Niyə uşaqlığımızı xatırlamırıq? - Neyrobioloqlardan izah
Bir çox böyüklər həyatlarının ilk illərini xatırlamağa çalışsa da, sanki həmin dövr yaddaşdan silinmiş kimi görünür. İnsan nə qədər çox düşünməyə çalışırsa, bir o qədər boşluq hissi yaranır.
Lent.az xəbər verir ki, neyrobioloqların fikrincə, bunun səbəbi unutqanlıq deyil, beynin inkişaf xüsusiyyətləridir.
Uşaqlıq yaddaşı böyüklərin yaddaşından fərqli işləyir və ilk xatirələrin itməsinin elmi izahı var. Əsas rol oynayan struktur hipokampdır, beynin uzunmüddətli yaddaşın formalaşmasına cavabdeh hissəsi. Körpələrdə bu struktur tam formalaşmadığı üçün hadisələri böyüklərdə olduğu kimi möhkəmləndirmək mümkün olmur.
Erkən yaşlarda beyin əsasən başqa vəzifələrlə məşğul olur. O, neyron əlaqələr qurur, üzləri, emosiyaları, nitqi və hərəkəti tanımağı öyrənir. Bu intensiv inkişaf fonunda konkret hadisələr yaddaşda sabit şəkildə qeydə alınmır. Beyin yaşamaq və adaptasiya üçün daha vacib olan proseslərə üstünlük verir.
Alimlər bu halı uşaq amneziyası adlandırırlar. Bu, xəstəlik deyil, təbii inkişaf mərhələsidir.
Araşdırmalar göstərir ki, uşaqlar faktlardan çox emosiyaları yadda saxlayırlar. Buna görə də böyüklər bəzən konkret hadisəni deyil, yalnız hissləri xatırlayırlar. Məsələn, ananın qucağındakı istilik və təhlükəsizlik hissi yadda qala bilər, lakin həmin günün harada və nə vaxt baş verdiyi xatırlanmaz.
Neyrobioloqlar vurğulayırlar ki, dilin inkişafı yaddaş üçün həlledici rol oynayır. Uşaq baş verənləri sözlə ifadə edə bilmədikcə, beyin təcrübəni strukturlaşdırmaqda çətinlik çəkir. Nitq inkişaf etdikcə xatirələr daha sabit və davamlı olur. Buna görə də insanların ilk şüurlu xatirələri adətən üç yaşdan sonra formalaşır.
Bundan əlavə, uşağın beyni daim yenilənir. Köhnə neyron əlaqələr yeni məlumatlar üçün yer açmaq məqsədilə zəifləyir və ya yox olur. Bu proses neyroplastiklik adlanır. O, beynin elastikliyini təmin etsə də, erkən xatirələrin silinməsinə səbəb ola bilər.
Alimlər hesab edirlər ki, unutmaq həm də qoruyucu mexanizmdir. Bu, uşağın informasiya ilə həddindən artıq yüklənməsinin qarşısını alır və inkişafı daha sağlam şəkildə davam etdirməyə kömək edir.
Beləliklə, uşaqlıq dövrü bəzən dumanlı görünsə də, o, insanın gələcək həyatına təsirsiz ötüşmür. Sadəcə, yaddaş həmin illəri şəkillər kimi deyil, emosional izlər şəklində saxlayır.
BiG.Az
Telegramda izləyin
Maraqlı Baxılıb: 541 Tarix: 15 fevral 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşPitbul küçədə səkkiz yaşlı uşağa hücum etdi - VİDEO
Türkiyənin Çorum şəhərində səkkiz yaşlı oğlan pitbul cinsli itin hücumuna məruz qalıb. -a istinadən xəbər verir ki, insident ərazidə olan təhlükəsizlik kameraları tərəfindən qeydə alınıb. Yeniyetmə oğlan ətrafdakı insanların köməyi ilə itin hücumundan xilas edilsə də, onun müxtəlif xəsarətlər aldığ
14.09.2021 1051 Aygün Kazımovanı arxada qoydu, 31 yaşında Amerikada güllələndi – Azərbaycanlı müğənninin faciəvi həyatı
Sevil Maqsud qızı Hacıyeva 3 oktyabr 1968-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. Gənc yaşlarından etibarən musiqi fəaliyyətinə başlayan Sevilin qısa zaman ərzində istedadı kəşf edilir və müxtəlif musiqi tədbirlərində çıxış etməyə başlayır. Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının fortepiano şöbəsində təhsi
12.09.2021 3724 Bayden Trampı xatırlayan kimi xaç çəkdi - VİDEO
ABŞ prezidenti Co Bayden demokrat qubernaton Qevin Nyusoma dəstək mitinqində özünün Donald Trampla rəqabətini xatırlayıb. -ın -a istinadən məlumatına görə, o bildirib ki, Kaliforniya sakinlərinin qəbul edəcəyi qərar tək ABŞ-a yox, ümumilikdə bütün dünyaya təsir qoyacaq. "Bilirsiniz ki, ötən il seçkilərd
15.09.2021 660 Bakıda dördəm doğulub - VİDEO
Bakıda dördəm doğulub. -ın xəbərinə görə, uşaqlardan 3-ü oğlan 1140 qr., 1350 qr., 1230 qr, biri qızdır 1120 qr. Zaqatala rayon sakinləri olan 30 yaşlı Ülviyyə Sofiyeva və 32 yaşlı Huseynbala Sofiyevin ailəsində dünyaya gələn uşaqlar onların ilk övladlarıdır. Qeysəriyyə əməliyyatı ilə doğulan uşaqları
15.09.2021 942 Borşa da abidə qoyulacaq
Kiyev şəhər rəhbərliyi borşa qoyulacaq abidənin anonsunu verib. -a istinadən xəbər verir ki, abidənin qastroturizmin populyarlaşdırılması baxımından əhəmiyyətli olacağı bildirilib. Müvafiq təşəbbüsü aşpaz Yevgeni Klopotenko irəli sürüb. O, Ukraynada duzlu xiyara, qarpıza, dondurmaya və bu kimi qida vasitələrin
10.09.2021 1189 Gecə paltarı ilə yatmayın - SƏBƏB
Gözəl, sağlam və rahat bir yuxu üçün yatarkən gecə paltarı geyinməyin. Hətta qışda belə. Bəs niyə gecə paltarı ilə yatmamalıyıq?. -a istinadən məlumat verir ki, insanların təxminən 40 faizi yatarkən gecə paltarı geyinirlər. Xüsusilə qış aylarında qalın "pijamalar" da yatmaqla daha rahat olacaqların
16.09.2021 3554 Ayaq qoxusuna son
Havaların soyuması ilə örtülü ayaqqabılara keçid bəzi şəxslərin qoxu kimi problemlərlə qarşılasmasına səbəb olur. Ayaqların uzun müddət qapalı qalması, ayaqqabının materialı və ya corabdan qaynaqlanan bu problem narahatlıq yaradır. Axşam.az-a istinadən ayaq qoxusunun qarşısını almağa yardım edən 3 təbi
10.09.2021 1505 Yeni Zelandiyanın adı dəyişdirilir?
Yeni Zelandiya parlamentində yerli xalqı təmsil edən "Maori" partiyası ölkənin rəsmi adının dəyişdirilməsi üçün parlamentə təqdim edəcəyi petisiyanı onlayn imza üçün açıb. -a istinadən xəbər verir ki, petisiyada ölkənin adının Aotearoa olaraq dəyişdirilməsi, şəhərlərin, qəsəbələrin və yerləri
15.09.2021 1222 Ovuclarınızı birləşdirin: Sevgi haqqında nələr öyrənəcəksiniz?
Ovuclarınızın içindəki sevgi xətti xarakteriniz haqqında çox şey deyir. -a istinadən məlumat verir ki, bir insanın əlləri o insan haqqında çox şey deyə bilər. Bu, uzun müddətdir ki, xarakter təhlili aparan insanlar üçün təsirli bir üsuldur. Əgər bu sizə də maraqlıdırsa, o zaman ovuclarınızı birləşdirin
16.09.2021 1627