Financial Times: "Avropanın süni intellekt qarşısında çətin seçimi - ABŞ-dan geridə qalır"

Avropa iqtisadi artımı sürətləndirmək, texnoloji suverenliyini qorumaq və eyni zamanda sosial və ekoloji dəyərlərini saxlamaq arasında çətin seçim qarşısındadır. Financial Times yazır ki, süni intellekt bu üç məsələnin hər biri üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Nəşrin məlumatına görə, pandemiyadan sonra Avropada iqtisadi artımın tempi əhəmiyyətli dərəcədə zəifləyib. Avrozonada əmək məhsuldarlığı ilə ABŞ arasındakı fərq də genişlənib. 2018-ci ildə hər iş saatına görə təxminən 9 dollar olan fərq 2025-ci ildə 21 dollara çatıb.

Financial Times qeyd edir ki, Avropanın iqtisadi artımını artırmaq üçün müxtəlif imkanlar mövcuddur. Lakin hazırda ən perspektivli vasitələrdən biri süni intellektin geniş tətbiqidir.

Avropa Mərkəzi Bankının ssenarilərinə əsasən, süni intellektin sürətli şəkildə tətbiqi ümumi amil məhsuldarlığının illik artımına 0,3-0,4 faiz bəndi əlavə edə bilər. Bu göstərici 2022-ci ildən etibarən təxminən sıfır səviyyəsində qalıb.

Avropanın əsas problemi

Məqalədə vurğulanır ki, süni intellektin yaratdığı iqtisadi imkanlarla Avropanın texnoloji suverenlik məqsədi arasında müəyyən ziddiyyət yaranır. Bunun əsas səbəbi Avropanın süni intellekt dəyər zəncirinin mühüm hissələrinə nəzarət etməməsidir.

BiG.AZ Financial Times-a istinadən xəbər verir ki, süni intellektin iqtisadiyyat, səhiyyə, təhsil, enerji və müdafiə kimi sahələrdə geniş yayılması gözlənilir. Bu səbəbdən texnologiyadan asılılıq adi iqtisadi asılılıqdan daha ciddi nəticələr yarada bilər.

Nəşr yazır ki, gələcəkdə ABŞ administrasiyasının Avropanın rəqəmsal qaydalarında və ya vergilərində dəyişikliklər qarşılığında qabaqcıl süni intellekt modellərinə çıxışı şərtləndirməsi nəzəri olaraq mümkündür. Çin də öz növbəsində açıq model lisenziyalarından ticarət mübahisələrində təzyiq vasitəsi kimi istifadə edə bilər.

Avropa hansı sahədə üstünlüyə malikdir?

Financial Times-a görə, Avropanın süni intellekt sahəsində tam suverenliyə nail ola biləcəyi əsas istiqamət məlumatlardır.

Qitədə uzun illər ərzində toplanmış səhiyyə məlumatları, statistika bazaları və sənaye məlumatları böyük potensiala malikdir. Avropanın yüksək səviyyədə avtomatlaşdırılmış sənaye sektoru da böyük həcmdə rəqəmsal məlumat yaradır.

Avropa Komissiyasının hesablamalarına görə, Avropanın məlumat iqtisadiyyatının həcmi 2030-cu ilə qədər 800 milyard avronu, yəni ÜDM-in 5 faizindən çoxunu keçə bilər.

Lakin bu məlumatlardan səmərəli istifadə etmək üçün onların saxlanması və emalına nəzarət də vacibdir. Bunun üçün isə böyük həcmli süni intellekt məlumat mərkəzlərinə ehtiyac var.

Avropa məlumat mərkəzlərində də ABŞ-dan geri qalır

Məqalədə diqqət çəkən əsas rəqəmlərdən biri də Avropa ilə ABŞ arasındakı hesablama gücü fərqidir.

Hazırda Avropa İttifaqının payına dünyadakı süni intellekt hesablama gücünün 5 faizindən azı, ABŞ-ın payına isə təxminən 75 faizi düşür.

Financial Times yazır ki, Avropada adi məlumat mərkəzləri üzrə də tələb ilə mövcud imkanlar arasında ciddi fərq var. Bu fərqin 2030-cu ilə qədər daha da böyüməsi gözlənilir.

Avropanın qarşısında duran digər problem isə məlumat mərkəzlərinin tikintisinin uzun çəkməsi və baha başa gəlməsidir. Məsələn, ABŞ-da məlumat mərkəzinin tikintisi təxminən 24 ay çəkdiyi halda, Almaniyada bu müddət 42 aya çatır. Bunun əsas səbəbləri icazələrin alınması və elektrik şəbəkəsinə qoşulma proseslərinin daha uzun olmasıdır.

Avropa nə etməlidir?

Məqalədə bildirilir ki, Avropanın əsas problemlərindən biri süni intellekt hesablama gücünə tələbin parçalanmış vəziyyətdə olmasıdır.

ABŞ-da böyük texnologiya şirkətləri və qabaqcıl süni intellekt laboratoriyaları uzunmüddətli müqavilələrlə məlumat mərkəzlərinə investisiyaları təmin edir. Avropada isə tələb milyonlarla şirkət arasında bölünüb.

Financial Times-a görə, Avropa şirkətləri öz tələblərini birləşdirərək daha böyük və uzunmüddətli müqavilələr yaratmalıdır. Bu, investorların yeni məlumat mərkəzlərinə sərmayə qoyması üçün daha əlverişli şərait yarada bilər.

Məqalədə ASML, Capgemini və Amadeus kimi Avropa şirkətlərinin Mistral ilə birgə yaratdığı model nümunə göstərilir. Şirkətlər Mistral-ın Avropa hesablama imkanlarından çoxillik alış öhdəlikləri götürüblər. Bu modelin 2030-cu ilə qədər 1 qiqavatlıq hesablama gücünün maliyyələşdirilməsinə şərait yaratması nəzərdə tutulur.

"Avropa süni intellekt olmadan qala bilməz"

Financial Times-ın gəldiyi nəticəyə görə, Avropa süni intellektdən iqtisadi artımı sürətləndirmək üçün istifadə etməlidir. Bununla yanaşı, qitə öz məlumatlarının saxlanması və emalına nəzarəti də təmin etməlidir.

Məqalədə vurğulanır ki, Avropa üçün məqsəd yalnız süni intellekt texnologiyasını idxal etmək deyil. Əsas məsələ öz hesablama infrastrukturunu yaratmaq, rəqabəti qorumaq və texnologiyanın yaratdığı iqtisadi gəlirin azsaylı şirkətlərin əlində cəmləşməsinin qarşısını almaqdır.

Nəşrə görə, düzgün strategiya həyata keçirilərsə, Avropa eyni vaxtda həm iqtisadi artımı sürətləndirə, həm texnoloji suverenliyini gücləndirə, həm də öz sosial dəyərlərini qoruya bilər.

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin