20 Sentyabr tarixə düşdü: Qarabağda suverenlik tam təmin edildi

2023-cü il sentyabrın 19-da Qarabağ iqtisadi rayonunda başlayan lokal xarakterli antiterror tədbirləri cəmi bir sutkaya yaxın davam etdi. Azərbaycan Müdafiə Nazirliyinin məlumatına görə, əməliyyat sentyabrın 20-də saat 13:00-da dayandırıldı. Əməliyyatın dayandırılması ilə Ermənistan silahlı qüvvələrinin birləşmələrinin və qanunsuz silahlı dəstələrin silahı yerə qoyması, mövqelərdən çıxması və tam tərksilah olunması şərtləri qəbul edildi.

19-20 sentyabr hadisələri Azərbaycan ərazisində dövlət suverenliyinin tam bərpası ilə nəticələnən prosesin mühüm mərhələsi oldu. Bu hadisədən üç il ötür. Bəs cəmi bir sutkaya yaxın davam edən antiterror əməliyyatının əsas nəticələri nədən ibarət idi və 20 sentyabr Azərbaycanın müasir tarixində hansı dəyişiklikləri yaratdı?
Mövzu ilə bağlı politoloq, Resurs Analitik İnformasiya Mərkəzi İctimai Birliyinin sədri Rasim Quliyev BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, bir günlük antiterror əməliyyatı dünyada çox unikal əməliyyatlardan biridir. Heç bir sutka çəkmədən erməni separatizminin kökü kəsildi. Onun sözlərinə görə, Azərbaycan 44 günlük müharibədə sözsüz ki, Ermənistanı məğlub etmişdi və kapitulyasiya aktına orda qol çəkilmişdi: "Ancaq bununla belə Rusiyanın dəstəyi ilə Azərbaycanın daxilində serparatizm hələdə mövcud idi. Və həm hərbi, həm siyasi diplomatik kontekstdə Azərbaycan 2023-cü ilin 19-20 Sentyabr tarixlərində bir sutkadanda az müddətdə antiterror əməliyyatı keçirməklə öz suverenliyini möhkəmləndirdi. Bu əməliyyatın əsas məğzi ondan ibarətdir ki, birincisi Azərbaycan elə bir unikal hərbi əməliyyat keçirdi ki, bir vətəndaşın belə burnu qanamadan hərbi antiterror əməliyyatı keçirtdi və orada olan separatçıların bütün hərbi kontingentini təslim aldı. İkinci mühüm məsələ ondan ibarətdir ki, Azərbaycan bununlada özünün suverenliyini, ərazi bütövlüyünü tam təmin etmiş oldu. Ondanda vacib məqam odur ki, Azərbaycan ərazisində hər hansısa bir silahlı qüvvənin qalmasına son qoyuldu.

Beləki, antiterror əməliyyatından sonra baxmayaraq ki, antiterror əməliyyatına qədər Ermənistanın Azərbaycanın daxilində Xankəndi və ona yaxın ərazilərdə çox mükəmməl silahlanmış ordusu var idi. Eyni zamanda da sülhməramlı adı altında Azərbaycanın ərazisisində Rusiyanın ordusu var idi. Azərbaycan bu əməliyyat ilə bütün hərbi-siyasi üstünlükləri əldə etdi. Artıq həm Ermənistan, həmdə Rusiya tərəfinin etirafına görə artıq orda başqa bir ordunun olmasına lüzum olmadı. Vladimir Putin sonradan etiraf etdiki artıq Azərbaycanda erməni əhalisi və silahlı birləşmələri qalmadığı üçün biz sülhməramlı olaraq yalnız Azərbaycanın tələbi ilə Azərbaycan ilə danışmalıyıq. Çünki artıq orda başqa ikinci və ya üçüncü qüvvə yox idi. Ona görədə Azərbaycanda vaxtından əvvəl sülhməramlı qüvvələrin artıq orda fəaliyyətinə lüzum olmadığını izah etdi və Rusiya özünün orda olan hərbi hissəsini yığışdırıb, Azərbaycan ərazisindən çıxdı. Bununlada Azərbaycan ərazisində nə separatizmi dəstəkləyən hansısa hərbi-siyasi qurum qalmadı, nədə sülhməramlı adı altında Rusiyanın hərbi hissəsi Azərbaycanın ərazisində mövcud olmadı. Beləliklə Azərbaycan bir günlük antiterror əməliyyatı ilə bir daha demək istəyirəm ki, heç bir vətəndaşa zərər vermədən sırf separatçı hərbiçiləri zərəsizləşdirməklə və bütün hərbi qəniməti ələ keçirməklə vətəndaşların və hərbiçilərin Azərbaycan ərazisindən çıxmasına şərait yaratdı. Bununlada Azərbaycan dövləti bütün dünyada özünü qalib dövlət kimi bəlli etdi.

Bu məsələnin digər tərəfi isə separatçıların rəhbəri Şahramanyan sərəncam imzalayaraq, bütün separatçı qurumların buraxıldığını elan etdi. Bu Azərbaycanın həmdə hüquqi cəhətdən ərazisində olan separatizmin son nöqtəsi idi. Ona görədə 2023-cü il 19-20 sentyabr əməliyyatları dünya həm hərb, həmdə siyasi, diplomatik, hüquqi tarixində unikal bir hadisə idiki, bununlada Azərbaycan özünün müstəqilliyini və suverenliyini qəti sürətdə təmin etmiş oldu".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin