Rusiya və Qazaxıstanın bu yağlarında təhlükəli maddələr aşkarlanıb - AQTA açıqladı - QİDA EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA

Azərbaycana idxal olunan bəzi yağ məhsullarında insan sağlamlığı üçün təhlükə yarada bilən emal çirkləndiriciləri aşkarlanıb. Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin (AQTA) apardığı laborator müayinələr zamanı Qazaxıstan və Rusiyanın müxtəlif istehsalçılarına məxsus yağ və marqarin məhsullarında 3-MCPD və qlisidol göstəriciləri üzrə uyğunsuzluqlar müəyyən edilib.

AQTA-nın məlumatına görə, uyğunsuzluq aşkarlanan məhsulların ölkəyə idxalına müvəqqəti məhdudiyyət qoyulub və onların dövriyyəsinin qarşısı alınıb. Bəs söhbət konkret olaraq hansı yağlardan gedir və bu məhsulların insan sağlamlığı üçün hansı riskləri var?

Aşkarlanan məhsullar:

Qazaxıstan istehsalı "Stanichnoe Osoboe" 82,5% qarışıq bitki yağı - 3-MCPD;

Rusiya istehsalı "Tot samıy vkus i aromat" marqarin - qlisidol;

"Maslyona" 82,5% - qlisidol;

"Şedroye leto" 82,5% - həm 3-MCPD, həm qlisidol;

"Rossiyanka Traditsionnoe" 82,5% - qlisidol;

"Maslo Palmovoye" palma yağı - 3-MCPD;

"Oilprime" qarışıq bitki yağı - 3-MCPD.

AQTA həmçinin 13 avqustda müxtəlif ölkələrdən idxal olunan bitki və palma yağlarında 3-MCPD aşkarlanması ilə bağlı ümumi xəbərdarlıq yayıb.
Mövzu ilə bağlı qida eksperti Fərid Səfərov BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, AQTA-nın 25 avqust 2026-cı il tarixli məlumatına görə, söhbət bütün yağlardan deyil, konkret idxal partiyalarından gedir. Onun sözlərinə görə, laborator müayinələr zamanı bəzi yağ və marqarin məhsullarında rafinasiya zamanı yarana bilən 3-MCPD və qlisidol (qlisidil yağ turşusu efirləri) üzrə normaya uyğunsuzluq aşkarlanıb:

"Aşkarlanan məhsullar arasında:

Qazaxıstandan gətirilən "Stanichnoe Osoboe" 82,5%-lik qarışıq bitki yağı - 3-MCPD;

Rusiyanın "Tot samıy vkus i aromat" marqarini - qlisidol;

"Maslyona" 82,5% və "Rossiyanka Traditsionnoe" 82,5% qarışıq bitki tərkibli yağlar - qlisidol;

"Şedroye leto" 82,5% bitki tərkibli yağ - həm 3-MCPD, həm də qlisidol;

Rusiyadan gətirilən "Maslo Palmovoye" palma yağı - 3-MCPD;

"Oilprime" qarışıq bitki yağı - 3-MCPD aşkarlanıb.

Burada vacib məqam odur ki, "palma yağı təhlükəlidir" və ya "bütün bitki yağları zərərlidir" nəticəsi çıxarmaq düzgün deyil. 3-MCPD və qlisidol kimi maddələr əsasən yağların yüksək temperaturda rafinasiya/emal prosesləri zamanı əmələ gələ bilər. Bu səbəbdən AQTA müxtəlif bitki və palma yağlarında həmin göstəricilərə nəzarət edir. Hətta günəbaxan, qarğıdalı, zeytun, kokos, palma və digər bitki yağlarında, həmçinin balıq yağlarında belə emal çirkləndiricilərinin yaranması mümkündür.

Bu maddələrin uzunmüddətli və yüksək miqdarda qəbulu sağlamlıq baxımından arzuolunmaz hesab olunur. Xüsusilə qlisidil yağ turşusu efirləri genotoksik və kanserogen potensiala malik maddələrlə əlaqələndirilir. Buna görə məsələ yağın hansı bitkidən alınmasından çox, emal texnologiyası və son məhsuldakı çirkləndiricinin miqdarı ilə bağlıdır.

AQTA bildirir ki, uyğunsuzluq aşkarlanan konkret partiyaların dövriyyəsinin qarşısı alınıb və həmin istehsalçıların məhsullarının Azərbaycana idxalına müvəqqəti məhdudiyyət tətbiq edilib.

Yəni istehlakçı üçün əsas mesaj budur: palma yağı, bitki yağı və ya marqarinin adından avtomatik olaraq "təhlükəli" nəticəsi çıxarmaq olmaz; əsas məsələ məhsulun təhlükəsizlik göstəricilərinə, istehsalçıya və normativ tələblərə uyğunluğudur.

Sağlam qidalanaraq sağlam yaşayın!".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin