Mobil bazarda rəqabət niyə zəifdir? - Əsas səbəblər açıqlanır

"Yeni operatorun mobil rabitə bazarına daxil olmasının qarşısında duran əsas maneələri bir neçə qrupda ümumiləşdirmək olar".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında Azərbaycan Kibertəhlükəsizlik Təşkilatları Assosiasiyası" İctimai Birliyinin eksperti, Xəzər Universitetinin İT departament rəhbəri Fərid Musayev bildirib.

O, qeyd edib ki, mobil rabitə bazarı məhdud resurslara əsaslanan sahələrdən biridir. Yeni operatorun bazara daxil olması üçün yalnız texnoloji imkanların olması kifayət etmir. Bunun üçün dövlətdən radiofrekans spektrindən, yəni müəyyən tezliklərdən istifadə hüququ verən lisenziyanın alınması tələb olunur:

"Radio tezlikləri sonsuz resurs deyil. Mövcud operatorlar tezliklərin böyük hissəsindən artıq istifadə edirlər. Bu səbəbdən yeni operator üçün boş və uyğun tezliklərin tapılması çətin ola bilər. Bundan əlavə, belə lisenziyaların əldə edilməsi kifayət qədər yüksək maliyyə vəsaiti tələb edir.

Digər mühüm məsələ infrastruktur xərcləridir. Yeni operatorun bütün ölkəni əhatə edən antenalar və rabitə şəbəkəsi qurması üçün milyardlarla dollar investisiya tələb oluna bilər. Bu isə yüksək riskli və uzunmüddətli investisiya deməkdir.

Dövlət tənzimləmələri də bazara giriş imkanlarına ciddi təsir göstərir. Dövlətlər adətən telekommunikasiya sektorunu strateji sahə kimi qiymətləndirirlər. Hazırda bir çox ölkədə mobil rabitə bazarı bir neçə böyük operator arasında bölünüb. Dövlət yeni oyunçunun bazara daxil olması ilə mövcud balansın pozulmasından və ya infrastruktur təhlükəsizliyi ilə bağlı risklərin yaranmasından ehtiyat edə bilər.

Tənzimləyici qurumların bu prosesdə rolu da böyükdür. Azərbaycanda rəqabət mühitinin tənzimlənməsi və antiinhisar siyasətinin həyata keçirilməsi ilə bağlı aidiyyəti dövlət qurumları fəaliyyət göstərir. Yeni operatorun bazara daxil olması üçün müəyyən edilən lisenziya şərtləri və rəqabət qaydaları isə kifayət qədər mürəkkəb ola bilər.

Mövcud böyük operatorların bazardakı mövqeyi də yeni rəqiblərin meydana çıxmasına təsir edən amillərdəndir. Böyük operatorlar bazarda üstünlüklərini qorumaq üçün ciddi maliyyə və institusional imkanlara malikdirlər. Onlar müştəriləri uzunmüddətli müqavilələrlə öz xidmətlərində saxlaya və yeni rəqiblərin bazara daxil olmasını çətinləşdirən şərtlərin formalaşmasına təsir göstərə bilərlər.

Bazarda yeni rəqiblərin olmaması isə mövcud operatorların qiymət müəyyənləşdirmə gücünü artırır. Rəqabət zəiflədikdə operatorlar enerji, avadanlıq, lisenziya və əməkhaqqı kimi xərcləri qarşılamaqla yanaşı, mənfəət əldə etmək üçün xidmət qiymətlərini yüksək səviyyədə saxlaya bilirlər.

Bazara yeni operatorun daxil olması üçün bir sıra şərtlərin təmin edilməsi vacibdir. İlk növbədə, tezliklərin daha əlçatan və münasib şərtlərlə bölüşdürülməsi təmin edilməlidir. Eyni zamanda, yeni operatorlar üçün vergi güzəştləri və digər investisiya stimullarının yaradılması mümkündür. Rəqabət qanunvericiliyinin daha aktiv tətbiqi, mövcud operatorların bazardakı üstün mövqelərindən sui-istifadəsinin və qiymət manipulyasiyalarının qarşısının alınması da mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Nəticə etibarilə, yeni operatorun bazara daxil olması üçün yalnız istək kifayət etmir. Bunun üçün uyğun və boş tezliklərin mövcudluğu, lisenziya xərclərinin məqbul səviyyədə olması, investisiya imkanlarının yaradılması və dövlətin yeni rəqabət mühitini dəstəkləməsi vacibdir".

Telegramda izləyin