Düşənbədə diplomatik dönüş: Əliyev–Putin görüşü gərginliyi yumşaltdı

"Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevlə Rusiya Prezidenti Vladimir Putin arasında uzun müddətdir gözlənilən təkbətək görüş bu gün baş tutdu.

Görüş təkcə iki lider arasında münasibətlərin temperaturunu ölçmək baxımından deyil, həm də Rusiya–Azərbaycan əlaqələrinin gələcək trayektoriyasını müəyyənləşdirmək üçün mühüm əhəmiyyət daşıyırdı. Əsas diqqət isə, təbii ki, AZAL təyyarəsinin qəzaya uğraması fonunda yaranan gərginliyin danışıqlara necə təsir edəcəyinə yönəlmişdi.

Görüş zamanı Vladimir Putinin açıqlamaları xüsusi diqqət çəkdi. Kreml rəhbəri AZAL-ın təyyarəsinin qəzaya uğramasını Ukraynaya məxsus pilotsuz uçan aparatların fəaliyyəti ilə əlaqələndirib. O bildirib ki, faciə günü Moskva Rusiya sərhədini keçən üç Ukrayna PUA-sını aşkarlayıb və Rusiyanın hava hücumundan müdafiə sistemi tərəfindən atılan iki raket təyyarəyə birbaşa dəyməyib, bir neçə metr aralıda partlayıb".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında politoloq Turan Rzayev bildirib.

O, Putin görüşdə AZAL təyyarəsi qəzasında həlak olanların ailələrinə başsağlığı verib və hadisə ilə bağlı bütün cavabdeh şəxslərin hərəkətlərinə hüquqi qiymət veriləcəyini, zərərçəkənlərə təzminat ödəniləcəyini bildirib.
Əslində, bu açıqlama Azərbaycan tərəfinin hadisənin ilk günlərindən tələb etdiyi əsas məqamlarla üst-üstə düşür. Bakı qəzanın dərhal ardından şəffaf araşdırma, hüquqi qiymət və təzminat məsələsini açıq şəkildə gündəmə gətirmişdi. Rusiya isə əvvəlcə məsələni texniki müstəviyə salmağa çalışırdı. Lakin Azərbaycanın ardıcıl, soyuqqanlı və prinsipial mövqeyi Moskvanı geri addım atmağa məcbur etdi:

"Prezident İlham Əliyevin nümayiş etdirdiyi qətiyyət bu məsələdə həlledici rol oynadı. O, hadisəyə emosional yox, dövlət məsuliyyəti və beynəlxalq hüquq baxımından yanaşdı. Bakı nə faciəni siyasi təzyiq vasitəsinə çevirdi, nə də regional gərginliklərin bir hissəsinə. Azərbaycanın mövqeyi başından bəri aydın idi: bu, sadəcə texniki qəza deyil, real məsuliyyət doğuran hadisədir.

Putinin Düşənbədə səsləndirdiyi "kompensasiya ödəniləcək və günahkarlar cəzalandırılacaq" bəyanatı da məhz bu prinsipial xəttin nəticəsidir. Rusiya faktiki olaraq Bakının irəli sürdüyü əsas arqumentləri qəbul etmiş oldu. Əgər Azərbaycan emosional və qeyri-sabit mövqe nümayiş etdirsəydi, Moskva hadisəni "texniki səhv" kimi bağlamağa çalışacaqdı. Amma ölkə başçısının səbirli, lakin sərt diplomatik tərzi bu planın qarşısını aldı.

Prezident İlham Əliyevin Putinlə görüşdəki davranışı da diplomatik soyuqqanlılığın nümunəsi idi. Dövlət başçısı rusiyalı həmkarına hadisəni şəxsən nəzarətdə saxladığı üçün təşəkkür edib:

"Bu vəziyyəti şəxsən nəzarətdə saxladığınıza görə Sizə təşəkkür etmək istərdim. Siz istintaqın gedişinə şəxsən nəzarət edirsiniz və bizim şübhəmiz yox idi ki, hər şey obyektiv araşdırılacaq. Ona görə də bu məsələyə aydınlıq gətirməyinizə görə bir daha minnətdarlığımı bildirmək istərdim."

Düşənbə görüşü Bakı–Moskva münasibətlərində tonun yumşalması istiqamətində ilk real addım kimi qiymətləndirilə bilər. Hadisə ətrafında formalaşan emosional gərginlik rasional çərçivəyə keçib və dialoq kanalları bərpa olunmağa başlayıb.

Azərbaycan üçün əsas məsələ yalnız hüquqi qiymət və təzminat deyil, eyni zamanda qarşılıqlı etimadın bərpasıdır. Yaxın dövrdə tərəflər arasında "kontrollu normallaşma" prosesi müşahidə ediləcək. Yəni Bakı əməkdaşlıq kanallarını açıq saxlayacaq, lakin ehtiyatlı və ölçülü siyasət yürütməyə davam edəcək.

Nəticə etibarilə, Azərbaycan–Rusiya münasibətləri yeni mərhələyə qədəm qoyur. Bu mərhələdə Bakı hər addımı strateji düşünəcək və etimadını yalnız öz gücünə söykənərək formalaşdıracaq".

Telegramda izləyin