Milyonlarla ildir Yer kürəsinin dərinliklərində "yatmış" gizli həyat
Yer səthinin dərinliyində mikroskopik həyatın naməlum bir dünyası mövcuddur. Bu "yeraltı canlılar" son dərəcə sərt şəraitdə sağ qalır və yüz minlərlə, bəzən milyonlarla il sakit vəziyyətdə qala bilirlər. Tədqiqatçılar hələ də başa düşməyə çalışırlar ki, onlar niyə "gözləyir" və nə onları oyada bilər.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Live Science" yazıb.
"Yeraltı canlılar: Yerin ən qəribə həyatının kəşfi" (Princeton University Press, 2025) kitabında mikrob biogeokimyaçı Karən G. Lloid yazır: "Bəlkə də onlar yalnız minlərlə il sonra baş verəcək bir şeyi gözləyirlər".
Alimlər aşkar ediblər ki, okean dibinin çöküntü qatlarına basdırılmış mikroblar çox yavaş metabolizm ilə yaşaya və olduqca uzun müddət ərzində demək olar ki, bölünmədən qala bilirlər.
Belə orqanizmlər gündəlik və ya mövsümi dövrlərə reaksiya vermir, lakin onların "həyat ritmləri" geoloji proseslərlə - tektonik hərəkətlər, sürüşmələr, vulkan püskürmələri və ya minlərlə, milyonlarla il davam edən buzlaq dövrləri ilə əlaqələndirilə bilər. Lloid izah edir: "Əgər biz yatmış mikrobu çöküntü qatlarından çıxarsaq, ola bilsin ki, o sadəcə lövhələrin hərəkəti və ya zəlzələ yeni qida mənbələri açana qədər səbrlə gözləyirdi".
Alimlər həmçinin belə həyatın təkamül mənasını araşdırırlar. Ənənəvi darvinist təbii seleksiya çoxalma və mutasiyaları nəzərdə tutur, amma yeraltı canlılar demək olar ki, çoxalmadan sağ qalır. Onların uzun müddət sakit qalmaları üstünlük təmin edə bilər: geoloji dövrləri "öyrənmiş" fərdlər böyüməni bərpa etmək və şərait əlverişli olduqda genləri ötürmək şansını əldə edirlər.
Yeraltı canlıların kəşfi həyat və təkamül anlayışlarını yenidən düşünməyə məcbur edir: onlar göstərir ki, orqanizmlər yalnız ətraf mühitdəki sürətli dəyişikliklərə deyil, həm də milyonlarla il davam edən proseslərə uyğunlaşa bilərlər.
Bu heyrətamiz mikroblar qrupu elmi dairələrdə tanınmış və Pen/EO Wilson Ədəbiyyat və Elmi Yazı Mükafatının qısa siyahısına daxil edilmişdir. Belə "mikrob uzunömürlülərinin" öyrənilməsi həyatın ekstremal şəraitdə necə sağ qalmasını və gələcəkdə nə ilə qarşılaşa biləcəyini anlamağa kömək edə bilər.
BiG.Az
Telegramda izləyin
Maraqlı Baxılıb: 593 Tarix: 11 fevral 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşPitbul küçədə səkkiz yaşlı uşağa hücum etdi - VİDEO
Türkiyənin Çorum şəhərində səkkiz yaşlı oğlan pitbul cinsli itin hücumuna məruz qalıb. -a istinadən xəbər verir ki, insident ərazidə olan təhlükəsizlik kameraları tərəfindən qeydə alınıb. Yeniyetmə oğlan ətrafdakı insanların köməyi ilə itin hücumundan xilas edilsə də, onun müxtəlif xəsarətlər aldığ
14.09.2021 1051 Aygün Kazımovanı arxada qoydu, 31 yaşında Amerikada güllələndi – Azərbaycanlı müğənninin faciəvi həyatı
Sevil Maqsud qızı Hacıyeva 3 oktyabr 1968-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. Gənc yaşlarından etibarən musiqi fəaliyyətinə başlayan Sevilin qısa zaman ərzində istedadı kəşf edilir və müxtəlif musiqi tədbirlərində çıxış etməyə başlayır. Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının fortepiano şöbəsində təhsi
12.09.2021 3724 Bayden Trampı xatırlayan kimi xaç çəkdi - VİDEO
ABŞ prezidenti Co Bayden demokrat qubernaton Qevin Nyusoma dəstək mitinqində özünün Donald Trampla rəqabətini xatırlayıb. -ın -a istinadən məlumatına görə, o bildirib ki, Kaliforniya sakinlərinin qəbul edəcəyi qərar tək ABŞ-a yox, ümumilikdə bütün dünyaya təsir qoyacaq. "Bilirsiniz ki, ötən il seçkilərd
15.09.2021 660 Bakıda dördəm doğulub - VİDEO
Bakıda dördəm doğulub. -ın xəbərinə görə, uşaqlardan 3-ü oğlan 1140 qr., 1350 qr., 1230 qr, biri qızdır 1120 qr. Zaqatala rayon sakinləri olan 30 yaşlı Ülviyyə Sofiyeva və 32 yaşlı Huseynbala Sofiyevin ailəsində dünyaya gələn uşaqlar onların ilk övladlarıdır. Qeysəriyyə əməliyyatı ilə doğulan uşaqları
15.09.2021 942 Borşa da abidə qoyulacaq
Kiyev şəhər rəhbərliyi borşa qoyulacaq abidənin anonsunu verib. -a istinadən xəbər verir ki, abidənin qastroturizmin populyarlaşdırılması baxımından əhəmiyyətli olacağı bildirilib. Müvafiq təşəbbüsü aşpaz Yevgeni Klopotenko irəli sürüb. O, Ukraynada duzlu xiyara, qarpıza, dondurmaya və bu kimi qida vasitələrin
10.09.2021 1189 Gecə paltarı ilə yatmayın - SƏBƏB
Gözəl, sağlam və rahat bir yuxu üçün yatarkən gecə paltarı geyinməyin. Hətta qışda belə. Bəs niyə gecə paltarı ilə yatmamalıyıq?. -a istinadən məlumat verir ki, insanların təxminən 40 faizi yatarkən gecə paltarı geyinirlər. Xüsusilə qış aylarında qalın "pijamalar" da yatmaqla daha rahat olacaqların
16.09.2021 3554 Ayaq qoxusuna son
Havaların soyuması ilə örtülü ayaqqabılara keçid bəzi şəxslərin qoxu kimi problemlərlə qarşılasmasına səbəb olur. Ayaqların uzun müddət qapalı qalması, ayaqqabının materialı və ya corabdan qaynaqlanan bu problem narahatlıq yaradır. Axşam.az-a istinadən ayaq qoxusunun qarşısını almağa yardım edən 3 təbi
10.09.2021 1505 Yeni Zelandiyanın adı dəyişdirilir?
Yeni Zelandiya parlamentində yerli xalqı təmsil edən "Maori" partiyası ölkənin rəsmi adının dəyişdirilməsi üçün parlamentə təqdim edəcəyi petisiyanı onlayn imza üçün açıb. -a istinadən xəbər verir ki, petisiyada ölkənin adının Aotearoa olaraq dəyişdirilməsi, şəhərlərin, qəsəbələrin və yerləri
15.09.2021 1222 Ovuclarınızı birləşdirin: Sevgi haqqında nələr öyrənəcəksiniz?
Ovuclarınızın içindəki sevgi xətti xarakteriniz haqqında çox şey deyir. -a istinadən məlumat verir ki, bir insanın əlləri o insan haqqında çox şey deyə bilər. Bu, uzun müddətdir ki, xarakter təhlili aparan insanlar üçün təsirli bir üsuldur. Əgər bu sizə də maraqlıdırsa, o zaman ovuclarınızı birləşdirin
16.09.2021 1627