Sosial mühəndislik: Dələduzların görünməyən tələsi
"Onlayn oğurluq hallarının artmasının əsas səbəbi yalnız qanunvericilik və ya cərimələrin səviyyəsi ilə bağlı deyil. Cərimələrin sərtləşdirilməsi vacib addım olsa da, kiberdələduzluq əksər hallarda texniki sistemlərin sındırılması ilə deyil, insan faktorundan istifadə edilməklə həyata keçirilir. Yəni burada hədəf kompüter sistemləri deyil, insanların özləridir".
Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında İKT mütəxəssisi Elvin Həsənov bildirib.
O, qeyd edib ki, son illərdə rəqəmsal xidmətlərin və onlayn ödənişlərin sürətlə yayılması da bu halların artmasına səbəb olub. İnsanlar mobil bank tətbiqlərindən, onlayn alış-veriş platformalarından və sosial şəbəkələrdən daha intensiv istifadə edirlər. Bu isə dələduzlar üçün daha geniş hədəf auditoriyası yaradır. Onlar fişinq mesajları, saxta kampaniyalar, yüksək gəlir vəd edən investisiya təklifləri və ya bank adından göndərilən saxta keçidlər vasitəsilə vətəndaşları şəxsi məlumatlarını paylaşmağa sövq edirlər:
"Kiberdələduzluğun geniş yayılmasının əsas səbəblərindən biri də sosial mühəndislik üsullarından istifadə edilməsidir. Dələduzlar texniki maneələri aşmaq əvəzinə insan psixologiyasına təsir göstərməyə çalışırlar. Məsələn, "kartınız bloklanacaq", "hesabınıza vəsait köçürülüb" və ya "kampaniyanın qalibi olmusunuz" kimi mesajlarla insanlarda təcili reaksiya yaratmağa çalışırlar. İnsan panika, həyəcan və ya maraq hissi keçirdiyi zaman təhlükəsizlik qaydalarını unutmağa daha meyilli olur.
Bəzi hallarda vətəndaşlar bank kartı məlumatlarının nə qədər həssas olduğunu tam dərk etmirlər. Kartın arxa hissəsində yerləşən CVV kodu və telefona göndərilən SMS təsdiq kodu faktiki olaraq hesabın təhlükəsizlik açarı hesab olunur. Bu məlumatların üçüncü şəxslərlə paylaşılması dələduzların maliyyə əməliyyatları həyata keçirməsini xeyli asanlaşdırır.
Bu cür halların qarşısının alınmasında ən vacib amil maarifləndirmədir. İnsanlar bilməlidirlər ki, bank əməkdaşları telefon vasitəsilə kart məlumatlarını, PIN kodu və ya SMS təsdiq kodunu tələb etmirlər. Eyni zamanda, şübhəli keçidlərə daxil olmamaq, tanımadıqları şəxslərlə maliyyə məlumatlarını paylaşmamaq və hər hansı mesaj və ya zəng aldıqda tələsik qərar verməmək vacib təhlükəsizlik qaydaları hesab olunur".
BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər Baxılıb: 116 Tarix: 11 iyun 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşTaksi qiymətlərində kəskin artım: Gediş haqları 50 faizə qədər bahalaşdı - İQTİSADÇIDAN AÇIQLAMA
Bakıda fəaliyyət göstərən bəzi taksi şirkətlərində qiymətlərin kəskin artdığı bildirilir. Son günlər xüsusilə "Yango" və "Bolt" platformalarında gediş haqlarının əvvəlki dövrlə müqayisədə 40-50 faiz bahalaşdığı qeyd olunur. Sərnişinlər gündəlik istifadə etdikləri marşrutlarda qiymətləri
11:17 227 5 gün yağış yağacaq - Xəbərdarlıq
Azərbaycanın rayonlarında iyunun 12-dən 17-dək hava şəraitinin bəzi yerlərdə fasilələrlə yağıntılı olacağı gözlənilir. xəbər verir ki, bununla bağlı Milli Hidrometeorologiya Xidməti məlumat yayıb. Ayrı-ayrı yerlərdə yağıntının intensiv olacağı, şimşək çaxacağı, dolu düşəcəyi, bəzi dağlıq və dağətəy
12:40 275 Günəşdə koronal dəlik: Hansı günlər maqnit qasırğası olacaq?
Növbəti iki gün ərzində, iyunun 12-də və 13-də Yer kürəsində geomaqnit şəraitinin pisləşməsi gözlənilir. Buna səbəb artıq bir neçə gündür mütəxəssislərin müşahidəsi altında olan Günəşdəki koronal dəliyin təsiridir. -ın -ya istinadən xəbərinə görə, bu barədə Rusiya Günəş Astronomiyası Laboratoriyasında
13:51 154 "Maxi.az" rəhbərinə "stop" qoyuldu - Milyonlarla borca görə..
Azərbaycanda distributor kimi fəaliyyətdə olan "İnteqral" Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti ( ) rəhbərinin ölkədən çıxışına məhdudiyyət qoyulub. XALQ xəbər verir ki,Qaynarinfo-nun əldə etdiyi məlumata görə, buna səbəb böyük elektronika və məişət texnikasının satış şəbəkələrindən olan " "ı
16:27 84 Nadir Qafarzadənin nəvəsi ilə paylaşımı
Müğənni Nadir Qafarzadə öz adını daşıyan nəvəsi ilə paylaşım edib. Axşam.az xəbər verir ki, Qafarzadə birlikdə olan fotolarını sosial şəbəkədə yayımlayıb. O, paylaşımına "Bunun televizora baxmağı məni öldürdü" sözlərini yazıb. Qeyd edək ki, Nadir sənətçinin oğlu Əzizin övladıdır. İfaçının oğl
12:14 239 ABŞ İranın hərbi infrastrukturunu hədəf aldı
ABŞ ordusunun İrana qarşı həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatların başa çatdığı bildirilir. xəbər verir ki, bu barədə ABŞ Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) X sosial media platformasında paylaşım edib. Bəyanatda qeyd olunub ki, CENTCOM qüvvələri əlavə zərbələr endirib. Məlumata görə, hücumlar İranın rabit
11:41 162 Böyük Britaniyanın müşahidəçiləri bildirir ki, Oman sahillərində tankerdə yanğın baş verib
Böyük Britaniyanın Dəniz Ticarət Əməliyyatları Agentliyinin yerli hakimiyyət orqanlarına istinadən verdiyi məlumata görə, cümə axşamı günü Omanın Sohar limanından 21 dəniz mili şimal-şərqdə yerləşən tankerin mühərrik otağında yanğın baş verib. BİG.AZ France 24-ə istinadən xəbər verir ki, UKMTO əlav
12:51 155 "Polis məni neçə saat saxlaya bilər?" - Qanunvericilikdə nəzərdə tutulan müddətlər.
"İnzibati xəta törətmiş şəxsin inzibati qaydada tutulma müddəti, bir qayda olaraq, üç saatdan artıq ola bilməz. Lakin qanunvericilikdə bu qaydadan müəyyən istisnalar nəzərdə tutulub". Bunu BİG.AZ-a açıqlamasında Vəkillər Kollegiyasının üzvü Rəşad Əliyev bildirib. O, qeyd edib ki, sərhəd rejiminin
15:29 137 
