"3 ilə kitab yox olacaq" fikri nə dərəcədə doğrudur?

"Bəzi rəhbər şəxslər cəmiyyətin diqqətini müəyyən sahələrə yönəltmək, ictimai müzakirələr yaratmaq və ya təhsil sistemindəki durğunluğu əsas gətirərək islahatlara zəmin hazırlamaq məqsədilə qəsdən rezonans doğuran, hətta absurd görünən bəyanatlar səsləndirirlər. Bu yanaşma bəzən "şok terapiyası" adlandırılır. "Onsuz da 3 ilə hər şey yox olacaq" kimi fikirlər də mövcud institutları daha sürətli işləməyə, yenilənməyə və rəqəmsallaşmağa sövq etmək cəhdi kimi qiymətləndirilə bilər. Lakin seçilən üslub və ifadə tərzi o qədər uğursuz olur ki, nəticədə fayda vermək əvəzinə cəmiyyətdə narazılıq və qıcıq yaradır".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında təhsil eksperti Şəmsi Qoca bildirib.

O, qeyd edib ki, hazırda dünyada süni intellekt texnologiyaları ilə bağlı böyük maraq və müəyyən mənada eyforiya hökm sürür. Bəzi insanlar bu texnologiyanın imkanlarını həddindən artıq şişirdərək yaxın gələcəkdə insan faktoruna ümumiyyətlə ehtiyac qalmayacağını düşünürlər. Halbuki tarix göstərir ki, yeni texnologiyalar köhnələri tamamilə aradan qaldırmır, onları transformasiya edir. Vaxtilə radionun meydana çıxması ilə teatrın, televiziyanın inkişafı ilə isə kinonun yox olacağı iddia edilirdi. Lakin nə teatr, nə də kino tarix səhnəsindən silinmədi, sadəcə yeni şəraitə uyğunlaşdı. Bu baxımdan, nazirin fikri də rəqəmsal dövrün yaratdığı ifrat gözləntilərin təzahürü kimi görünür:

"Müasir idarəçilərin əksəriyyəti iqtisadiyyat, riyaziyyat və ya texnologiya yönümlü təhsil aldıqları üçün hadisələrə daha çox səmərəlilik, statistika və xərc-fayda prizmasından yanaşırlar. Bu baxış çərçivəsində Dilçilik İnstitutu və ya kitab kimi anlayışlar bəzən birbaşa iqtisadi gəlir gətirməyən, büdcə vəsaiti tələb edən sahələr kimi qiymətləndirilə bilər. Halbuki dil və kitab yalnız informasiya daşıyıcısı deyil, həm də milli kimliyin, mədəni yaddaşın və düşüncə sisteminin əsas sütunlarıdır. Onların cəmiyyətin mənəvi inkişafındakı rolunu yalnız iqtisadi göstəricilərlə ölçmək mümkün deyil. Bu yanaşma daha çox humanitar düşüncənin və milli-mədəni baxışın zəifliyindən qaynaqlanır.

Nazirin səsləndirdiyi fikir, əslində, rəqəmsal transformasiyaya çağırış xarakteri daşıyan bir hiperbola, yəni mübaliğə kimi qəbul oluna bilər. Məqsəd təhsil sisteminin və gənclərin köhnə, statik metodlardan uzaqlaşaraq yeni texnologiyaları mənimsəməsinə stimul verməkdir. Lakin bu çağırışın humanitar elmlərin, milli institutların və kitabın cəmiyyət üçün fundamental əhəmiyyətini kölgədə qoyacaq formada təqdim edilməsi ictimaiyyətdə haqlı olaraq narahatlıq yaradır və texnokratik yanaşma təsiri bağışlayır".

Telegramda izləyin