Ağdamın azad olunması Azərbaycanın tarixi Zəfərinin, siyasi iradəsinin və milli birliyinin təntənəsidir
20 Noyabr Azərbaycan tarixində yalnız bir rayonun işğaldan azad olunması ilə deyil, həm də dövlətimizin milli iradəsinin, siyasi qətiyyətinin və hərbi qüdrətinin nümayişi ilə əlamətdar olan tarixdir. 2020-ci il noyabrın 20-də Ağdam rayonunun Azərbaycana qaytarılması Vətən müharibəsində qazanılmış tarixi Qələbənin mühüm nəticələrindən biri kimi xalqımızın yaddaşına həkk olunub. Bu hadisə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində atılan həlledici addımlardan biri olmaqla yanaşı, regionda yeni siyasi reallıqların formalaşmasını da sürətləndirdi.
Ağdamın azad olunmasının əhəmiyyətini dərk etmək üçün ilk növbədə onun işğal tarixinin yaratdığı ağır nəticələrə nəzər salmaq lazımdır. 1993-cü il iyulun 23-də Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal edilən Ağdam 27 il ərzində dağıntılara və vandalizmə məruz qaldı. Bir zamanlar Azərbaycanın mühüm sənaye, kənd təsərrüfatı və mədəniyyət mərkəzlərindən biri olan şəhər xarabalığa çevrildi. Minlərlə insan doğma torpaqlarından didərgin düşdü, sosial-iqtisadi infrastruktur dağıdıldı, tarixi və dini abidələrimiz ciddi zərər gördü. Ağdamın taleyi Ermənistanın işğalçılıq siyasətinin Azərbaycan xalqına vurduğu zərərin ən acı nümunələrindən biri idi.
Lakin Azərbaycan xalqı heç vaxt işğalla barışmadı. Uzun illər ərzində torpaqlarımızın azad edilməsi milli ideyanın, dövlət siyasətinin və ümumxalq mübarizəsinin əsas istiqamətlərindən biri oldu. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən strateji siyasət nəticəsində Azərbaycan iqtisadi və siyasi baxımdan gücləndi, ordumuzun döyüş qabiliyyəti yüksəldi, ölkənin beynəlxalq mövqeləri möhkəmləndirildi. Bütün bu amillər 2020-ci ildə əldə olunan tarixi Zəfərin fundamental əsaslarını formalaşdırdı.
Vətən müharibəsi Azərbaycanın yalnız hərbi gücünü deyil, həm də siyasi iradəsini və milli həmrəyliyini nümayiş etdirdi. 2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan və 44 gün davam edən müharibədə Azərbaycan Ordusu böyük qəhrəmanlıq göstərərək torpaqlarımızı işğaldan azad etdi. Noyabrın 10-da imzalanan üçtərəfli Bəyanata əsasən, noyabrın 20-də Ağdam rayonu Azərbaycana qaytarıldı. Beləliklə, Ağdamın azadlığı döyüş meydanında qazanılmış qələbənin siyasi nəticələrindən biri oldu.
Bu hadisənin mühüm tərəflərindən biri ondan ibarət idi ki, Azərbaycan Ağdamı hərbi əməliyyatlara ehtiyac qalmadan öz suveren ərazisi kimi geri qaytardı. Bu, təsadüfi diplomatik nəticə deyildi. Əksinə, Vətən müharibəsində qazanılmış üstünlüyün, Azərbaycanın prinsipial mövqeyinin və Prezident İlham Əliyevin qətiyyətli siyasətinin nəticəsi idi. Ağdamın qaytarılması bir daha göstərdi ki, müharibənin nəticələri regionda əvvəlki status-kvonun artıq mövcud olmadığını təsdiqləyir və yeni reallıqların əsasını qoyur.
Ağdamın azad olunması Azərbaycanın postmüharibə dövründə qarşıya qoyduğu strateji hədəflər baxımından da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki torpaqların azad edilməsi tarixi missiyanın mühüm mərhələsi olsa da, həmin ərazilərdə həyatın bərpası, iqtisadi potensialın işə salınması və əhalinin doğma yurdlarına qayıdışının təmin edilməsi daha geniş və uzunmüddətli vəzifələr tələb edir. Azərbaycan dövləti bu istiqamətdə ardıcıl siyasət həyata keçirərək Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda genişmiqyaslı quruculuq prosesinə başlayıb.
Bu gün Ağdamda görülən işlər həmin strategiyanın ən mühüm nümunələrindəndir. Şəhərin Baş Planı əsasında müasir yaşayış məhəllələri, inzibati binalar, təhsil və səhiyyə müəssisələri, sosial obyektlər, yollar və mühəndis-kommunikasiya infrastrukturu yaradılır. Məqsəd sadəcə dağıdılmış şəhəri əvvəlki vəziyyətinə qaytarmaq deyil, Ağdamı müasir şəhərsalma prinsiplərinə uyğun, iqtisadi cəhətdən güclü, ekoloji baxımdan dayanıqlı və rahat yaşayış məkanına çevirməkdir.
Ağdamın gələcək inkişafında iqtisadi amil xüsusi yer tutur. Ağdam Sənaye Parkının yaradılması və burada istehsal müəssisələrinin fəaliyyətə başlaması rayonun iqtisadi potensialının reallaşdırılması baxımından mühüm addımdır. Yeni iş yerlərinin açılması, sahibkarlığın təşviqi, sənaye və kənd təsərrüfatının inkişafı Ağdamın yalnız yaşayış məntəqəsi deyil, həm də Qarabağın mühüm iqtisadi mərkəzlərindən birinə çevrilməsi üçün zəmin yaradır. Bu proses həm də ölkə iqtisadiyyatının regional şaxələndirilməsinə və azad edilmiş ərazilərin ümumi iqtisadi sistemə inteqrasiyasına xidmət edir.
Ağdamın dirçəlişini Böyük Qayıdış proqramından ayrı təsəvvür etmək mümkün deyil. Çünki hər bir şəhərin əsl bərpası ilk növbədə onun sakinlərinin doğma torpaqlarına qayıtması ilə ölçülür. Uzun illər məcburi köçkün həyatı yaşayan ağdamlıların öz evlərinə dönməsi tarixi ədalətin bərpasının ən mühüm göstəricisidir. 2025-ci il martın 27-dən Ağdam şəhərinə keçmiş məcburi köçkünlərin qayıdışına başlanılması bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Yeni yaşayış evlərinin tikilməsi, sosial xidmətlərin təşkili və məşğulluq imkanlarının yaradılması qayıdışın davamlı və dayanıqlı olmasına xidmət edir.
Ağdamın bərpasının digər mühüm istiqaməti tarixi-mədəni irsin qorunmasıdır. İşğal dövründə zərər görmüş tarixi abidələrin bərpası, Ağdam Cümə məscidinin və İmarət kompleksinin yenidən qurulması Azərbaycanın öz milli-mənəvi dəyərlərinə sahib çıxmasının göstəricisidir. Ağdamın muğam ənənələrinin yaşadılması və mədəniyyət həyatının canlandırılması şəhərin tarixi kimliyinin qorunmasına xidmət edir. Bu baxımdan quruculuq prosesi yalnız fiziki infrastrukturun yenilənməsi deyil, həm də milli yaddaşın və mədəni irsin bərpasıdır.
Ağdamın azad olunması regional geosiyasi proseslər baxımından da mühüm nəticələr doğurdu. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü təmin etməsi Cənubi Qafqazda yeni siyasi və iqtisadi münasibətlərin formalaşması üçün imkanlar yaratdı. Bu reallıq regionda kommunikasiyaların açılması, iqtisadi əməkdaşlığın genişlənməsi və uzunmüddətli sülhün təmin edilməsi məsələlərini daha da aktuallaşdırdı. Azərbaycanın yaratdığı yeni reallıqlar göstərdi ki, regionun gələcəyi beynəlxalq hüquqa, suverenliyə və dövlətlərin ərazi bütövlüyünə hörmət prinsipləri əsasında formalaşmalıdır.
Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Ağdamda həyata keçirilən quruculuq işləri dövlətin strateji baxışının və idarəçilik iradəsinin konkret nəticəsidir. Azad edilmiş ərazilərin bərpasına ayrılan diqqət, infrastruktur layihələrinin miqyası və Böyük Qayıdışın mərhələli şəkildə həyata keçirilməsi Azərbaycanın yalnız hərbi qələbə qazanmış dövlət deyil, həm də sülh və inkişaf qurucusu olduğunu nümayiş etdirir.
2023-cü il iyulun 31-də Prezident İlham Əliyevin imzaladığı Sərəncamla 20 noyabrın Ağdam Şəhəri Günü elan edilməsi də bu tarixi hadisənin dövlətçilik salnaməmizdəki yerini möhkəmləndirdi. Bu gün Ağdamın azadlığı uğrunda canından keçən şəhidlərimizin xatirəsi ehtiramla yad edilir, qazilərimizin qəhrəmanlığı minnətdarlıqla xatırlanır. Onların fədakarlığı nəticəsində bu gün Ağdamda yenidən həyat qurulur, uşaqlar doğma torpaqlarında böyüyür, ailələr öz evlərinə qayıdır.
Ağdamın azad olunmasından ötən müddət ərzində əldə olunan nəticələr bir həqiqəti təsdiqləyir: Azərbaycanın Zəfəri yalnız hərbi uğur deyil, həm də genişmiqyaslı milli dirçəliş prosesinin başlanğıcıdır. Dünən dağıntıların və işğalın simvoluna çevrilmiş Ağdam bu gün quruculuğun, inkişafın və Böyük Qayıdışın rəmzinə çevrilir.
20 Noyabr Azərbaycan xalqının yaddaşında tarixi ədalətin bərpası, milli birliyin və dövlət qüdrətinin təntənəsi kimi yaşayacaq. Ağdamın yenidən qurulması isə Zəfərimizin davamı, gələcək nəsillərə ötürülən milli iradə və dövlətçilik nümunəsidir. Ağdam dirçəlir, Qarabağ yenidən canlanır və Azərbaycan öz tarixi torpaqlarında gələcəyini inamla qurur.
Müşfiq Cəfərov
Milli Məclisin deputatı
BiG.Az
Telegramda izləyin
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda Paylaş









