Universitetlərdə Təhsil Haqları Artdı - BDU-da Qiymət 7600 Manata Yüksəldi - TƏHSİL EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA

Son dövrlərdə ölkənin ali təhsil müəssisələrində təhsil haqlarının artması diqqət çəkir. Xüsusilə dövlət universitetlərində müşahidə olunan qiymət dəyişiklikləri abituriyentlər və valideynlər arasında narahatlıq yaradıb. Artım tendensiyası bu il də davam edib və bəzi ixtisaslarda təhsil haqları əvvəlki illərlə müqayisədə xeyli yüksəlib.

Bu dəyişikliklər arasında ən çox müzakirə olunan məsələlərdən biri də Bakı Dövlət Universitetində bəzi ixtisaslar üzrə təhsil haqqının 7600 manata çatmasıdır. Bu vəziyyət həm təhsil imkanlarına çıxış, həm də sosial ədalət baxımından geniş ictimai müzakirələrə səbəb olur.
Mövzu ilə bağlı təhsil eksperti Şəmsi Qoca BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, universitetlərdə, o cümlədən Bakı Dövlət Universitetində bəzi ixtisaslar üzrə təhsil haqlarında müəyyən tənzimləmələr və artımlar mütəmadi olaraq baş verir. Lakin 7600 manat rəqəmi yerli tələbələr (Azərbaycan vətəndaşları) üçün deyil. Onun sözlərinə görə, yerli tələbələr üçün BDU-da ən yüksək təhsil haqları (məsələn, Hüquqşünaslıq, Beynəlxalq münasibətlər və ya İqtisadiyyat kimi populyar ixtisaslarda) adətən 3000-4500 manat civarında dəyişir: "Sizin qeyd etdiyiniz 7600 manatlıq (təxminən 4500 dollar) və ya ona yaxın məbləğlər adətən əcnəbi tələbələrin ingilis dilli proqramları və ya bəzi xüsusi magistr/doktorantura layihələri üçün müəyyən edilmiş tariflər ola bilər. Adi bakalavr pilləsində oxuyan yerli gənclərimiz üçün belə bir kütləvi qiymət yoxdur.

Ümumilikdə ölkədə ali təhsil haqlarının artım meyli niyə baş verir? Bunun bir neçə obyektiv və subyektiv tərəfləri var:

Maddi-texniki baza və professor-müəllim heyəti: Universitetlər müasir laboratoriyalar qurmaq, beynəlxalq akkreditasiyalardan keçmək və keyfiyyətli kadrları saxlamaq üçün maliyyə dayanıqlığına ehtiyac duyurlar. Təhsil ocaqlarının böyük qismi özünümaliyyələşdirmə prinsipinə keçdiyi üçün xərclərini təhsil haqları hesabına qarşılayır.

Tələb-təklif balansı: Müəyyən prestijli ixtisaslara (Hüquq, PR, İT sektoru) tələbat kəskin çox olduqda, universitetlər rəqabəti tənzimləmək üçün qiymət siyasətinə yenidən baxırlar.

Məsələnin sosial tərəfinə gəldikdə isə, təhsil haqlarının əhalinin orta aylıq gəliri və dolanışıq minimumu ilə mütənasib olması şərtdir.

Baxış Bucağı: Əgər qiymətlər reallıqda da kütləvi şəkildə bu qədər yüksək olsaydı, bu, istedadlı, lakin maddi imkanı məhdud olan region gənclərinin keyfiyyətli ali təhsilə əlçatanlığını çətinləşdirərdi. Təhsil biznes yox, strateji gələcəkdir. İnsan kapitalının formalaşması üçün ali təhsil hər bir layiq olan savadlı gənc üçün əlçatan olmalıdır.

Xoşbəxtlikdən, dövlətimiz bu balansı qorumaq üçün ciddi mexanizmlər tətbiq edir:

Təhsil Tələbə Krediti Fondu (TTKF): Maddi imkanı zəif olan tələbələr çox aşağı faizlə və ya faizsiz uzunmüddətli kreditlər götürə bilirlər.

Dövlət sifarişli yerlər: Hər il qəbul planında pulsuz (dövlət hesabına) oxuyan tələbələrin yeri və faizi artırılır.

Media nümayəndəsi kimi sizə tövsiyəm odur ki, bu növ xəbərləri tirajlayarkən rəqəmlərin yerli tələbələrə, yoxsa əcnəbilərə aid olduğunu dəqiqləşdirək. Çünki şişirdilmiş rəqəmlər cəmiyyətdə, xüsusən də abituriyentlər və valideynlər arasında əsassız təşviş yaradır. Qiymətlərin optimallaşdırılması isə təhsilin keyfiyyətinin yüksəlməsinə xidmət etdiyi müddətcə anlaşılandır, yetər ki, sosial ədalət prinsipləri pozulmasın".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin