Müəllimlərin 90%-dən çoxu sertifikatlaşdırmadan keçib: Təhsilin keyfiyyəti artıbmı? - TƏHSİL EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA

Müəllimlərin peşəkarlığı və təhsilin keyfiyyəti ilə bağlı müzakirələr yenidən gündəmə gəlib. Elm və təhsil naziri Emin Əmrullayev son 10 il ərzində müəllimlərin verdiyi təhsilin keyfiyyətinin artırıldığını bildirib. Nazir qeyd edib ki, hazırda müəllimlərin 90 faizdən çoxu sertifikatlaşdırmadan keçib, pedaqoqların yalnız üçdə biri isə müsabiqə yolu ilə təhsil sisteminə cəlb olunub. Nazirin sözlərinə görə, sertifikatlaşdırma, diaqnostika və müəllimlərin işə qəbulu mexanizmləri vasitəsilə müəllim keyfiyyətinin yüksəldilməsi istiqamətində işlər aparılıb.

Bununla belə, sertifikatlaşdırmanın təhsilin nəticələrinə real təsirinin daha sonrakı illərdə tam şəkildə görünəcəyi də vurğulanıb. Bəs son illərdə həyata keçirilən bu tədbirlər həqiqətən də Azərbaycan məktəblərində müəllimlərin keyfiyyətinin yüksəlməsinə səbəb olubmu? Sertifikatlaşdırmadan keçən müəllimlərin sayının 90 faizdən çox olması tədrisin keyfiyyətinin artdığını göstərirmi?
Mövzu ilə bağlı təhsil eksperti Şəmsi Qoca BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, təhsil naziri Emin Əmrullayev son 10 ildə müəllimlərin keyfiyyətinin artırıldığını bildirir. O, müəllimlərin 90 faizdən çoxunun sertifikatlaşdırmadan keçdiyini, hazırda sistemdə çalışan müəllimlərin isə yalnız təxminən üçdə birinin müsabiqə yolu ilə işə qəbul olunduğunu qeyd edir. Onun sözlərinə görə, bu rəqəmlər təhsil sistemində son illərdə ciddi dəyişikliklərin aparıldığını göstərir: "Ancaq həmin rəqəmlərdən birbaşa "müəllimlərin keyfiyyəti artıb" nəticəsi çıxarmaq üçün hələ bir sual cavabsız qalır: bunun nəticəsi şagirdin biliyində nə qədər görünür? Əslində, müəllimin keyfiyyəti yalnız sertifikatla ölçülə bilməz. Sertifikatlaşdırma müəllimin müəyyən bilik və bacarıqlara sahib olduğunu yoxlaya bilər, amma onun sinifdə necə dərs keçdiyini, mövzunu uşağa nə dərəcədə aydın çatdırdığını, zəif şagirdlə necə işlədiyini və şagirdin düşünmə qabiliyyətini necə inkişaf etdirdiyini tam ölçmür. Müəllim testdə yüksək nəticə göstərə bilər, amma bu nəticə avtomatik olaraq onun yaxşı pedaqoq olduğunu təsdiqləmir.

Digər tərəfdən, son illərdə müəllimlərin işə qəbulu sistemində dəyişikliklərin olduğunu da danmaq olmaz. Müsabiqə yolu ilə seçim, sertifikatlaşdırma və əməkhaqqının nəticələrdən müəyyən qədər asılı vəziyyətə gətirilməsi müəllim peşəsinə yeni tələblər formalaşdırıb. Bu mexanizmlərin müəllim korpusuna müsbət təsir göstərməsi mümkündür və bunu nəzərə almamaq da düzgün olmaz.

Amma burada nazirin açıqlamasındakı ən maraqlı rəqəm bəlkə də 90 faiz deyil, üçdə birdir. Əgər müəllimlərin yalnız üçdə biri müsabiqə yolu ilə sistemə daxil olubsa, deməli, məktəblərdə çalışan müəllimlərin böyük hissəsi əvvəlki qəbul mexanizmləri ilə sistemə gəlib. Sonradan onların sertifikatlaşdırmadan keçməsi isə başqa məsələdir. Buna görə də "90 faiz sertifikatlaşıb" göstəricisini "90 faiz keyfiyyətli müəllim var" kimi təqdim etmək elmi və məntiqi baxımdan doğru olmaz.

Əsl ölçü isə məktəbin özündədir. Şagird dərsi başa düşürmü? Oxuduğunu anlayırmı? Riyazi məsələni əzbər qayda ilə yox, məntiqlə həll edə bilirmi? Sual verməyi, araşdırmağı və müstəqil düşünməyi bacarırmı? Müəllimin fəaliyyətinin nəticəsi bütün bunlarda görünür.

Ona görə mənim konkret cavabım belədir: son 10 ildə müəllimlərin seçilməsi və qiymətləndirilməsi mexanizmi əvvəlkindən daha ciddi və sistemli olub və bunun müəllim keyfiyyətinə müsbət təsir etdiyini söyləmək üçün əsas var. Lakin "müəllimlərin keyfiyyəti artıb" fikrini yalnız sertifikatlaşdırmadan keçənlərin faizinə əsaslandırmaq olmaz. Bunun əsas sübutu şagird nəticələrinin davamlı şəkildə yaxşılaşması olmalıdır.

Başqa sözlə, müəllim sertifikatlaşdırmadan keçibsə, bu, onun müəyyən standartı ödədiyini göstərir. Amma müəllimin həqiqi keyfiyyətinin son imtahanı sertifikat deyil, şagirddir. Şagirdin biliyi və bacarığı yüksəlirsə, deməli, müəllim də öz işini daha yaxşı görür. Bu nəticə yoxdursa, 90 faizlik göstərici nə qədər böyük səslənsə də, müəllim keyfiyyətinin real artımını tam sübut etmir".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin