Başdakı səslər: alimlər şizofreniya xəstələrinin onu niyə eşitdikləriniAÇIQLADILAR

Başdakı səslər zehni pozğunluğu olan bir insanın psixi pozğunluğunun əsas möhürüdür. Şizofreniya xəstələri onları tez-tez eşidirlər və indi elm adamları, nəhayət bu prosesin mexanikasını başa düşüblər.

Lent.az xarici KİV-ə istinadən bildirir ki, yeni tədqiqata əsasən, "səslər" beynin motor sistemindən aldığı lazımsız siqnalların nəticəsidir. Bu kəşf zehni xəstəliklərin müalicəsində bir irəliləyiş ola bilər, çünki əvvəllər həkimlər, əlbəttə ki, eşitmə siqnallarının pozulmasında "lazımsız" səslərin görünüşünün səbəblərini axtarırdılar.

Eşitmə halüsinasiyaları şizofreniyanın bir hissəsidir, lakin bu, diaqnozlarını bilən insanlara da çox mane olur. Belə bir pozğunluqdan əziyyət çəkən insan öz düşüncələrini və "səslərini" ayırd etməkdə çətinlik çəkir. Bu, düşünməyə mane ola bilər və ya ən kədərli hallarda insanları daxili səsin onlara iradəsini diktə etdiyinə inandıra bilər.

Əvvəlki tədqiqatçılar xəstəliyin "müşayiət olunan boşalma" (corollary discharge) anlayışı ilə əlaqəli olduğuna inanırdılar. Onlara görə, beynimiz xarici impulsları özü istehsal etdikdə inhibə edir (məsələn, danışarkən öz səsimizə daha az diqqət yetiririk). Burada pozuntunun baş verdiyinə inanılır: pozğunluqdan əziyyət çəkən insan hər şeyi eyni şəkildə qəbul edir.

Yeni tədqiqatın müəllifləri həmkarlarının nəticələrini təkzib etmirlər, ancaq tək bir müşayiət olunan boşalma ilə pozğunluğun izah edilə bilməyəcəyini israr edirlər: beynin siqnalı boğmadığı və səsinizi eşitdiyi bir şey, ümumiyyətlə, olmayan bir səsi eşitdiyi təqdirdə tamamilə başqa bir şeydir.

Tədqiqatın müəllifi Cin Tyan, səslərin əsas səbəbinin "efferent kopiya" (efference copy) adlanan başqa bir beyin siqnalı olduğunu izah edir. Bu bir növ "proqnoz"dur - bir şey söyləmək istəyəndə beyin dediklərinizə tam uyğun gələn zəif bir siqnal meydana gətirir.

Sağlam orqanizmdə bu siqnal nitq aparatımızı idarə edən neyronlara yönəldilir - nəticədə biz əslində nəzərdə tutduqlarımızı deyirik. Doktor Tyan hesab edir ki, şizofreniyadan əziyyət çəkən insanlarda bu siqnal "səs-küylü" olur: o, təkcə zəruri neyronlara deyil, həm də başqalarına, xüsusən də eşitməyə cavabdeh olanlara təsir edir.

Fərziyyəni yoxlamaq üçün alimlər elektroensefaloqrammalardan istifadə edərək şizofreniya xəstəsi olan 40 xəstəni sınaqdan keçirib, onların yarısı səsləri eşidib, yarısı isə eşitməyib.

Nəticə göstərib ki, 40 nəfərin hamısı müşayiət olunan boşalma ilə bağlı problemlər yaşayır - lakin efferent nüsxədə pozuntular yalnız səsləri eşidənlərdə aşkar edilmişdir.

"Bu halüsinasiyalar eşitmə adlansa da, pozğunluğun özü, ümumiyyətlə, eşitmə sistemi sahəsində deyil. Buna görə də, əgər biz haqlıyıqsa, o zaman beynin digər sahələrini də müalicə etmək lazımdır", - doktor Tyan əlavə edir.

Bundan əlavə, məlum olur ki, hətta yalançı siqnallar da xəstənin beyninin özü tərəfindən istehsal olunur - düzgün başa düşüldükdən sonra bu, xəstəliyə baxışı tamamilə dəyişəcək, alim əmindir.

Telegramda izləyin