Sosial mühəndislik: Dələduzların görünməyən tələsi

"Onlayn oğurluq hallarının artmasının əsas səbəbi yalnız qanunvericilik və ya cərimələrin səviyyəsi ilə bağlı deyil. Cərimələrin sərtləşdirilməsi vacib addım olsa da, kiberdələduzluq əksər hallarda texniki sistemlərin sındırılması ilə deyil, insan faktorundan istifadə edilməklə həyata keçirilir. Yəni burada hədəf kompüter sistemləri deyil, insanların özləridir".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında İKT mütəxəssisi Elvin Həsənov bildirib.

O, qeyd edib ki, son illərdə rəqəmsal xidmətlərin və onlayn ödənişlərin sürətlə yayılması da bu halların artmasına səbəb olub. İnsanlar mobil bank tətbiqlərindən, onlayn alış-veriş platformalarından və sosial şəbəkələrdən daha intensiv istifadə edirlər. Bu isə dələduzlar üçün daha geniş hədəf auditoriyası yaradır. Onlar fişinq mesajları, saxta kampaniyalar, yüksək gəlir vəd edən investisiya təklifləri və ya bank adından göndərilən saxta keçidlər vasitəsilə vətəndaşları şəxsi məlumatlarını paylaşmağa sövq edirlər:

"Kiberdələduzluğun geniş yayılmasının əsas səbəblərindən biri də sosial mühəndislik üsullarından istifadə edilməsidir. Dələduzlar texniki maneələri aşmaq əvəzinə insan psixologiyasına təsir göstərməyə çalışırlar. Məsələn, "kartınız bloklanacaq", "hesabınıza vəsait köçürülüb" və ya "kampaniyanın qalibi olmusunuz" kimi mesajlarla insanlarda təcili reaksiya yaratmağa çalışırlar. İnsan panika, həyəcan və ya maraq hissi keçirdiyi zaman təhlükəsizlik qaydalarını unutmağa daha meyilli olur.

Bəzi hallarda vətəndaşlar bank kartı məlumatlarının nə qədər həssas olduğunu tam dərk etmirlər. Kartın arxa hissəsində yerləşən CVV kodu və telefona göndərilən SMS təsdiq kodu faktiki olaraq hesabın təhlükəsizlik açarı hesab olunur. Bu məlumatların üçüncü şəxslərlə paylaşılması dələduzların maliyyə əməliyyatları həyata keçirməsini xeyli asanlaşdırır.

Bu cür halların qarşısının alınmasında ən vacib amil maarifləndirmədir. İnsanlar bilməlidirlər ki, bank əməkdaşları telefon vasitəsilə kart məlumatlarını, PIN kodu və ya SMS təsdiq kodunu tələb etmirlər. Eyni zamanda, şübhəli keçidlərə daxil olmamaq, tanımadıqları şəxslərlə maliyyə məlumatlarını paylaşmamaq və hər hansı mesaj və ya zəng aldıqda tələsik qərar verməmək vacib təhlükəsizlik qaydaları hesab olunur".

Telegramda izləyin