Universitetlərdə təhsil haqları artır: Tələbələri qarşıda daha bahalı təhsil gözləyir? - TƏHSİL EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA

Azərbaycanda universitetlərdə təhsil haqlarının artırılması məsələsi yenidən gündəmə gəlib. 2026/2027-ci tədris ili üzrə bir sıra ali təhsil müəssisələrində ayrı-ayrı ixtisasların illik ödənişləri əvvəlki illə müqayisədə yüksəlib. Xüsusilə bəzi dövlət və özəl universitetlərdə artımlar diqqət çəkir. Məsələn, II qrup üzrə bir sıra ixtisaslarda təhsil haqları 2025-ci illə müqayisədə 100-500 manat arasında bahalaşıb.

Təhsil haqlarının artması isə tələbələr və valideynlər qarşısında mühüm sual yaradır: universitetlərdə təhsil niyə ildən-ilə bahalaşır və gələcəkdə tələbələri daha yüksək ödənişlər gözləyə bilərmi? Bu artımlar universitetlərin xərcləri, təhsilin keyfiyyəti və əmək bazarının tələbləri ilə nə dərəcədə bağlıdır?
Mövzu ilə bağlı təhsil eksperti Şəmsi Qoca BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, universitetlərdə təhsil haqlarının artması bir tərəfdən ali təhsilin maliyyələşdirilməsi, müəllim və inzibati heyətin əməkhaqları, infrastruktur və digər xərclərin yüksəlməsi ilə izah olunur: "Amma məsələni yalnız universitetlərin xərclərinin artması ilə bağlamaq düzgün olmaz. Burada tələbələrin və ailələrin ödəmə qabiliyyəti də nəzərə alınmalıdır. Məncə, qarşıdakı illərdə tələbələri daha bahalı təhsil gözləməsinin əsas səbəblərindən biri ali təhsilin getdikcə daha çox xərc tələb edən bir xidmətə çevrilməsidir. Universitetlər daha müasir laboratoriyalar, texnologiyalar, beynəlxalq proqramlar və əmək bazarının tələblərinə uyğun yeni ixtisaslar yaratmaq istəyirlər. Bunların hamısının maliyyə yükü isə müəyyən formada təhsil haqqına yansıya bilər.

Digər tərəfdən, universitetlər arasında keyfiyyət və rəqabət artdıqca, prestijli ixtisasların və universitetlərin qiymətinin yüksəlməsi də mümkündür. Lakin burada çox mühüm bir məsələ var: təhsil haqqının artması ilə təhsilin keyfiyyətinin artması paralel getməlidir. Tələbə daha çox pul ödəyirsə, bunun qarşılığında daha yaxşı müəllim, daha müasir tədris, praktik imkanlar və məzun olduqdan sonra daha yaxşı karyera perspektivi görməlidir.

Əks halda, sadəcə təhsil haqqını artırmaq ali təhsili əlçatanlıq baxımından daha ciddi problemə çevirə bilər. Xüsusilə orta və aşağı gəlirli ailələr üçün övladının universitetdə oxutdurulması getdikcə daha ağır maliyyə yükünə çevrilə bilər. Mən hesab edirəm ki, qarşıdakı dövrdə əsas müzakirə "təhsil haqqı nə qədər olacaq?" sualından çox, "tələbə ödədiyi pulun müqabilində nə əldə edəcək?" sualı ətrafında aparılmalıdır".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin