Beyini təhdid edən böyük təhlükə: 2050-ci ilədək 139 milyona çata bilər

Beyini təhdid edən böyük təhlükə: 2050-ci ilədək 139 milyona çata bilərÜmumdünya Səhiyyə Təşkilatınin (ÜST) məlumatına görə, hazırda dünyada 55 milyondan çox insan demansiyadan əziyyət çəkir. Əhalinin yaşlanması ilə əlaqədar bu göstəricinin 2050-ci ilədək 139 milyona yüksələcəyi proqnozlaşdırılır.

Qaynarinfo xəbər verir ki, demansiya yalnız unutqanlıqla məhdudlaşmır. Bu klinik sindrom yaddaş, diqqət, nitq, qərarvermə və gündəlik fəaliyyət qabiliyyətini zəiflədərək insanların müstəqil həyat sürmək imkanlarını məhdudlaşdırır. Xəstəlik həm pasiyentlərin, həm də onlara qulluq edən şəxslərin həyat keyfiyyətinə ciddi təsir göstərir.

Demansiyanın ən geniş yayılmış forması Altseymer xəstəliyidir. Yaşın artması, genetik meyillilik və ailə anamnezi dəyişdirilə bilməyən risk faktorları hesab olunsa da, həyat tərzi ilə bağlı amillər də xəstəliyin inkişafında mühüm rol oynayır.

Nevroloq Fikri Halaçoğlu bildirib ki, yay aylarında iki əsas amil demansiya riskini artırır:

* orqanizmin susuz qalması;
* arterial təzyiqin dəyişkənliyi.

Onun sözlərinə görə, susuzluq hissini gözləmədən kifayət qədər su qəbul etmək və yüksək arterial təzyiqdən əziyyət çəkən şəxslərin qan təzyiqini mütəmadi olaraq nəzarətdə saxlaması böyük əhəmiyyət daşıyır.

Mütəxəssis vurğulayıb ki, dəyişdirilə bilən risk amillərinə nəzarət etməklə demansiya hallarının təxminən 40 faizinin qarşısını almaq və ya xəstəliyin inkişafını gecikdirmək mümkündür.

Susuz qalmaq

Həkimin sözlərinə görə, xüsusilə yaşlı insanlarda tez-tez və ya ağır dərəcəli susuzlaşma demansiya üçün mühüm risk yaradır.

Orqanizmin susuz qalması sidik yolları infeksiyaları, elektrolit pozğunluqları, yuxunun parçalanması və arterial təzyiqin dəyişməsi vasitəsilə idrak fəaliyyətinə mənfi təsir göstərə bilər. Bu vəziyyət birbaşa demansiyaya səbəb olmasa da, mövcud idrak zəifliyini üzə çıxara, deliriumu sürətləndirə və beyin damarlarının sağlamlığını zəiflədərək gələcəkdə həm damar mənşəli demansiyanın, həm də Alsteymer xəstəliyinin inkişaf riskini artıra bilər.

Mütəxəssislər aşağıdakı tövsiyələri verirlər:

* saat 11:00-16:00 aralığında mümkün qədər birbaşa günəş şüaları altında qalmamaq;
* susuzluq hissini gözləmədən müntəzəm su içmək;
* sidiyin tünd rəng alması, yüksək hərarət və qəfil çaşqınlıq hallarında dərhal tibb müəssisəsinə müraciət etmək.

Yüksək arterial təzyiq

Yay aylarında həddindən artıq istilər, maye çatışmazlığı və arterial təzyiq əleyhinə dərmanların nizamsız qəbulu qan təzyiqində dəyişikliklərə səbəb ola bilər.

Nəzarətsiz hipertoniya beyində kiçik damarların zədələnməsi, infarkt və sinir əlaqələrinin pozulması riskini artıraraq həm damar mənşəli demansiyanın, həm də Altseymer xəstəliyinin inkişafına şərait yarada bilər.

Tövsiyələr:

* arterial təzyiqi müntəzəm ölçmək;
* həkim nəzarətini davam etdirmək;
* dərmanları vaxtında qəbul etmək;
* duz qəbulunu azaltmaq;
* sağlam qidalanmaq və normal bədən çəkisini qorumaq.

Digər risk faktorları

Mütəxəssislər demansiya riskini artıran digər amillər kimi aşağıdakıları göstərirlər:

* şəkərli diabet və metabolik sindrom;
* qeyri-sağlam qidalanma;
* fiziki hərəkətsizlik;
* siqaret və alkoqol istifadəsi;
* eşitmə və görmə qabiliyyətinin zəifləməsi;
* yuxu pozğunluqları.

Beyin sağlamlığının qorunması üçün Aralıq dənizi tipli qidalanma, müntəzəm fiziki aktivlik, siqaret və alkoqoldan imtina, normal yuxu rejiminin qorunması, həmçinin eşitmə və görmə problemlərinin vaxtında müalicəsi tövsiyə olunur. Həkimlər qeyd edirlər ki, sağlam həyat tərzi demansiya riskini əhəmiyyətli dərəcədə azalda və xəstəliyin inkişafını ləngidə bilər.


BiG.Az
Telegramda izləyin
Sağlamlıq   Baxılıb: 573   Tarix: 30 iyul 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Bir çox xəstəliyi müalicə edən MASAJ

Masaj xidməti bir çox xəstəlikləri sağaldır, masaj zamanı Təbii yağlardan istifadə olunur, sizin bədənizdə olan oynaq ağrıları, bel ağrıları, baş ağrılarını vaxtında götürür. Dünyada edilən masajların 90 %-i tibbi masajdır. Avropada və Şərqdə həkimlər masajı resept olaraq yazırlar. Masaj inteqtaiv bi

01.11.2026 1196
.

Toyuq ətini əvəz edir - Tərkibində 25 % zülal var

Ən çox zülal ehtiva edən çərəzin adı bəlli olub. BİG.AZ qafqazinfo-ya istinadən xəbər verir ki, dietoloq Anita Mirçandani zülal tərkibinə görə lider olan çərəzi açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, zülalla ən zəngin məhsul yerfındığıdır (araxis). O bildirib ki, botaniki baxımdan yerfındığı çərəzlərə deyil

15.11.2026 404
.

Gündə 4 qoz yemək orqanizmdə hansı dəyişikliklər yaradır?

Qoz faydalı yağlar, bitki mənşəli zülal, lif, vitamin və minerallarla zəngin çərəzlərdən biridir. Onun müntəzəm istehlakı ürək-damar sisteminin fəaliyyətini dəstəkləyə və gündəlik qidalanmanın keyfiyyətini yaxşılaşdıra bilər. Ölkə.az BB.LV saytına istinadən xəbər verir ki, gündə təxminən 4 bütöv qo

11.11.2026 654
.

Görmə itkisinə aparan xəstəliklər hansılardır? - Video

"Baku Med" verilişinin budəfəki buraxılışında göz xəstəlikləri və onların müalicəsi müzakirə olunub. Ən çox rast gəlinən göz xəstəlikləri hansılardır?. Katarakt əməliyyatı hansı hallarda zərurətə çevrilir və müalicədən sonra bu xəstəliyin təkrarlanma riski varmı?. Gənc yaşda katarakt aşkarlanarsa

15.11.2026 304
.

Diabet xəstələri banan yeyə bilər?

Yaşıl və həddindən artıq yetişmiş banan qanda qlükoza səviyyəsinə fərqli təsir göstərə bilər. Bananlar çox vaxt şəkərli diabet zamanı rasiondan çıxarılmalı məhsullar sırasında göstərilir. Lakin elmi məlumatlar məsələnin daha mürəkkəb olduğunu ortaya qoyur. Burada yalnız meyvənin tərkibindəki təbii şəkəri

25.10.2026 908
.

Gündə cəmi 4 saat yuxu ilə necə yaşamaq olar?

Adətən, böyük əksəriyyət üçün gündə yeddi-doqquz saatlıq yuxu norma sayılsa da, bəzi insanlar cəmi dörd-beş saatlıq yuxu ilə kifayətlənərək özlərini tamamilə enerjili və sağlam hiss edirlər. Elm adamları bu nadir vəziyyətin arxasında duran genetik səbəbləri araşdırmağa davam edirlər. "Qafqazinfo"nu

03.11.2026 899
.

Səhər yeməyi üçün ən pis vaxt - Diyetoloqların cavabı

Səhər yeməyini günortadan sonraya saxlamaq sağlamlıq üçün arzuolunmaz nəticələrə səbəb ola bilər. Diyetoloqların fikrincə, günün ilk qida qəbulu üçün ən uyğun vaxt oyandıqdan sonrakı 1-2 saatdır. Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "EatingWell" nəşri diyetoloqların tövsiyələrinə istinadə

10.11.2026 467
.

Gecələr ayaqlarda qıcolmaların təhlükəli səbəbləri

Gecə yuxu zamanı ayaq əzələlərində qəfil və ağrılı qıcolmalar bir çox insanda müşahidə olunur. xəbər verir ki, bu hal bəzən sadə səbəblərlə bağlı olsa da, tez-tez təkrarlanması müəyyən sağlamlıq problemlərinin əlaməti ola bilər. Ayaq qıcolmalarına susuz qalmaq, gün ərzində həddindən artıq fiziki yüklənmə

25.10.2026 946
.

70 yaşdan sonra D vitamini qəbulunda təhlükəli səhv - Dozanı aşmayın

Yaşlılıq dövründə D vitamini sümük və əzələ sisteminin, eləcə də immunitetin sağlamlığı üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Buna görə də çatışmazlıq aşkarlandıqda bu vitaminin qida əlavələri şəklində qəbulu tövsiyə oluna bilər. Lakin yüksək dozalı preparatların müntəzəm və həkim məsləhəti olmadan qəbulu sağlamlığ

23.10.2026 1079
.