Mobil danışıq tarifləri niyə artır? - Operatorların səs gəlirləri azalır, qiymətlər isə yüksəlir - İQTİSADÇIDAN AÇIQLAMA

Mobil rabitə bazarında istehlakçıların istifadə vərdişləri dəyişdikcə operatorların gəlir mənbələri də transformasiya olunur. İnsanlar əvvəlki illərlə müqayisədə səsli zənglərdən daha az istifadə edir, messencer və internet üzərindən ünsiyyətə üstünlük verirlər. Buna baxmayaraq, mobil danışıq tariflərində artımların müşahidə olunması abonentlərin xərclərinin niyə yüksəldiyi ilə bağlı suallar yaradır.

Bəs operatorların səs xidmətlərindən əldə etdiyi gəlirlər azalırsa, mobil danışıq qiymətlərinin artmasının səbəbi nədir? Bu artımlar hansı amillərlə bağlıdır?
Mövzu ilə bağlı Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, mobil operatorların səs xidmətlərindən əldə etdiyi gəlirin azalması ilə danışıq tariflərinin yüksəlməsi ilk baxışda ziddiyyətli görünür. Amma burada operatorların gəlir strukturunun dəyişməsi əsas amillərdən biridir. Onun sözlərinə görə, səsli danışıq əvvəlki kimi əsas gəlir mənbəyi deyil, internet və data xidmətləri daha böyük əhəmiyyət daşıyır: "Buna görə də operatorlar səs xidmətində istifadə həcminin azalmasını tariflərin artırılması ilə kompensasiya etməyə çalışırlar. Digər tərəfdən, mobil şəbəkənin saxlanılması və yenilənməsi ciddi xərc tələb edir. Baza stansiyaları, tezliklər, enerji, avadanlıq, texniki xidmət və xüsusilə 4G və 5G infrastrukturuna investisiyalar operatorların xərclərini artırır. İnternet trafikinin sürətlə böyüməsi də şəbəkə tutumunun davamlı genişləndirilməsini tələb edir. Operatorlar bu xərclərin müəyyən hissəsini tariflərə yansıtmağa çalışırlar.

Burada başqa bir məqam da var: operatorun səs xidmətindən gəlirinin azalması bütün mobil xidmətlərin ucuzlaşması demək deyil. Əksinə, şirkət üçün daha gəlirli olan data xidmətlərinin inkişaf etdirilməsi üçün səs tarifləri ayrıca kommersiya aləti kimi istifadə oluna bilər. Bəzi hallarda istifadəçilərin daha aşağı qiymətli danışıq paketlərindən interneti daha çox olan paketlərə keçirilməsi də operator üçün daha sərfəli modeldir.

Lakin tarif artımının əsaslandırılması üçün operatorların xərclərinin və gəlir strukturunun şəffaf olması vacibdir. Əgər səs xidmətindən gəlirlər azalırsa, eyni zamanda abunəçi sayı və data gəlirləri artırsa, yalnız "xərclər yüksəlib" arqumenti tarif artımını tam izah etmir. Bu halda bazarda rəqabətin səviyyəsi və operatorların qiymət siyasəti də araşdırılmalıdır.

Ona görə də əsas sual mobil danışığın niyə bahalaşması deyil, operatorların ümumi gəlirlərində hansı xidmətlərin payının artması və bu dəyişikliklərin tariflərə necə təsir etməsidir. Əgər internet əsas gəlir mənbəyinə çevrilirsə, səs tariflərinin davamlı artırılması daha çox operatorların gəlir modelinin yenidən qurulması və xərclərin müxtəlif xidmətlər arasında bölüşdürülməsi ilə əlaqəli ola bilər".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin