Niyə dekabr hər il bu qədər tez gəlir: Elmi izahı

Niyə dekabr hər il bu qədər tez gəlir: Elmi izahıMəlum olur ki, beynimiz ilin uzunluğunu günlərin sayına görə deyil, topladığımız unikal xatirələrin sıxlığına görə qiymətləndirir.

Bir çox insan 2025-ci ilin sanki bir göz qırpımında keçdiyinə təəccüblənir.

Lent.az-ın xarici mediaya istinadla xəbərinə görə, alimlər müəyyən ediblər ki, beynin daxili "saatı" yoxdur və zamanın axınını yalnız yaşanan hadisələrin və emosiyaların sayı əsasında qiymətləndirir. Psixoloqlar gündəlik rutin günlərin niyə sonsuz, illərin isə niyə çox qısa hiss olunduğunu izah ediblər.

Zaman niyə sürətli keçir kimi hiss olunur?

Mütəxəssislər bildirirlər ki, "zamanın qavranılması" anlayışı əslində şərtidir. Çünki zaman fiziki obyekt deyil və onu birbaşa hiss etmək mümkün deyil. Biz gördüyümüz, eşitdiyimiz və ya toxunduğumuz zaman ətraf mühitdən gələn konkret siqnallara reaksiya veririk. Zaman üçün isə belə siqnal mövcud deyil - beynin qeydə ala biləcəyi heç bir "zaman hissəciyi" yoxdur.

Bu səbəbdən beyin zamanı birbaşa ölçmür, onu dolayı yolla qiymətləndirir. O, saat kimi bərabər "tık"larla işləmək əvəzinə, dəyişiklikləri, hadisələrin sayını və emosional intensivliyini analiz edir.

Hadisələrlə dolu zaman daha uzun görünür

Araşdırmalar göstərir ki, emosiyalar və aktivliklə zəngin dövrlər daha uzun hiss olunur. Məsələn, eksperimentlər zamanı qısa müddətli, amma hərəkətli görüntülər eyni müddətli statik şəkillərlə müqayisədə daha uzun qavranılır.

Bu səbəbdən ekstremal vəziyyətlərdə - yol qəzaları kimi hallarda - insanlar zamanın sanki yavaşladığını hiss edirlər. Belə anlarda diqqət kəskin şəkildə artır, beyin çox detallı xatirələr formalaşdırır. Sonradan bu xatirələr analiz edilərkən, real vaxtdan daha uzun bir müddət keçdiyi təəssüratı yaranır.

Zaman həqiqətənmi "uçur?"

Alimlər zaman qavrayışının iki növünü ayırırlar: retrospektiv və perspektiv. Retrospektiv qavrayış keçmişə baxaraq zamanın nə qədər davam etdiyini dəyərləndirməyə aiddir. Perspektiv qavrayış isə zamanın hazırda nə qədər sürətlə keçdiyini hiss etməyimizlə bağlıdır.

Məsələn, növbədə gözləmək və ya həkim qəbulunda oturmaq çox uzun çəkirmiş kimi görünür. Amma sevdiyimiz işlə məşğul olduqda vaxtın necə keçdiyini hiss etmirik. Bunun səbəbi diqqətin nəyə yönəlməsidir. Zamana fokuslandıqca o, daha yavaş hiss olunur. Diqqət yayındıqda isə zaman "sürətlənir".

Rutinin illəri "udmasının" səbəbi

Psixoloqların fikrincə, "günlər uzun, illər qısa keçir" ifadəsinin kökündə məhz bu fərq dayanır. Uşaqlıq və gənclik dövrü yeniliklərlə zəngin olur: ilk təcrübələr, mühüm hadisələr, emosional dəyişikliklər çoxdur. Bu dövr yaddaşda zəngin iz buraxdığı üçün uzun görünür.

Yaş artdıqca gündəlik həyat avtomatikləşir, təkrarlar çoxalır. Günlər darıxdırıcı və yavaş keçirmiş kimi hiss olunsa da, bu monotonluq yaddaşda az iz buraxır. Nəticədə il sona çatanda beyin çox sayda parlaq xatirə "tapmır" və həmin il qısa görünür.

Zaman hissini necə yavaşlatmaq olar?

Mütəxəssislər bildirirlər ki, zamanı real vaxtda yavaşlatmaq mümkündür, amma bu xoş deyil, darıxmaq, gözləmək və monotonluq kifayətdir. Lakin zamanın xatirələrdə qısa görünməməsi üçün iki effektiv yol var.

Birinci yol yaşananları yadda saxlamaqdır: gündəlik yazmaq, şəkillərə baxmaq, keçmiş hadisələri xatırlamaq. İkinci və daha xoş yol isə həyatı yeni təcrübələrlə zənginləşdirməkdir. Səyahətlər, kəşflər, fərqli qərarlar və yeni təcrübələr yaddaşda parlaq izlər buraxır və ilin daha uzun hiss olunmasına səbəb olur.

Beləliklə, beynimizin "daxili saatı" yaşadıqlarımızla işləyir və həyat nə qədər rəngarəng olarsa, zaman da bir o qədər "yavaş" keçmiş kimi görünür.


BiG.Az
Telegramda izləyin
Maraqlı   Baxılıb: 888   Tarix: 21 dekabr 2025  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Pis əhvalın koronavirusla əlaqəsi açıqlandı

Pis əhval-ruhiyyə səbəbindən COVID-19-a yoluxmaq mümkündür. -a istinadən xəbər verir ki, bu barədə rusiyalı infeksionist Svetlana Malinovskaya koronavirusun gözlənilməz səbəbləri barədə danışarkən bildirib. Həkimin sözlərinə görə, insanın psixoloji vəziyyətinin immun sistemə böyük təsiri var. "Qorxu

13.09.2021 1024
.

Oturaq həyat tərzi keçirənlər necə qidalanmalıdır? - Dəyərli məsləhətlər

Azərbaycan Respublikası Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin (AQTA) "AQTA maarifləndirir" rubrikası davam edir. agentliyə istinadən xəbər verir ki, rubrika çərçivəsində AQTA və Qida Təhlükəsizliyi İnstitutunun (AQTİ) mütəxəssisləri tərəfindən hazırlanan maarifləndirici materiallar, sağlam qidalanm

11.09.2021 659
.

Ayaq qoxusuna son

Havaların soyuması ilə örtülü ayaqqabılara keçid bəzi şəxslərin qoxu kimi problemlərlə qarşılasmasına səbəb olur. Ayaqların uzun müddət qapalı qalması, ayaqqabının materialı və ya corabdan qaynaqlanan bu problem narahatlıq yaradır. Axşam.az-a istinadən ayaq qoxusunun qarşısını almağa yardım edən 3 təbi

10.09.2021 1505
.

Anasının meyitini mumyalayıb bir il zirzəmidə saxladı və 100 MİN MANAT pensiya aldı

Avstriyanın Tirol ərazisinin 66 yaşlı sakini bir ildən çox 89 yaşlı anasının mumyalanmış meyitini zirzəmidə saxlayaraq, pensiyasını alıb. BİG.AZ xəbər verir ki, bu barədə "BBC News" yazır. Polisin məlumatına görə, demensiya xəstəsi olan qadın 2020-ci ilin iyun ayında qocalıqdan vəfat edib

13.09.2021 2571
.

DƏHŞƏTLİ HADİSƏ: hamburgerdən insan barmağı çıxdı

Bolivyanın Santa Cruz de la Sierra şəhərində Estefany Benitezin adlı şəxsin yediyi hamburgerin içindən insan barmağı çıxıb. Bildirilib ki, o, dərhal istehsalçıya şikayət edib. Amma onunla heç kim maraqlanmayıb. Hadisə ilə bağlı öncə "Facebook"da, sonra beynəlxalq mətbuata açıqlayan gənc başın

15.09.2021 1292
.

Çox təcili 9 mkr-da Mir Cəlal küçəsində təmirli mənzil satılır!

16 ci mərtəbədə təmirli qanuni 2 otaq əlavə 1uşag otağı var.Qazı,suyu,işığı daimidir.Bağça,məktəb 100 metr məsafədə yerləşir. Evin çıxarışı var. Qiymət 12800man. Əlaqə üçün (055) 8166886. (050) 3127604

13.09.2021 1018
.

İnsanın ömrünü 50 il uzatmaq mümkün olacaq? - Yapon təcrübələri əsasında YENİ TEXNOLOGİYA

Dünyanın ən varlı adamı, Amazon -un qurucusu "Jeff Bezos", ölümsüzlüyə qədər qocalma ilə mübarizə texnologiyaları yaradan "Altos Labs" startapının sərmayəçisi olub. Bu barədə "MIT Tech Review" məlumat yayıb. Şirkət yaşlanma prosesini öyrənir və qocalmanı məğlub etmək üçü

11.09.2021 2356
.

Rusiyada məktəb dərsliyində porno sayta istinad tapılıb – FOTO

Rusiyada orta məktəb dərsliyində porno saytına aparan istinad tapılıb. -a istinadən xəbər verir ki, yayılan məlumatlara görə, neqativ hal altıncı sinif ingilis dili üzrə test tapşırıqları toplusunda üzə çıxarılıb. Həmçinin, eyni səhifədə porno aktrisasının vizit kartı da əks olunub. Müvafiq qurumları

14.09.2021 2022
.

Cəmi 2 kilo kökəldiyi üçün işini itirdi - FOTOLAR

"Emirates Airline" şirkətində 3 ilə yaxın stüardessa işləyən Duyqu Karaman cəmi 2 kilo kökəldiyi üçün işdən çıxmalı olub. BİG.AZ xəbər verir ki, bu barədə "Mirror" yazır. Belə ki, iş yoldaşlarından biri onun çox "iri" olduğunu bildirərək rəhbərliyə şikayət edib. Şikayətdə

11.09.2021 2925
.