Təhsil ocaqlarına hücum - cəmiyyətin gələcəyinə, elmə və insan ləyaqətinə zərbədir

Təhsil müəssisələri cəmiyyətin ən həssas və eyni zamanda ən strateji məkanlarından biridir. Məktəbə, müəllimə və şagirdə yönələn təzyiqi adi mübahisə, şəxsi narazılıq və ya gündəlik hadisə kimi qiymətləndirmək olmaz. Təhsil ocağının təhlükəsizliyini, fəaliyyətini və nüfuzunu hədəfə alan hər bir zorakı davranışın arxasında daha ciddi ictimai və mənəvi nəticələr dayanır.
Məktəb insanların gələcəyə ümid bəslədiyi məkandır. Valideyn övladını məktəbə göndərərkən onun təhlükəsiz şəraitdə bilik qazanacağına inanır. Müəllim sinfə daxil olarkən öz əməyinin qiymətləndiriləcəyini və pedaqoji fəaliyyətini maneəsiz həyata keçirəcəyini gözləyir. Şagird isə məktəbdə qorxu ilə deyil, inamla öyrənməli, sual verməli, səhv etməli və həmin səhvlərdən nəticə çıxarmalıdır. Bu etimad mühiti pozulduqda zərər yalnız konkret hadisə ilə məhdudlaşmır; təhsil prosesinin keyfiyyətinə və insanların məktəbə münasibətinə də təsir göstərir.
Təhsil müəssisəsinə hücumun hansı səbəblə baş verməsindən asılı olmayaraq, zorakılığa haqq qazandırmaq mümkün deyil. Şəxsi narazılıq, ideoloji fikir ayrılığı, dini və ya siyasi mövqe heç kimə müəllimi təhqir etmək, şagirdi qorxutmaq, məktəbin fəaliyyətinə mane olmaq və ya təhsil mühitində təhlükə yaratmaq hüququ vermir. Mübahisələr ola bilər, qərarlara etiraz edilə bilər, fərqli mövqelər səsləndirilə bilər. Lakin bütün bunlar qanun çərçivəsində, mədəni və sivil formada həyata keçirilməlidir.
Məktəb cəmiyyətin ümumi mülkiyyətinə və ictimai etimadına söykənən bir müəssisədir. Onun qapıları müəyyən şəxslərin şəxsi maraqlarına deyil, uşaqların təhsil hüququna xidmət edir. Buna görə də təhsil ocağının fəaliyyətinə zorakı müdaxilə təkcə məktəb rəhbərliyinə və ya konkret müəllimə qarşı münasibət məsələsi deyil. Belə davranışların təsir dairəsi daha genişdir: şagirdlərin təhlükəsizlik hissi zəifləyir, valideynlərin narahatlığı artır, müəllimlərin peşəkar nüfuzu zədələnir və cəmiyyətdə qanunun aliliyinə olan inam sarsıla bilər.
Müəllimin cəmiyyətdəki yeri xüsusi hörmət tələb edir. Müəllim gələcəyin həkimini, mühəndisini, hüquqşünasını, alimini və dövlət qulluqçusunu yetişdirən insandır. Onun əməyinə hörmətsizlik etmək, peşə fəaliyyətini təzyiq altında saxlamaq və ya onu qorxu mühitində işləməyə məcbur etmək təhsilin keyfiyyətinə zərər vurur. Müəllim toxunulmazlıqdan kənar deyil və onun fəaliyyəti də qanun çərçivəsində qiymətləndirilməlidir. Lakin hər hansı şikayət və narazılıq qanuni müraciət, obyektiv araşdırma və hüquqi prosedurlar vasitəsilə həll olunmalıdır. Heç bir şəraitdə təhqir və zorakılıq problemin həlli vasitəsinə çevrilməməlidir.
Digər tərəfdən, təhsil ocaqlarının təhlükəsizliyini qorumaq yalnız məktəb rəhbərliyinin üzərinə düşən vəzifə deyil. Valideynlər, müəllimlər, müvafiq dövlət qurumları və bütövlükdə cəmiyyət bu məsələdə məsuliyyət daşıyır. Məktəblərdə sağlam ünsiyyət mühitinin yaradılması, zorakılığın qarşısının alınması, şikayət mexanizmlərinin əlçatan olması və baş verən hadisələrin obyektiv araşdırılması mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Problemləri ört-basdır etmək də, sübuta yetirilməmiş iddialarla kimisə günahlandırmaq da düzgün yanaşma deyil. Əsas prinsip faktların müəyyənləşdirilməsi və qanunun hamıya bərabər tətbiq olunmasıdır.
Təhsil ocaqlarının nüfuzunu qorumaq eyni zamanda cəmiyyətin öz gələcəyinə münasibətini müəyyənləşdirir. Məktəbi qoruyan cəmiyyət elmi, biliyi və insan inkişafını prioritet sayır. Məktəbdə zorakılığa göz yuman cəmiyyət isə təhlükəli davranışların normallaşması riskini artırır. Buna görə də hər bir belə hadisəyə prinsipial, lakin hüquqa əsaslanan münasibət göstərilməlidir.
Unutmamalıyıq ki, təhsil müəssisəsinin əsas gücü onun divarlarında deyil, orada yetişən insanlardadır. Həmin insanların sağlam mühitdə böyüməsi üçün məktəb təhlükəsiz, müəllim hörmətli, şagird isə hüquqları qorunan bir fərd olmalıdır.
Təhsil ocağına hücum gələcəyin qurulduğu məkana hücumdur. Məktəbi qorumaq isə yalnız təhsili deyil, cəmiyyətin mənəvi sağlamlığını, ictimai etimadı və gələcək nəsillərin hüquqlarını qorumaq deməkdir.

Azər Ələkbərov

Telegramda izləyin