Azərbaycanda idxal azalır: Xarici məhsullara tələbat zəifləyib, yoxsa yerli istehsal artır? - İQTİSADÇIDAN AÇIQLAMA

Azərbaycanda idxal göstəricilərində baş verən dəyişiklik diqqət çəkir. İdxalın azalması fonunda əsas sual yaranır: bu tendensiya ölkədə xarici məhsullara tələbatın zəifləməsi ilə bağlıdır, yoxsa daxili istehsalın artması idxala olan ehtiyacı azaldır?

Digər tərəfdən, idxalın strukturunda hansı dəyişikliklərin baş verdiyi və bunun daxili bazara necə təsir etdiyi də maraq doğurur.
Mövzu ilə bağlı Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, idxalın azalmasını yalnız xarici məhsullara tələbatın zəifləməsi və ya daxili istehsalın artması ilə izah etmək düzgün olmaz. Burada hər iki amilin müəyyən rolu ola bilər, amma əsas məsələ idxalın hansı məhsul qrupları üzrə azaldığıdır. Onun sözlərinə görə, istehlak mallarının idxalı azalırsa, bunun bir hissəsi daxili istehsalın müəyyən qədər genişlənməsi, bir hissəsi isə əhalinin və biznesin xərclərinə daha ehtiyatlı yanaşması ilə bağlı ola bilər: "Digər tərəfdən, Azərbaycanda daxili istehsalın artdığı sahələr var, lakin bu artım hələ bütün idxalı əvəz edəcək səviyyədə deyil. Xüsusilə ərzaq, kənd təsərrüfatı, yüngül sənaye və bəzi tikinti məhsullarında yerli istehsal idxala olan ehtiyacı müəyyən qədər azalda bilər. Lakin maşın və avadanlıqlar, elektronika, müəyyən xammal və sənaye məhsulları üzrə ölkə hələ də idxaldan ciddi asılıdır. İdxalın azalmasının digər mühüm səbəbi qiymət və struktur amilidir. Dünya bazarında müəyyən məhsulların ucuzlaşması həmin məhsulların fiziki həcmi ciddi dəyişməsə belə, idxalın dollar ifadəsində azalmasına səbəb ola bilər. Eyni zamanda investisiya və tikinti aktivliyində dəyişikliklər maşın, avadanlıq və material idxalına da təsir göstərir.

Ona görə də indiki vəziyyəti "Azərbaycan xarici məhsullardan imtina edir" kimi qiymətləndirmək tezdir. Daha düzgün yanaşma budur ki, idxalın azalmasının nə qədəri daxili istehsalın artımı, nə qədəri tələbin zəifləməsi, nə qədəri isə dünya qiymətlərinin və idxal strukturunun dəyişməsi hesabına yaranıb. Əsas göstərici təkcə idxalın ümumi məbləği deyil, məhsul qrupları üzrə həm dəyərin, həm də fiziki idxal həcminin necə dəyişməsidir".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin