Yeni pandemiya qapıda - Ölkələr bunu etməsə...

Yeni pandemiya qapıda - Ölkələr bunu etməsə...ÜST yenidən dünyanı xəbərdar etdi; həkimlər də hazır olmağa çağırır
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) baş direktoru Tedros Adhanom Qebreyesus dünyanı yeni pandemiyanın istənilən an baş verə biləcəyi ilə bağlı xəbərdar edib. Musavat.com xəbər verir ki, o, ölkələri pandemiyaların qarşısının alınması üçün beynəlxalq saziş üzərində işləri sürətləndirməyə çağırıb.

"COVID-19 artıq çoxlarına uzaq bir xatirə kimi görünür. Amma növbəti pandemiya gözləməyəcək. Bu, 20 il sonra da baş verə bilər, sabah da", - deyə ÜST rəhbəri təşkilatın üzv ölkələrinin səfirləri qarşısında çıxışı zamanı bildirib. Qebreyesusun bu açıqlaması dünya ictimaiyyətində ciddi narahatlıq yaradıb. Ekspertlər hesab edirlər ki, qlobal səhiyyə sistemləri mümkün pandemiyaya qarşı daha hazırlıqlı olmalıdır. Bəs ölkələr arasında beynəlxalq saziş konkret nəyi nəzərdə tutur? Yay aylarında yeni pandemiya mümkünmü?

Qeyd edək ki, ÜST pandemiyalara hazırlıq və cavab tədbirləri üzrə beynəlxalq sazişin yekunlaşdırılması üçün işləri davam etdirir. Təşkilatın baş direktoru Tedros Adhanom Qebreyesus bildirib ki, 2025-ci ilin may ayına qədər razılaşmanın əldə olunacağına inanır. Bununla belə, bəzi ekspertlər danışıqların ləng getdiyini və razılaşmanın vaxtında yekunlaşmasının qeyri-mümkün ola biləcəyini qeyd edirlər. Eyni zamanda, ABŞ-ın keçmiş prezidenti Donald Trampın rəhbərliyi ilə ABŞ ÜST-dən çıxmaq qərarı alıb və bu qərar 22 yanvar 2026-cı ildə qüvvəyə minəcək. Bu addım beynəlxalq səhiyyə əməkdaşlığına və pandemiya sazişinin həyata keçirilməsinə mənfi təsir göstərə bilər. Hazırda müzakirə olunan pandemiya sazişi (Pandemic Accord) bir sıra məqsədləri var. Bunları məlumatların tez və şəffaf paylaşılması, vaksin və dərmanların ədalətli bölüşdürülməsi, milli səhiyyə sistemlərinin möhkəmləndirilməsi, sərhədlərarası əməkdaşlıq və erkən xəbərdarlıq sistemlərinin qurulması, qlobal elmi araşdırmalara sərmayələrin artırılmasıdır. Bu sazişin məqsədi gələcək pandemiyalarda dünyanın COVID-19 zamanı yaşadığı çaşqınlığı və qeyri-bərabərliyi aradan qaldırmaqdır.

Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, yay aylarında havanın isti və quru olması bəzi virusların yayılma tempini zəiflədib, digərlərinin isə artmasına səbəb ola bilər. Havadan keçən viruslar (məsələn, qrip və COVID-19) yayda azalsa da, enteroviruslar, bəzi zoonozlar və iqlim dəyişiklikləri ilə əlaqəli mikroblar artma potensialına malikdir. Sərhədlərin açıq olması və beynəlxalq səyahətlərin artması yeni virusların sürətli yayılmasına şərait yarada bilər. Həkimlərin və virusoloqların ehtimallarına görə yeni pandemiyaya səbəb ola biləcək bir neçə virus var. "X xəstəliyi" (Disease X) - ÜST bu termini hələ aşkarlanmayacaq, lakin yüksək pandemik potensiala malik viruslar üçün istifadə edir. H5N1 quş qripi - son zamanlar məməlilərə keçməsi ilə bağlı narahatedici siqnallar var. Nipah virusu - ölüm səviyyəsi yüksəkdir, insanlara keçmə ehtimalı artır. Koronavirus ailəsindən yeni variantlar: SARS-CoV-2-nin mutasiyaları hələ də təhlükə törədir.

Johns Hopkins Universitetinin Beynəlxalq Səhiyyə Departamentinin tədqiqatçısı Pranab Çatterci bildirib ki, "X xəstəliyi"nin (Disease X) baş verməsi ehtimalı daha realdır və dünya bu cür naməlum patogenlərə hazır olmalıdır. Stenford Universitetinin professoru Dr. Jay Bhattacharya isə ABŞ-ın pandemiyaya hazırlıq səviyyəsini tənqid edərək, gələcəkdə daha effektiv tədbirlərin görülməsinin vacibliyini vurğulayıb.

Bir sözlə, yeni pandemiyanın baş vermə ehtimalı realdır. Yay aylarında da gözlənilməz hallara hazır olmaq lazımdır. Beynəlxalq əməkdaşlıq və hazırlıq planları sadəcə ehtimal üçün deyil, qətiyyətlə reallaşdırılmalı olan tədbirlərdir.

Adil Qeybulla istefa verdi Pravda.az

Tibb elmləri doktoru, professor Adil Qeybulla hesab edir ki, qrip növbəti pandemiya ola bilər: "Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatına görə, insan sağlamlığını təhdid edən 10 amildən biri bizi qarşıda gözləyən qrip virusu və onun pandemiyasıdır. Qrip hər il yeni bir ştamla peyda olur. Amma nə vaxtsa dəhşətli bir pandemiyanın olması proqnozdaşdırılır, misal üçün, ispan qripi şəklində. Ona görə də bu koronovirus pandemiyasının olması əslində proqnozlaşdırılan idi. Bütün bunların hamısı sonda həddən artıq insan artımına gəlib çıxır. İnsanlar artdıqca faunanı, floranı məhv edir. Heyvanlarda olan viruslar insanlara transfer edir və nəticədə də bu vəziyyət yaranmış olur. Bu, sanki təbiətin öz-özünü tənzimləməsidir.

Hətta laboratoriyada olub və oradan yayılması versiyası belə istənilən halda gəlib buna çıxır. Hesab edirəm ki, yaşadığımız planetdəki yerimizə, mövqeyimizə, münasibətlər sisteminə - hər şeyə yenidən baxmalıyıq. Bir tərəfdən qlobal iqlim dəyişikliyi, yer kürəsində istilik tənzimləyən mexanizmlərin pozulması, digər tərəfdən kütləvi insan artımı və onların fəaliyyəti nəticəsində bir az da bu prosesə təkan verilməsi yer kürəsini faciələrə doğru aparıb. Biz bunu dərk etməliyik".


BiG.Az
Telegramda izləyin
Sağlamlıq   Baxılıb: 1324   Tarix: 05 aprel 2025  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Ən faydalı və ən zərərli balıq növləri

Balıq sağlam qidalanma rasionuna daxil edilməsi ən çox tövsiyə olunan məhsullardan biridir. Çünki onun tərkibində yüksək keyfiyyətli zülal, vitaminlər, minerallar və omeqa-3 yağ turşuları var. Bununla belə, bütün balıq növlərinin qida dəyəri eyni deyil. Bəzi növlər əhəmiyyətli miqdarda çirkləndiric

29.10.2026 1053
.

Həkimlər niyə çaya şəkər əlavə etməməyi məsləhət görürlər?

Çaya əlavə edilən şəkər gün ərzində qəbul etdiyimiz kalori miqdarını artırır. Xüsusilə bir neçə fincan şirin çay içənlər fərqinə varmadan xeyli şəkər qəbul edə bilərlər. Ölkə.az yerli mətbuata istinadən xəbər verir ki, şəkərli içkilərin həddindən artıq istifadəsi artıq çəki və diş çürüməsi riskini artırır

20.10.2026 1076
.

İmmuniteti gücləndirməyin ən asan yolu - Həkim bu meyvəni xüsusi tövsiyə etdi

İmmuniteti gücləndirmək üçün mövsümi meyvə və giləmeyvələrdən istifadə etmək tövsiyə olunur. Bu barədə tibb elmləri doktoru, immunoloq Vladislav Jemçuqov " "ya açıqlamasında danışıb. Həkimin sözlərinə görə, immunitetin möhkəmləndirilməsinə qışda deyil, yay aylarından başlamaq daha məqsədəuyğundur

08.11.2026 521
.

Qışda dəriyə qulluq zamanı edilən əsas səhvlər

İstilik mövsümündə mənzillərdə havanın quruması dərinin daha sürətlə nəm itirməsinə səbəb olur. Bu dövrdə isti su ilə yuyunmaq, skrablardan həddindən artıq istifadə etmək və dərini tez-tez təmizləmək isə qoruyucu baryeri zəiflədərək quruluğu daha da artıra bilər. Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barəd

28.10.2026 1036
.

Kamran Musayev: Qafqazda ilk dəfə ürək transplantasiyasının Azərbaycanda həyata keçirilməsi tarixi uğurdur

Qafqazda ilk dəfə ürək transplantasiyasının Azərbaycanda həyata keçirilməsi tarixi uğurdur. "Report" xəbər verir ki, bunu Ürək və Damar Cərrahiyyəsi Cəmiyyətinin fəxri sədri Kamran Musayev Azərbaycanda və Cənubi Qafqazda ilk donor ürək transplantasiyasının həyata keçirilməsinin birinci ildönüm

31.10.2026 784
.

100 yaşına qədər yaşamaq istəyənlər üçün 7 faydalı QİDA

Uzunömürlü olmaq istəyənlər gündəlik qidalanmalarına xüsusi diqqət yetirməlidirlər. Mütəxəssislər bəzi qidaların ürək-damar sisteminin, beynin və həzm orqanlarının sağlamlığının qorunmasında mühüm rol oynadığını bildirirlər. xarici mətbuata istinadən xəbər verir ki, həkim Darşan Şah 100 yaşına qədə

27.10.2026 1106
.

Xərçəngə qarşı mübarizədə böyük ümid: Yeni peyvənd hazırlandı

"Merck" və "Moderna" şirkətlərinin birgə hazırladığı eksperimental peyvənd dəri xərçənginin təkrarlanması və ya ölüm riskini 42 faiz azaldıb. xəbər verir ki, "İntismeran autogene" adlanan peyvənd "Keytruda" dərmanı ilə birlikdə tətbiq olunub. Araşdırmanın nəticələrin

24.10.2026 891
.

Gecələr ayaqlarda qıcolmaların təhlükəli səbəbləri

Gecə yuxu zamanı ayaq əzələlərində qəfil və ağrılı qıcolmalar bir çox insanda müşahidə olunur. xəbər verir ki, bu hal bəzən sadə səbəblərlə bağlı olsa da, tez-tez təkrarlanması müəyyən sağlamlıq problemlərinin əlaməti ola bilər. Ayaq qıcolmalarına susuz qalmaq, gün ərzində həddindən artıq fiziki yüklənmə

25.10.2026 946
.

Protein niyə lazımdır?

Mütəxəssis bildirir ki, günorta saatlarında yaranan halsızlıq və enerji azalmasının əsas səbəblərindən biri düzgün qidalanmamaqdır. Axşam.az xəbər verir ki, zülal və ya lif baxımından kasad olan nahar yeməkləri günün ikinci yarısında yorğunluq, diqqət dağınıqlığı və beyin dağınıqlılığı daha da artırır

01.11.2026 718
.