Dünyanın dördüncü ən böyük gölü "ölümcül səhra"ya çevrilib
Bir zamanlar dünya xəritəsində nəhəng su hövzəsi kimi görünən Aral dənizi artıq ağ səhraya çevrilib. 1960-cı illərə qədər dünyanın dördüncü ən böyük gölü olan Aral bu gün demək olar ki, tamamilə quruyub.
BAKU.WS xəbər verir ki, vaxtilə 68 min kvadrat kilometr ərazini əhatə edən göldən cəmi 8 min kvadrat kilometri qalıb. Qalan hissə isə "Aralqum" adlı yeni səhraya çevrilib.
BMT-nin Səhralaşma ilə Mübarizə Konvensiyasının icraçı katibi İbrahim Tiaw Aral dənizinin itirilməsini "dünyanın ən böyük ekoloji fəlakətlərindən biri" adlandırır.
Araşdırmalara görə, 1984-2015-ci illər arasında bölgədə atmosferdəki toz miqdarı 14 milyondan 27 milyon metrik tona yüksəlib. Hətta 800 kilometr uzaqlıqda yerləşən yaşayış məntəqələrində belə bu toz havanın keyfiyyətini pisləşdirir, buzlaqların əriməsini sürətləndirir və su qıtlığını artırır.
Toz fırtınaları ilə yayılan duz və kimyəvi maddələr kənd təsərrüfatına böyük ziyan vurur və içməli su mənbələrini çirkləndirir. Aralqumdan yayılan toz Sovet dövründə bölgədə aparılan kimyəvi silah sınaqlarının tullantıları, eləcə də kənd təsərrüfatında istifadə olunan ağır gübrə və pestisidlərin qalıqları ilə zəngindir.
Aral dənizini qidalandıran Amudərya və Sırdərya çayları, 1960-cı illərdən Sovet İttifaqının pambıq sahələrini suvarmaq üçün yönləndirilməsi nəticəsində gölün tədricən qurumasına səbəb olub. 7 milyon hektar sahənin suvarılması üçün həyata keçirilən suvarma layihələri, gölü iki hissəyə ayırıb və adaları quru ərazilərə birləşdirib.
Duzluluğun artması nəticəsində su hövzəsindəki canlıların əksəriyyəti məhv olub, ekosistem isə tamamilə çöküb. Balıqçılıq sənayesi yox olub, balıqçı qayıqları isə qumların içində tərk edilmiş vəziyyətdə qalıb.
Aral dənizinin quruması bölgə əhalisinin sağlamlığına ciddi ziyan vurub. Göl yatağından havaya yayılan zəhərli toz tənəffüs xəstəliklərinin və anadangəlmə qüsurların artmasına səbəb olub.
Bu təhlükəli vəziyyəti nəzarətdə saxlamaq üçün bölgə ölkələri göl yatağında xüsusi bitkilər əkərək toz emissiyalarını azaltmağa çalışırlar. Avropa Birliyi və USAID bu səylərə dəstək verməyi planlaşdırsa da, yardım prosesləri hələ yekunlaşmayıb.
Aral dənizi fəlakəti təkcə Orta Asiya üçün deyil, bütün dünya üçün təhlükə siqnalıdır. Afrika, Yaxın Şərq, Avropa, Avstraliya və ABŞ-da oxşar ekoloji problemlər artır. Sənaye kənd təsərrüfatı və iqlim dəyişikliyi göllərin və su ehtiyatlarının tükənməsinə səbəb olur.
Mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, Aral dənizinin faciəvi sonu, dünyanın öz su ehtiyatlarını qorumasa, daha böyük ekoloji fəlakətlərlə üzləşəcəyinin əlamətidir.
BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər Baxılıb: 1077 Tarix: 06 fevral 2025
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda Paylaş
Amerikada "zombi protein" təhlükəsi: Maral xəstəliyi yeni ərazilərə yayıldı
2025-ci il təbiət və insan sağlamlığı baxımından narahat edən bir xəbərlə başa çatır. Şimali Amerikadakı vəhşi həyat üzrə məsul şəxslər marallar arasında sürətlə yayılan və hər zaman ölümə gətirib çıxaran təhlükəli bir beyin xəstəliyi barədə xəbərdarlıq yayıblar. Qaynarinfo xəbər verir ki, son həftələrd
31.12.2025 229 Makron növbəti prezident seçkilərində iştirak etməyəcək
Fransa Prezidenti Emmanuel Makron 2027-ci ildə başa çatacaq səlahiyyət müddətinin sonunadək vəzifəsində qalmaq niyyətində olduğunu açıqlayıb. APA xəbər verir ki, Makron bu barədə Yeni il münasibətilə vətəndaşlara müraciətində bildirib. "Fransa vətəndaşlarının mənə etibar etdiyi mandatın tələblərin
10:14 101 29 kiloqram narkotik aşkarlandı
Polis əməkdaşlarının keçirdikləri əməliyyat tədbirləri ilə dekabrın 31-də ümumi çəkisi 28,9 kiloqramdan artıq narkotik vasitə aşkar olunaraq götürülüb. Bu barədə "Yeni Sabah"a Daxili İşlər Nazirliyinin Mətbuat xidmətindən məlumat verilib. Bildirilib ki, bu istiqamətdə qətiyyətli mübarizə tədbirlər
11:05 34 Qaranlıq enerji dəyişir: Kainat "Böyük çöküş"lə sona çata bilər
Yeni astronomik müşahidələr alimlərə qaranlıq enerjinin təbiətini anlamaq və fundamental suala cavab tapmaq üçün açar verir: kainat sürətlənərək genişlənməyə davam edəcək, yoxsa sonda bu proses dayanacaq. Qaynarinfo "Interesting Engineering"ə istinadən xəbər verir ki, təxminən üç onillik ərzind
31.12.2025 220 Azərbaycanda tütün məmulatları üzrə aksiz vergiləri artırılıb
Bu ildən Azərbaycanda tütün məmulatları üzrə aksiz vergiləri artırılıb. APA xəbər verir ki, bu, Prezident İlham Əliyevin təsdiqlədiyi Vergi Məcəlləsinə dəyişiklikdə əksini tapıb. Alışdırılmadan nəfəsə çəkilmək üçün nəzərdə tutulmuş, tərkibində tütün və ya bərpa edilmiş tütün olan məhsulları üzrə aksi
09:52 95 "Avatar" kino tarixində rekorda imza atdı
Rejissor Ceyms Kemeronun "Avatar" filmi kino tarixində ən çox gəlir gətirən trilogiya olub. Axşam.az xarici mətbuata istinadən xəbər verir ki, üç filmin ümumi gəliri 6 milyard dollardan çoxdur. Bu nəticəyə üçüncü hissə olan "Alov və Kül"ün uğuru nail olub. Film dünya üzrə 760 milyo
31.12.2025 225 Evlərini kirayə verənlər üçün vergi dərəcəsi endirilib
Bu gündən fiziki şəxslərə məxsus yaşayış sahələrinin (mehmanxanalar və mehmanxana tipli obyektlərdə yerləşən yerləşmə vasitələri istisna olmaqla) fiziki şəxslərə kirayəyə verilməsindən əldə olunan gəlirlərdən ödəmə mənbəyində 10 faiz dərəcə ilə vergi tutulacaq. APA xəbər verir ki, bu, Prezident İlha
09:30 106 Bu ölkədə artıq 2026-cı ildir
Yeni Zelandiya və Okeaniya sakinləri planetdə 2026-cı ilin gəlişini ilk qeyd edənlər olublar. Axşam.az xəbər verir ki, 1 yanvarı ən tez qeyd edənlər Kiribati adlı Sakit okean ada dövləti olan Milad Adası olub. Ada Qrinviç vaxtından (GMT) 14 saat qabaq işləyir. Kiribatidən sonra cəmi 15 dəqiqə fərql
31.12.2025 248 Bakıda restoranda yanğın olub
Bakıda restoranda yanğın baş verib. xəbər verir ki, bu barədə Fövqəladə Hallar Nazirliyi məlumat yayıb. Bildirilib ki, Yasamal rayonunda ümumi sahəsi 220 m² olan restoranın mətbəxində 1 ədəd kondisioner və 2 ədəd soyuducu yanıb. Restoranın qalan hissəsi yanğından mühafizə olunub. Yanğın yanğından mühafiz
31.12.2025 257 
