Cəzalar törədilən cinayətlərə adekvatdırmı? - HÜQUQŞÜNASDAN AÇIQLAMA

Azərbaycanda insan həyatı və sağlamlığı ilə bağlı ağır nəticələrə səbəb olan bəzi əməllərə görə cəzaların kifayət qədər sərt olub-olmaması yenidən müzakirə mövzusuna çevrilib. Xüsusilə vəzifəli şəxsin səhlənkarlığı nəticəsində insanın ölümünə və ya digər ağır nəticələrə səbəb olan hallar, məişət zorakılığı və qadınlara qarşı törədilən cinayətlər zamanı cəzanın törədilmiş əməlin nəticələrinə adekvat olub-olmaması sual doğurur. Məsələn, Cinayət Məcəlləsinin 314.2-ci maddəsinə əsasən, səhlənkarlıq ehtiyatsızlıqdan zərərçəkmiş şəxsin ölümünə və ya digər ağır nəticələrə səbəb olduqda, iki ildən beş ilədək azadlığın məhdudlaşdırılması və ya beş ilədək azadlıqdan məhrumetmə nəzərdə tutulur.

Bəs insan həyatının itirilməsi ilə nəticələnən belə hallarda mövcud cəzalar kifayət qədər çəkindiricidirmi? Məişət zorakılığı və qadınlara qarşı ağır cinayətlər üzrə də cəzaların sərtləşdirilməsinə ehtiyac varmı, yoxsa problemin həlli yalnız cəzaların artırılmasından keçmir?

Mövzu ilə bağlı hüquqşünas Vüqar Rzayev BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, cəzaların sərtləşdirilməsi məsələsinə yalnız cəza müddətinin artırılması kimi yanaşmaq düzgün deyil. Onun sözlərinə görə, əsas məqsəd insan həyatı və sağlamlığına qarşı törədilən əməllərə görə məsuliyyətin real və qaçılmaz olmasını təmin etməkdir: "Xüsusilə ölüm və ya ağır xəsarətlə nəticələnən səhlənkarlıq hallarında əməlin nəticəsi ilə təyin olunan cəza arasında adekvatlıq məsələsinə diqqət yetirilməlidir. Eyni yanaşma məişət zorakılığına da şamil olunmalıdır. Çünki zorakılığın təkrar xarakter daşıması və nəticədə daha ağır cinayətə gətirib çıxarması hallarında preventiv mexanizmlərin vaxtında işə düşməsi olduqca vacibdir. Azərbaycan qanunvericiliyində cinayətlərin ağırlıq dərəcəsinə uyğun cəzalandırılması prinsipi mövcuddur.

Cəzaların artırılması müzakirə edilərkən beynəlxalq təcrübə də nəzərə alınmalıdır. Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin materiallarında da məişət zorakılığına görə sanksiyaların əməlin ağırlığına uyğunlaşdırılmasının vacibliyi vurğulanır. Cəzanın sərtləşdirilməsi müəyyən hallarda zəruri ola bilər, lakin təkcə cəza müddətinin artırılması problemi həll etmir.

Burada əsas məsələ cinayətin qarşısının vaxtında alınması, zərərçəkənin effektiv müdafiəsi və təqsirkarın məsuliyyətdən yayınmamasıdır. Xüsusilə məişət zorakılığında ilk siqnallara ciddi yanaşılmalıdır. Əks halda daha ağır nəticələrin qarşısını almaq çətinləşir".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin