Yuxusuzluq beyni dəyişdirir: Alimlər düşüncə və emosiyalara təsirini izah etdi

Yuxusuzluq beyni dəyişdirir: Alimlər düşüncə və emosiyalara təsirini izah etdiYuxu pozuntuları, xüsusilə də yuxusuzluq diqqət, qərarvermə və emosiyaların tənzimlənməsinə cavabdeh olan beyin nahiyələrində nəzərəçarpan struktur dəyişikliklərinə səbəb ola bilər.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "The Independent" nəşri yeni elmi araşdırmaya istinadən məlumat yayıb.
Bildirilir ki, əvvəlki tədqiqatlar da keyfiyyətsiz gecə yuxusunun yalnız növbəti günün əhval-ruhiyyəsinə deyil, həm də idrak funksiyalarına və emosiyaların idarə olunmasına mənfi təsir göstərdiyini ortaya qoymuşdu.
Hazırda alimlər yuxu pozuntularını əsasən iki qrupa ayırırlar. Birinci qrupa parasomniyalar - yuxu dövrlərinin normal gedişinin pozulduğu hallar, ikinci qrupa isə dissomniyalar - yuxuya getməkdə və ya yuxunu davam etdirməkdə çətinliklə xarakterizə olunan pozuntular daxildir.
Yeni araşdırmada müxtəlif yuxu pozuntularının beyində yaratdığı dəyişikliklərə dair indiyədək aparılmış ən geniş təhlillərdən biri həyata keçirilib.
"Scientific Reports" jurnalında dərc olunan nəticələrin gələcəkdə həkimlərə bu pozuntuları daha erkən aşkar etməyə və müalicəni hər bir yuxu pozuntusunun növünə uyğun fərdiləşdirməyə kömək edə biləcəyi bildirilir.
Beyində nə baş verir?
Alimlər beyin görüntüləmə üsullarından istifadə edilən 57 araşdırmanın nəticələrini ümumiləşdirərək dissomniya və parasomniyalar zamanı beyində baş verən dəyişiklikləri müqayisə ediblər.
Florida Beynəlxalq Universitetinin koqnitiv neyrobioloqu Metyu Sazerlend bildirib:
"Beyində dəqiq hansı proseslərin baş verdiyini anlamaq getdikcə daha vacib olur. Çoxsaylı tədqiqatların nəticələrini bir araya gətirərək yuxu pozuntularının beynin quruluşuna və funksiyasına necə təsir etdiyini daha aydın gördük və gələcək araşdırmalar üçün əsas istiqamətləri müəyyənləşdirdik".
Onun sözlərinə görə, yuxu problemləri geniş yayıldığından, beyində baş verən dəyişikliklərin öyrənilməsi daha effektiv diaqnostika, müalicə və fərdiləşdirilmiş terapiya üsullarının hazırlanması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Araşdırma göstərib ki, lunatizm, kabuslarla müşayiət olunan pozuntular və gecə qorxuları kimi parasomniyalar beynin arxa singulyar qabığında baş verən dəyişikliklərlə əlaqəlidir. Bu nahiyə motivasiya, qərarvermə və emosiyaların tənzimlənməsində mühüm rol oynayır.
Alimlərin fikrincə, məhz bu dəyişikliklər belə pozuntulardan əziyyət çəkən insanlarda müşahidə olunan əhval-ruhiyyə dəyişikliklərini, davranış xüsusiyyətlərini və emosiyaların idarə olunmasındakı çətinlikləri izah edə bilər.
Əldə olunan nəticələr yuxusuzluqdan əziyyət çəkən insanların müxtəlif tapşırıqları yerinə yetirərkən daha aşağı nəticələr göstərdiyini ortaya qoyan əvvəlki müşahidələri də təsdiqləyir.
Bundan əlavə, həm parasomniyalar, həm də dissomniyalar talamusun fəaliyyətinin azalması ilə əlaqələndirilib. Talamus daxil olan məlumatları süzgəcdən keçirən, diqqətin qorunmasına və mürəkkəb zehni proseslərin idarə olunmasına kömək edən əsas beyin strukturlarından biridir.
Tədqiqatçıların fikrincə, bu dəyişikliklər diqqətin cəmlənməsində yaranan problemləri və xüsusilə yaşlı insanlarda yuxu pozuntuları fonunda travma riskinin artmasını izah edə bilər.
Gələcəkdə alimlər lunatizm və yuxularla əlaqəli digər pozuntular da daxil olmaqla, ayrı-ayrı parasomniya növlərini daha ətraflı araşdırmağı planlaşdırırlar.
Araşdırma müəllifləri belə nəticəyə gəliblər ki, yuxu pozuntuları ilə əlaqəli struktur dəyişiklikləri beynin qarşılıqlı əlaqədə fəaliyyət göstərən şəbəkələrinin işini poza bilər. Bu isə idrak funksiyalarına, emosional vəziyyətə və motivasiyaya mənfi təsir göstərir.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, əldə olunan nəticələr gələcəkdə yuxu pozuntularının daha effektiv müalicə üsullarının hazırlanmasına, həmçinin diqqət, qərarvermə və emosiyaların tənzimlənməsinə cavabdeh olan beyin nahiyələrinin qorunmasına töhfə verə bilər.


BiG.Az
Telegramda izləyin
Sağlamlıq   Baxılıb: 567   Tarix: 10 avqust 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Bir çox xəstəliyi müalicə edən MASAJ

Masaj xidməti bir çox xəstəlikləri sağaldır, masaj zamanı Təbii yağlardan istifadə olunur, sizin bədənizdə olan oynaq ağrıları, bel ağrıları, baş ağrılarını vaxtında götürür. Dünyada edilən masajların 90 %-i tibbi masajdır. Avropada və Şərqdə həkimlər masajı resept olaraq yazırlar. Masaj inteqtaiv bi

01.11.2026 1196
.

Toyuq ətini əvəz edir - Tərkibində 25 % zülal var

Ən çox zülal ehtiva edən çərəzin adı bəlli olub. BİG.AZ qafqazinfo-ya istinadən xəbər verir ki, dietoloq Anita Mirçandani zülal tərkibinə görə lider olan çərəzi açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, zülalla ən zəngin məhsul yerfındığıdır (araxis). O bildirib ki, botaniki baxımdan yerfındığı çərəzlərə deyil

15.11.2026 404
.

Gündə 4 qoz yemək orqanizmdə hansı dəyişikliklər yaradır?

Qoz faydalı yağlar, bitki mənşəli zülal, lif, vitamin və minerallarla zəngin çərəzlərdən biridir. Onun müntəzəm istehlakı ürək-damar sisteminin fəaliyyətini dəstəkləyə və gündəlik qidalanmanın keyfiyyətini yaxşılaşdıra bilər. Ölkə.az BB.LV saytına istinadən xəbər verir ki, gündə təxminən 4 bütöv qo

11.11.2026 654
.

Görmə itkisinə aparan xəstəliklər hansılardır? - Video

"Baku Med" verilişinin budəfəki buraxılışında göz xəstəlikləri və onların müalicəsi müzakirə olunub. Ən çox rast gəlinən göz xəstəlikləri hansılardır?. Katarakt əməliyyatı hansı hallarda zərurətə çevrilir və müalicədən sonra bu xəstəliyin təkrarlanma riski varmı?. Gənc yaşda katarakt aşkarlanarsa

15.11.2026 304
.

Diabet xəstələri banan yeyə bilər?

Yaşıl və həddindən artıq yetişmiş banan qanda qlükoza səviyyəsinə fərqli təsir göstərə bilər. Bananlar çox vaxt şəkərli diabet zamanı rasiondan çıxarılmalı məhsullar sırasında göstərilir. Lakin elmi məlumatlar məsələnin daha mürəkkəb olduğunu ortaya qoyur. Burada yalnız meyvənin tərkibindəki təbii şəkəri

25.10.2026 908
.

Gündə cəmi 4 saat yuxu ilə necə yaşamaq olar?

Adətən, böyük əksəriyyət üçün gündə yeddi-doqquz saatlıq yuxu norma sayılsa da, bəzi insanlar cəmi dörd-beş saatlıq yuxu ilə kifayətlənərək özlərini tamamilə enerjili və sağlam hiss edirlər. Elm adamları bu nadir vəziyyətin arxasında duran genetik səbəbləri araşdırmağa davam edirlər. "Qafqazinfo"nu

03.11.2026 899
.

Səhər yeməyi üçün ən pis vaxt - Diyetoloqların cavabı

Səhər yeməyini günortadan sonraya saxlamaq sağlamlıq üçün arzuolunmaz nəticələrə səbəb ola bilər. Diyetoloqların fikrincə, günün ilk qida qəbulu üçün ən uyğun vaxt oyandıqdan sonrakı 1-2 saatdır. Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "EatingWell" nəşri diyetoloqların tövsiyələrinə istinadə

10.11.2026 467
.

Gecələr ayaqlarda qıcolmaların təhlükəli səbəbləri

Gecə yuxu zamanı ayaq əzələlərində qəfil və ağrılı qıcolmalar bir çox insanda müşahidə olunur. xəbər verir ki, bu hal bəzən sadə səbəblərlə bağlı olsa da, tez-tez təkrarlanması müəyyən sağlamlıq problemlərinin əlaməti ola bilər. Ayaq qıcolmalarına susuz qalmaq, gün ərzində həddindən artıq fiziki yüklənmə

25.10.2026 946
.

70 yaşdan sonra D vitamini qəbulunda təhlükəli səhv - Dozanı aşmayın

Yaşlılıq dövründə D vitamini sümük və əzələ sisteminin, eləcə də immunitetin sağlamlığı üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Buna görə də çatışmazlıq aşkarlandıqda bu vitaminin qida əlavələri şəklində qəbulu tövsiyə oluna bilər. Lakin yüksək dozalı preparatların müntəzəm və həkim məsləhəti olmadan qəbulu sağlamlığ

23.10.2026 1079
.