Hər gün fərqinə varmadan şəkər qəbul edirik - təhlükəli tendensiya - QİDA EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA

Müasir dövrdə insanlar fərqinə varmadan gün ərzində böyük miqdarda şəkər qəbul edir. Xüsusilə paketləşdirilmiş şirələr, qazlı içkilər, şirin yoqurtlar, şokolad və müxtəlif hazır qidalar gündəlik rasionun ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Bu məhsulların tərkibində olan gizli şəkər zamanla piylənmə, şəkərli diabet, ürək-damar problemləri və maddələr mübadiləsinin pozulması kimi ciddi sağlamlıq risklərinə yol aça bilər.

Bir çox insanlar isə qəbul etdikləri şəkərin miqdarını tam hesablamadıqları üçün təhlükənin fərqinə varmırlar. Bəs gündəlik həyatda paket qidalardan və şirəli içkilərdən orqanizmə daxil olan şəkərə necə nəzarət etmək olar və sağlam qidalanma üçün hansı addımlar atılmalıdır?
Mövzu ilə bağlı sağlam qida təbliğatçısı, Gənclərin Töhfəsi İctimai Birliyinin sədri Asim Vəliyev BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, doğru qeyd etdiniz. İstehlak etdiyimiz qidalarla hər gün orqanizmimizə yüklü miqdarda şəkər daxil olur. Onun sözlərinə görə, bu gün şirniyyatlardan tutmuş, hazır paketli qidalara, qazlı və rəngli içkilərə qədər demək olar ki, hər yerdə şəkərlə qarşılaşırıq: "Ən böyük problem isə insanların bu şəkər miqdarına nəzarət edə bilməməsidir. Çoxumuz elə zənn edirik ki, əgər birbaşa şirin nəsə yemiriksə, deməli bədənimizə şəkər daxil olmur. Halbuki gündəlik qidalarımızın çoxunun tərkibində gizli şəkərlər var. Uzunmüddətli və nəzarətsiz şəkər qəbulu isə orqanizmdə ciddi sağlamlıq problemlərinə səbəb olur.

Şəkərin normadan artıq və xroniki şəkildə qəbul edilməsi bədəndə bir çox zəncirvari mənfi reaksiyalara səbəb olur. Beynəlxalq təşkilatlar sərbəst şəkərlərin gündəlik enerji qəbulunun 10%-indən, hətta daha yaxşı nəticə üçün 5%-indən az olması tövsiyə edilir. Qana sürətlə daxil olan şəkər insulin hormonunun davamlı olaraq yüksək qalmasına və zamanla insulin dirəncinə səbəb olur. Qaraciyər fruktozanı emal etməkdə çətinlik çəkir və artıq qalan şəkər birbaşa daxili orqanların ətrafında piylənməyə çevrilir. Yüksək şəkər qəbulu qan təzyiqini artırır, xroniki iltihab proseslərini hərəkətə gətirir və damar sərtliyi riskini çoxaldır. Qandakı artıq şəkər molekulları kollagen və elastin zülallarına bağlanaraq dərinin elastikliyini itirməsinə və erkən qırışların yaranmasına yol açır.

Mən çayı şəkərsiz içirəm, şirniyyat da yemirəm deyən bir çox insanın qan analizlərində yüksək qlükoza göstəricilərinə rast gəlinir. Qida texnologiyasında məhsulların rəf ömrünü uzatmaq, dadını və teksturasını tənzimləmək üçün şəkərdən geniş istifadə olunur.

Hazır sosuaslardan tutmuş, fit və dietik qidalar, paketli çörəklər, konservləşdirilmiş qidalar və bir çox qidada gizli şəkərlər var.

Şəkərə nəzarəti bir neçə qaydalara riayət edərək nail ola bilərik. Məhsulun ön tərəfindəki şəkərsiz, təbii, sağlam kimi manipulyativ iddialara deyil, arxa tərəfdəki tərkib hissəsinə baxmalıyıq. Şəkər özünü fərqli adlar altında gizlədir. Əgər tərkib siyahısında yüksək fruktozalı qarğıdalı şərbəti, maltoza, fruktoza, qlükoza, saxaroza, dekstroza, bəkməz, invert şəkər, maltodekstrin adları yazılıbsa, bilin ki, şəkər var. Ağ şəkər və süni şərbətlərlə zənginləşdirilmiş hazır qidalar əvəzinə yerli, mövsümi və təbii şəkər mənbələrindən istifadə edə bilərik. Rafinə edilmiş şəkəri az miqdarda yerli bal, ev şəraitində hazırlanmış meyvə quruları ilə əvəzləmək həm lif, həm də vitamin qəbulu baxımından daha faydalıdır.

Sousları, salat qarışıqlarını, şirniyyat alternativlərini evdə özümüz hazırlaya bilərik.

Şəkər qəbulunu birdən-birə sıfırlamaq bəzi insanlarda emosional aclıq, kəskin baş ağrıları yarada bilər. Bu səbəbdən prosesi tədricən, bədəni stressə salmadan həyata keçirmək lazımdır".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin