçenyelərin daha dadlı, yumşaq və ideal formada alınması üçün istifadə olunan inqrediyentlərin miqdarını dəqiq ölçmək vacibdir. Ölkə.az yerli mediaya istinadən xəbər verir ki, mütəxəssislər bunun üçün adi ölçü qablarından deyil, mətbəx tərəzisindən istifadə etməyi tövsiyə edirlər. Peçenye hazırlanmas

11.11.2026 568
.

100 yaşa çatanların qidalanma sirri

Çinli alimlərin apardığı araşdırma 100 yaşa qədər yaşamaq ehtimalı ilə qidalanma vərdişləri arasında maraqlı əlaqə olduğunu üzə çıxarıb. Məlum olub ki, ət yeyən yaşlı qadınların 100 yaşa çatma ehtimalı vegetarian qadınlarla müqayisədə daha yüksək ola bilər. Lakin burada mühüm bir məqam var. -ın xaric

15.11.2026 281
.

Hamı zibilə atır - Saç tökülməsinin və ağarmasının qarşısını alır

Fəsil dəyişikliyi və stress səbəbindən artan saç tökülməsinə qarşı bahalı kosmetik məhsullar əvəzinə mətbəxdəki təbii vasitələr həll yolu təqdim edir. Qidalandırıcı yağlar ehtiva edən bu üsul saç diblərini qısa müddətdə gücləndirərək tökülməni azaldır. xəbər verir ki, əksər hallarda zibil kimi atıla

14.11.2026 350
.

Köhnə fleşkartı atmayın: 5 faydalı istifadə üsulu

Bir vaxtlar faylların saxlanılması və ötürülməsi üçün ən çox istifadə olunan USB fleşkartlar indi əvvəlki qədər populyar deyil. Lakin evdə qalan köhnə fleşkartları atmağa tələsməyin. BİG.AZ fləşkartın kompüterin təhlükəsizliyini artırmaqdan tutmuş avtomobildə musiqi dinləməyə qədər yenidən istifadə etməyi

14.11.2026 446
.

İnsan ölənə yaxın bu 4 sözü deyir - "Səni sevirəm"...

İnsan həyatının son anlarında nələr düşünür və hansı sözləri deməyə çalışır? Uzun illər ağır xəstələrlə çalışan məşhur onkoloq insanların ölümə yaxın vaxtlarda ən çox işlətdikləri dörd ifadəni açıqlayıb. xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, tanınmış onkoloq, yazıçı və Pulitser mükafatı laureatı Siddharth

15.11.2026 284
.

Qadınlar kişilərdən daha çox üşüyür - SƏBƏB

Alimlər qadınların soyuğu kişilərdən daha tez hiss etməsinin və daha isti mühitə üstünlük verməsinin mümkün bioloji səbəbini araşdırıblar. Tədqiqatın nəticələrinə görə, temperaturun qavranılmasına testosteron və dərinin sinir uclarında yerləşən xüsusi zülal reseptorları təsir göstərə bilər. xarici mediay

15.11.2026 268
.

Göbələkləri bişirməzdən əvvəl yumaq lazımdırmı?

Göbələklərin hazırlanması zamanı ən çox mübahisə doğuran məsələlərdən biri onların yuyulmasıdır. Bəzi insanlar göbələkləri suya salmağın onların dadını dəyişdirdiyini düşünür, digərləri isə bişirməzdən əvvəl mütləq yuyulmasını vacib hesab edir. Göbələklərin səthində torpaq və digər çirkləndiricilər qal

12.11.2026 511
.

Xidmetler.AZ - Təhlükəsizlik kameraları, təhlükəsizlik sistemləri

Xidmətlər təklif edən XİDMETLER.AZ- saytinda müasir dövrdə ən çox tələb olunan texniki avadanlıqlardan təhlükəsizlik kameraları haqda elanlar toplanıb. Xüsusən, həyət evi, villası və obyekti olanlar nəzarət kameralarına ehtiyac duyurlar. Ancaq son illərdə bina evlərinə təhlükəsizlik kameraları qoşduranları

13.11.2026 921
.

Soyuducudakı bu düymə tərəvəzin taleyini həll edir

Soyuducuda saxlanılan tərəvəzlərin tez solması və ya çürüməsi bir çox evdə qarşılaşılan problemlərdəndir. Lakin soyuducuların tərəvəz bölməsində (crisper) olan kiçik sürgülü düymə meyvə və tərəvəzlərin daha uzun müddət təzə qalmasına kömək edir. xəbər verir ki, çəkməcənin içindəki nəmlik səviyyəsin

15.11.2026 429
.