Si Cinpin Şimali Koreyada: Dünyaya verilən siyasi mesaj nədir? - POLİTOLOQDAN AÇIQLAMA

Çin Prezidenti Si Cinpin Şimali Koreyaya etdiyi nadir dövlət səfəri ilə yenidən dünya gündəminə çevrilib. Pxenyanda Şimali Koreya lideri Kim Jong Un tərəfindən təntənəli şəkildə qarşılanan Si Cinpin iki ölkə arasında münasibətlərin daha da gücləndiriləcəyini bildirib.

Tərəflər regional təhlükəsizlik, iqtisadi əməkdaşlıq və strateji tərəfdaşlıq məsələlərini müzakirə edib. Bu səfər həm də son illərdə Rusiya, Çin və Şimali Koreya arasında yaxınlaşmanın sürətləndiyi bir dövrə təsadüf edir və beynəlxalq arenada yeni geosiyasi mesaj kimi qiymətləndirilir.
Mövzu ilə bağlı politoloq Aytən Qurbanova BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, Çin Xalq Respublikasının Sədri, Çin Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Baş katibi Si Cinpinin Pxenyana səfəri yalnız iki qonşu dövlət arasında münasibətlərin inkişafı baxımından deyil, eləcə də qlobal və regional güc balansının yenidən formalaşdığı mürəkkəb beynəlxalq şəraitdə mühüm siyasi hadisə kimi qiymətləndirilməlidir. Onun sözlərinə görə, son illərdə ABŞ-Çin rəqabətinin dərinləşməsi, Rusiya-Qərb qarşıdurmasının yeni mərhələyə keçməsi və Koreya yarımadasında təhlükəsizlik risklərinin artması fonunda bu səfər rəsmi Pekinin geosiyasi prioritetlərini və strateji hədəflərini daha aydın şəkildə ortaya qoyur: "Şimali Koreya uzun illərdir ki, Çinin Şimal-Şərqi Asiyadakı ən mühüm strateji tərəfdaşlarından biri hesab olunur. Həmçinin Pekin üçün Koreya yarımadasında sabitliyin qorunması milli təhlükəsizlik məsələsidir. Çinin sərhədlərinin yaxınlığında hərbi-siyasi gərginliyin artması və ya regionda nəzarətsiz proseslərin baş verməsi rəsmi Pekinin maraqlarına uyğun deyil. Ona görə də, Çin həm Şimali Koreya üzərində təsir imkanlarını qorumağa, həm də regionda mümkün böhranların qarşısını almağa çalışır. Son dövrlərdə Şimali Koreya ilə Rusiya arasında münasibətlərin intensivləşməsi isə Pekin üçün yeni reallıq yaradıb. Moskva və Pxenyan arasında siyasi, iqtisadi və hərbi əməkdaşlığın genişlənməsi fonunda Çin özünün ənənəvi təsir mövqelərini qorumaq niyyətindədir. Si Cinpinin səfəri müəyyən mənada Çinin Şimali Koreya ilə strateji əlaqələrə verdiyi əhəmiyyətin nümayişi kimi qiymətləndirilə bilər. Çin rəhbərliyi Pxenyanın xarici siyasət kursunda öz rolunun zəifləməsinə imkan vermək istəmir. Digər mühüm məqam isə ABŞ, Yaponiya və Cənubi Koreya arasında təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın son illərdə əhəmiyyətli dərəcədə güclənməsidir.

ABŞ-nin regionda hərbi mövcudluğunu artırması və müttəfiqləri ilə koordinasiyanı genişləndirməsi rəsmi Pekin tərəfindən strateji təzyiq elementi kimi qəbul edilir. Belə bir şəraitdə Çin Şimali Koreya ilə münasibətləri gücləndirməklə regiondakı geosiyasi manevr imkanlarını genişləndirməyə çalışır. Səfərin beynəlxalq əhəmiyyətini artıran amillərdən biri də onun ABŞ Prezidenti Donald Tramp və Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin Çinə son səfərlərindən sonra baş tutmasıdır. Bu diplomatik aktivlik göstərir ki, Çin qlobal siyasətdə daha fəal rol oynamaq və beynəlxalq proseslərin əsas mərkəzlərindən biri kimi mövqeyini möhkəmləndirmək niyyətindədir. Beləliklə də, Çin həm Vaşinqtonla rəqabəti idarə etməyə, həm Moskva ilə strateji tərəfdaşlığı qorumağa, həm də Pxenyan üzərində təsir imkanlarını saxlamağa çalışır. Nəticə etibarilə, Si Cinpinin Pxenyan səfəri adi diplomatik təmaslardan daha geniş məna daşıyır.

Bu səfər Şərqi Asiyada formalaşan yeni güc balansının mühüm elementlərindən biri olmaqla yanaşı, Çin-Rusiya-Şimali Koreya münasibətlərinin gələcək istiqamətləri və ABŞ-nin regiondakı siyasətinə verilən strateji cavab nöqteyi-nəzərindən də xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Qarşıdakı dövrdə bu təmasların nəticələri yalnız Koreya yarımadasının deyil, bütövlükdə Asiya-Sakit okean regionunun təhlükəsizlik arxitekturasına təsir göstərəcək mühüm amillərdən biri ola bilər".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin