Qocalmanın əsl səbəbi nədir?

Qocalmanın əsl səbəbi nədir?"Yaşlandıqca metabolizma yavaşlayır."

Tibb dünyasında, sağlam həyat tövsiyələrində və gündəlik söhbətlərdə tez-tez təkrarlanan bu cümlə, əslində elmi məlumatlarla tam dəstəklənməyə bilər.

Qaynarinfo TrtHaber-ə istinadən xəbər verir ki, "Science" jurnalında dərc olunan, minlərlə insan üzərində aparılan bir analiz göstərir ki, 20 ilə 60 yaş arasında metabolizma sürəti böyük ölçüdə sabit qalır.

Bəs bu halda illər keçdikcə niyə kökəlirik? Hiss edilən yavaşlama nəyə bağlıdır?

Həkimlər deyir ki, idman edərək həm metabolizmanı qorumaq, həm də əzələ itkisinin qarşısını almaq olar. Üstəlik, bu yalnız gənclər üçün deyil; 60 yaşdan yuxarı şəxslər üçün də keçərlidir.

Metabolizma deyil, əzələ itkisi təsir edir

Cəmiyyətdə geniş yayılmış fikirə görə, 40 yaşından sonra "metabolizma yavaşlayır" və buna görə kökəlirik. "Science" jurnalındakı araşdırmaya görə isə metabolizma sürəti, hamiləlik dövrü də daxil olmaqla, 20 ilə 60 yaş arasında böyük ölçüdə sabit qalır.

Geriatriya mütəxəssisi Büşra Can, idman etməyən, amma qidalanması dəyişməyən insanların niyə zamanla kökəldiyini belə izah edir:

"20 ilə 60 yaş arasında, hamiləlik dövrü də daxil, metabolizmanın çox dəyişmədiyi sübut olunub. İskelet əzələsi enerji istehsalımızın ən çox baş verdiyi hüceyrələrdən biridir. Nə qədər çox əzələmiz varsa, metabolizmamız o qədər sürətlidir. Çünki ümumi metabolizma içində fiziki aktivlik də təsir göstərir. Buna görə metabolizmanı yüksək tutmaq fiziki aktivliyi artırmaqla mümkündür.

60 yaşından sonra isə metabolizmanın azalması başlayır. Xüsusən iskelet əzələsində, ‘əzələ əriməsi’ dediyimiz proses sürətlənir. Əzələ gücü və kütləsi azalmağa başlayır. Bu, 30 yaşından sonra başlayıb 60 yaşdan sonra daha da sürətlənir."

Səssizcə irəliləyən itki: Sarkopeniya

Əzələ itkisi çox vaxt fərq edilmədən irəliləyir. Lakin bu hal yalnız estetik deyil, həm də fizioloji və metabolik baxımdan ciddi nəticələrə səbəb ola bilər.

Yorğunluq, tarazlıq pozğunluqları, yıxılma riski, insulin müqaviməti və hətta tip 2 şəkərli diabet bu mənzərəyə daxildir.

Hərəkətsiz həyat, az zülal qəbulu və xroniki xəstəliklər bu prosesi sürətləndirir:

"30 yaşdan 60 yaşa qədər təxminən əzələ kütləsində illik 1% itki olur.

Yalnız hərəkətsizlik deyil; hormonal pozğunluqlar, iltihabla gedən xəstəliklər, nevroloji pozuntular, qidalanma çatışmazlıqları, xüsusilə zülal əskikliyi… Bunların hamısı yaşla bağlı olmayan ikinci dərəcəli sarkopeniyaya səbəb ola bilər."

Zülal ehtiyacı yaşla azalmaz, artar

Başqa bir yanlış inanc da yaşlandıqca zülal ehtiyacının azalmasıdır. Halbuki yaşla birlikdə bədənin əzələ istehsalında çətinlik yarandığı bir proses başlayır. Buna görə əvvəllə eyni miqdarda zülal almaq kifayət etmir. Büşra Can-a görə, bu səbəbdən yaşlılıq dövründə zülal ehtiyacı artır.

"Kalori və zülal baxımından kifayət qədər qidalanmaq yaşlılıqda çox vacibdir. Xüsusilə zülal ehtiyacı artır, amma insanlar yaşlandıqca zülal qəbulunu azaldır. Bu, yanlışdır. B vitaminləri əskikdirsə, onu da tamamlayıb qəbul etmək lazımdır."

Qarşısı alına bilən bir proses

Əzələ itkisi yaşlanmanın qaçılmaz nəticəsi kimi görülsə də, bu prosesi yavaşlatmaq mümkündür. İdman, əzələ kütləsini qorumaqda və metabolizmanı aktiv tutmaqda mühüm rol oynayır:

"İdman etmək üçün gec deyil. Hər yaşda başlamaq olar. Əlbəttə, fərdi proqramlarla. Amma bu şəkildə əzələ itkisini önləmək mümkündür. İdman edərək həm metabolizmanı qorumaq, həm də əzələ itkisini əngəlləmək olar. Üstəlik, bu yalnız gənclər üçün deyil; 60 yaşdan yuxarı şəxslər üçün də keçərlidir."

Kişilər və qadınlar arasında hormonal fərqliliklər olsa da, əzələ itkisinə qarşı tövsiyə olunan idman proqramı oxşardır.

Sarkopeniya kişilərdə 85 yaşdan sonra daha aydın görünə bilər, amma hər iki cins üçün idmanın faydaları ortaqdır. Xüsusilə müqavimət məşqləri sarkopeniyanı yavaşlatmaqda olduqca təsirlidir.

Ümumi tövsiyə: həftədə 150 dəqiqə (yəni 2,5 saat) aerobik idman və 2–3 gün müqavimət çalışması.
Gəzinti, velosiped sürmək və ya üzgüçülük kimi hərəkətli məşqlərə; ağırlıq qaldırmaq, rezin bantlarla məşq kimi gücləndirici idmanlar əlavə olunmalıdır.


BiG.Az
Telegramda izləyin
Sağlamlıq   Baxılıb: 1141   Tarix: 11 avqust 2025  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

"Delta"dan sonra yeni mutasiya daha sürətlə yayılır

Cənubi Afrika tədqiqatçıları yeni koronavirus variantının aşkarlandığını açıqlayıblar. Alimlər 2021-ci ilin may ayında C.1.2 adlı bir mutasiya aşkarladıqlarını açıqlasalar da, bu variantın ilk dəfə Uhanda aşkar edilən COVID-19-dan daha çox fərqləndiyini bildiriliblər. -a istinadən xəbər verir ki, Cənub

30.08.2021 1188
.

Həddən artıq tərləmənin SƏBƏBLƏRİ

Tərləmə fizioloji prosesdir. Tərləmənin köməyi ilə bədənimiz öz normal hərarətini saxlayır. -a istinadla bildirir ki, mütəxəssislər bununla bağlı maraqlı məlumatlar verir:. - Bundan əlavə tərlə birlikdə orqanizmdən artıq və ziyanlı maddələr (toksinlər, şlaklar və s.) ifraz olunur. İnsana isti oland

18.08.2021 1367
.

Stress, həyəcan və yuxusuzluğa qarşı 10 ÇARƏ

Əgər təşviş, stress sizi içdən yeyirsə, yuxunuz ərşə çəkilibsə, əsəbləriniz dincəlmirsə, o zaman stressə qarşı bitki yığnaqlarından istifadə etməklə, əsəb sakitləşdiciri çay hazırlayın. -a istinadən sakitləşdirici bitkililəri təqdim edir. Mütəxəssislər çay üçün bunlardan ikisini seçib qarışdırmağı tövsiy

01.09.2021 1893
.

Ömürlük dərmana məhkum olan "Miasteniya" xəstələri əməliyyatla sağala bilər? - CƏRRAH AÇIQLADI

Bir çoxlarının məlumatsız olduğu "Miasteniya Gravis" xəstəliyindən müalicə alan insan sayı təəssüf ki Azərbaycanda da az deyil. Lakin bu xəstəlik haqqında eşitmədikləri üçün artıq miasteniyanın ağırlaşmış formasında həkimə müraciət edirlər. Bəs bu xəstəliyin simptomları nədir? Onun barəsi

08.09.2021 960
.

ŞOK ARAŞDIRMA: Koronavirus xəstəlikdən bir neçə ay sonra BU ORQANA KEÇİR

"Koronavirus xəstəlikdən bir neçə ay sonra da bağırsaq divarlarından alınan nümunələrdə aşkar edilə bilər". Bu barədə Rospotrebnadzor Mərkəzi Tədqiqat Epidemiologiya İnstitutunun klinik və analitik işlər üzrə direktor müavini Natalya Pşeniçnaya TASS-a məlumat verib. O qeyd edib ki, bəzi xəstələrd

29.08.2021 1543
.

Saç tökülməsi sizi qorxutmasın - ÇARƏ TAPILDI

Saçlarınızın tökülməsi sizi narahat edir? "BLACK SERUM" saç losyonu ilə bunun qarşısını almaq indin daha rahatdır. - Saç tökülməsinin qarşısını alır. - Yeni tüklər əmələ gətirir. - Saçlar daha tez uzanır. - Saçda kəpəyin qarşısını alır. - Saç yağlığını aradan qaldırır. - Saç tökülm

08.09.2021 598
.

Yuxusuzluğu aradan qaldıran məlhəm

Yay girəndən bir çoxları yuxusuzluq sindromundan əziyyət çəkir. Yatmaq istəsəniz də, yuxuya getməyə əziyyət çəkirsiniz. BİG.AZ Axşam.az-a istinadən xəbər verir ki, yuxu dərmanı qəbul etmək heç də çıxış yolu deyil. Həm də dərman mədəni zəhərləyir. Yuxusuzluq sindromundan xilas olmaq üçün aşağıdakı məlhəm

22.08.2021 2428
.

Əncirlə süd - 10 dərdə dərmandır

İnsan orqanizminə ən faydalı qidalar sırasında süd, bal, yumurta, əncir və s. bir çox qida məhsullarının adını çəkə bilərik. Ayrı-ayrılıqda onların hər biri insan orqanizmini lazımı vitaminlərlə təmin edir. Bəs siz südlü əncirin inanılmaz faydalarını bilirdinizmi?. xəbər verir ki, əncirin insan sağlamlığın

10.08.2021 2433
.

Möcüzəvi meyvə: Xərçəng riskini azaldır, şəkəri salır

Çində həyat dərmanı olaraq tanınan innab saysız faydası ilə məşhurdur. Uzun illərdir şəfa qaynağı olaraq tanınan bu meyvənin yeni faydası öyrənilib. -a istinadən xəbər verir ki, innab yemək sizi bir çox xəstəliklərdən qoruyacaq. Tərkibi A və C vitamini boldur. Ürək sağlamlığı üçün xeyirlidir. Bağırsa

23.08.2021 1865
.