Yeni operatorun gəlişi mobil rabitə qiymətlərinə necə təsir edə bilər?

"Mobil telekommunikasiya bazarına yeni operatorun daxil olmasının qarşısında duran əsas maneələri bir neçə istiqamətdə ümumiləşdirmək olar".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında Azərbaycan Kibertəhlükəsizlik Təşkilatları Assosiasiyası" İctimai Birliyinin eksperti, Xəzər Universitetinin İT departament rəhbəri Fərid Musayev bildirib.

O, qeyd edib ki, ilk növbədə, lisenziyalaşdırma və bazara giriş baryerləri önə çıxır. Mobil rabitə bazarı məhdud resurslar üzərində qurulan sektordur. Yeni operatorun fəaliyyətə başlaması üçün yalnız texnoloji imkanların olması kifayət etmir. Şirkət həmçinin dövlətdən radiofrekans spektrindən istifadə hüququ verən lisenziya almalıdır:

"Radiofrekanslar məhdud resursdur və mövcud operatorlar spektrin əhəmiyyətli hissəsindən istifadə edir. Bu səbəbdən yeni operator üçün uyğun tezliklərin ayrılması həm texniki, həm də iqtisadi baxımdan mürəkkəb prosesdir. Lisenziyanın əldə olunması üçün tələb olunan vəsait də bazara giriş xərclərini əhəmiyyətli dərəcədə artırır.

Digər mühüm məsələ isə infrastruktur xərcləridir. Yeni operatorun ölkə üzrə geniş şəbəkə qurması, baza stansiyaları və digər telekommunikasiya infrastrukturu yaratması böyük həcmdə investisiya tələb edir. Bu isə yüksək maliyyə riskləri ilə müşayiət olunan və özünü doğrultması uzun müddət tələb edə bilən investisiyadır.

Telekommunikasiya sektoru bir çox ölkələrdə strateji sahə kimi qiymətləndirilir. Mobil rabitə bazarının bir neçə böyük operator arasında bölündüyü ölkələrdə yeni oyunçunun meydana çıxması bazardakı mövcud balansı dəyişə bilər. Bu baxımdan tənzimləyici qurumların fəaliyyəti mühüm əhəmiyyət daşıyır. Yeni operatorun bazara daxil olması üçün lisenziyalaşdırma, tezlik resurslarının bölüşdürülməsi və rəqabət qaydaları ilə bağlı tələblərin yerinə yetirilməsi zəruridir.

Bazarda fəaliyyət göstərən iri operatorların uzun illər ərzində formalaşmış müştəri bazası, infrastrukturu və maliyyə imkanları da yeni şirkət üçün əlavə rəqabət çətinlikləri yaradır. Mövcud operatorların geniş şəbəkəyə və böyük müştəri portfelinə malik olması yeni iştirakçının bazar payı əldə etməsini çətinləşdirə bilər. Yeni operator isə həm şəbəkə qurmalı, həm müştəri cəlb etməli, həm də mövcud şirkətlərlə qiymət və xidmət baxımından rəqabət aparmalıdır.

Bazarda rəqabətin məhdud olması operatorların qiymət formalaşdırma imkanlarını artıra bilər. Rəqabət zəiflədikdə şirkətlərin qiymət siyasətində daha geniş manevr imkanları yaranır. Mobil rabitə xidmətlərinin maya dəyərinə enerji, avadanlıq, şəbəkənin saxlanılması, lisenziya və tezliklərdən istifadə haqları, əməkhaqqı və digər xərclər təsir edir. Bununla yanaşı, bazarda rəqabətin səviyyəsi də son qiymətlərin formalaşmasında mühüm amillərdən biridir.

Bazarda yeni oyunçunun meydana çıxması üçün radiofrekans resurslarının daha əlçatan və şəffaf şəkildə bölüşdürülməsi, yeni operatorlar üçün investisiya imkanlarının və stimullarının yaradılması, həmçinin rəqabət qaydalarının effektiv tətbiqi vacibdir. Bundan əlavə, bazara daxil olmaq istəyən şirkət üçün lisenziya və infrastruktur xərclərinin iqtisadi baxımdan əsaslandırıla bilən səviyyədə olması da mühüm amildir.

Nəticə etibarilə, mobil rabitə bazarına yeni operatorun daxil olması yalnız kommersiya istəyi ilə mümkün deyil. Bunun üçün uyğun radiofrekans resurslarının mövcudluğu, əlverişli lisenziyalaşdırma şərtləri, böyük həcmli investisiya imkanları və rəqabətli bazar mühitinin formalaşdırılması tələb olunur. Yeni operatorun meydana çıxması isə istehlakçılar üçün xidmət və qiymət baxımından daha geniş seçim imkanlarının yaranmasına təsir göstərə bilər".

Telegramda izləyin