Uzun yaşamağın sirri idman zalında deyil, qanda gizlənib?
Uzun və sağlam həyatın sirrini axtaranlar üçün elm dünyasından maraqlı bir xəbər gəlib. Uzun müddət insanlar müntəzəm idman, ciddi diyetalar və zərərli vərdişlərdən uzaq durmağın ömrü uzadan əsas amillər olduğunu eşidirdilər. Lakin Kopenhagen Universiteti tərəfindən aparılan yeni araşdırma göstərir ki, yaşam müddəti əslində böyük ölçüdə genlərimizdə yazılıb.
Qaynarinfo xəbər verir ki, əvvəlki tədqiqatlar genlərin ömür üzərində təsirini yalnız 10-30 faiz aralığında qiymətləndirirdi. Qalan böyük hissənin qidalanma, qəzalar və xəstəliklər kimi ətraf mühit faktorlarına bağlı olduğu düşünülürdü. Yeni məlumatlar isə bu nisbəti əsaslı şəkildə dəyişdirərək genlərin payını 55 faiz səviyyəsinə çıxarır.
Araşdırmanın müəllifləri Daniela Bakula və Morten Şkeybye-Knudsen bildirirlər ki, bu nəticə olduqca kritik əhəmiyyət daşıyır. Əgər yaşam müddəti əsasən genetik olaraq əvvəlcədən müəyyənləşibsə, həyat tərzinə yönəlmiş müdaxilələrin yaşlanma sürətinə təsiri gözlənildiyindən daha məhdud olur. Digər tərəfdən, genetik faktorun bu qədər dominant rolu yaşlanma prosesini genetik yanaşmalarla öyrənməyə çalışan elmi səyləri daha əhəmiyyətli edir.
İngiltərə kimi ölkələrdə son bir neçə əsrdə orta ömür sabit şəkildə artıb. Lakin "sağlam ömür gözləntisi" göstəricilərinə baxıldığında, kişilər üçün bu müddətin təxminən 61,5, qadınlar üçün isə 61,9 il olduğu görünür. Kopenhagen qrupu insanların niyə bəzilərinin digərlərindən daha uzun yaşadığını anlamaq üçün keçmişdəki səhv məlumatları təmizləyib. Əvvəlki tədqiqatların səhiyyə xidmətlərinin yetərsiz olduğu və epidemiya xəstəliklərin yayıldığı dövrlərə aid keyfiyyətsiz məlumatlardan istifadə etdiyini müəyyən edən araşdırmaçılar bu dəfə əkizlər üzərində fokuslanmış çalışmalara üstünlük veriblər. Qəzalar və yoluxucu xəstəliklər kimi xarici faktorlardan yaranan ölüm halları azaldıqda, genlərin ömür üzərindəki müəyyənləşdirici rolu daha aydın şəkildə üzə çıxıb.
Ekspertlər bildirirlər ki, bu yeni nəticələr idrak funksiyaları və metabolizma sürəti kimi digər mürəkkəb xüsusiyyətlərin də təxminən 50 faizinin irsi olma prinsipi ilə tam uyğundur. Araşdırmaçılar insanın yaşlanma sürətinin təkamül prosesində diqqətlə optimallaşdırılmış ola biləcəyini düşünürlər. Bu isə uzun ömürlə əlaqəli genetik variantları və yaşlanmanı tənzimləyən bioloji yolları öyrənməyin vacibliyini bir daha təsdiqləyir.
BiG.Az
Telegramda izləyin
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşHepatit B və C tam müalicə olunur? - Mütəxəssis danışdı
Virus hepatitləri qaraciyərin iltihabına səbəb olan və geniş yayılmış infeksion xəstəliklər sırasındadır. Xəstəliyin bəzi növləri kəskin formada keçsə də, hepatit B və C uzun müddət heç bir əlamət vermədən inkişaf edərək xroniki xarakter ala, qaraciyərin ciddi zədələnməsinə səbəb ola bilər. Bununla yanaşı
01.11.2026 777 Səhər yeməyi üçün ən pis vaxt - Diyetoloqların cavabı
Səhər yeməyini günortadan sonraya saxlamaq sağlamlıq üçün arzuolunmaz nəticələrə səbəb ola bilər. Diyetoloqların fikrincə, günün ilk qida qəbulu üçün ən uyğun vaxt oyandıqdan sonrakı 1-2 saatdır. Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "EatingWell" nəşri diyetoloqların tövsiyələrinə istinadə
10.11.2026 467 Qışda dəriyə qulluq zamanı edilən əsas səhvlər
İstilik mövsümündə mənzillərdə havanın quruması dərinin daha sürətlə nəm itirməsinə səbəb olur. Bu dövrdə isti su ilə yuyunmaq, skrablardan həddindən artıq istifadə etmək və dərini tez-tez təmizləmək isə qoruyucu baryeri zəiflədərək quruluğu daha da artıra bilər. Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barəd
28.10.2026 1036 İnfarkt və insult riskinin ən yüksək olduğu saatlar
Günün müəyyən saatlarında infarkt və insult keçirmə ehtimalı daha yüksək olur. Xüsusilə səhər saat 06:00-dan 09:00-dək ürək-damar ağırlaşmaları riski kəskin artır. Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə Harvard Tibb Məktəbinin həkim-qastroenteroloqu Trişa Paşriça "The Washington Post" nəşrin
12.11.2026 501 Kişilərdə bu əlamət varsa, xərçəngdən yoxlansın
Qanda anemiya və hemoqlobin səviyyəsinin düşməsi xərçəng müayinəsindən keçməyi tələb edir, xüsusən kişilər diqqətli olmalıdır. BİG.AZ -a istinadən xəbər verir ki, cərrah İldus Muxametovun sözlərinə görə, kolorektal xərçəngin inkişafı anemiyaya səbəb ola bilər. O qeyd edib ki, bağırsaq xərçəngi, xüsusil
31.10.2026 838 COVID-dən sonra dadbilmənin niyə bərpa olunmadığı AÇIQLANDI
Bəzi insanlarda COVID-19 infeksiyasından bir ildən çox vaxt keçməsinə baxmayaraq, dadbilmə qabiliyyətinin niyə tam bərpa olunmadığına dair yeni məlumatlar əldə edilib. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, alimlər uzunmüddətli dadbilmə pozğunluğu yaşayan şəxslərin dad reseptorlarını araşdırıblar
24.10.2026 752 Toyuğu yumazdan əvvəl bu təhlükəni bilin!
Bir çox insan toyuq ətini bişirməzdən əvvəl kranın altında yumağa üstünlük verir. Lakin mütəxəssislər bu vərdişin sağlamlıq üçün təhlükə yarada biləcəyi barədə xəbərdarlıq edirlər. Belə ki, çiy toyuğun yuyulması zamanı su sıçrantıları vasitəsilə bakteriyalar mətbəxin müxtəlif səthlərinə, qab-qacağa v
02.11.2026 1046 Hepatitlə bağlı diqqətçəkən statistika: Ötən illə müqayisədə azalma var
2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında Azərbaycanda viruslu hepatit diaqnozu ilə 62 nəfər qeydiyyata alınıb. 2025-ci ilin eyni dövründə bu göstərici 109 nəfər olub. Bu barədə Trend-in sorğusuna cavab olaraq, Dövlət Statistika Komitəsindən məlumat verilib. Qeyd edilib ki, hesabat dövründə hepatit A diaqnoz
24.10.2026 820 Həkimlər niyə çaya şəkər əlavə etməməyi məsləhət görürlər?
Çaya əlavə edilən şəkər gün ərzində qəbul etdiyimiz kalori miqdarını artırır. Xüsusilə bir neçə fincan şirin çay içənlər fərqinə varmadan xeyli şəkər qəbul edə bilərlər. xəbər verir ki, şəkərli içkilərin həddindən artıq istifadəsi artıq çəki və diş çürüməsi riskini artırır. Buna görə çayı şəkərsiz içmə
18.10.2026 956