Hər il 2 milyon insanın tutulduğu xəstəlik - Artıq gənclər arasında da yayılır

Hər il 2 milyon insanın tutulduğu xəstəlik - Artıq gənclər arasında da yayılırMart ayı dünyada "Kolon Xərçəngi ilə Mübarizə və Maarifləndirmə Ayı" kimi qeyd olunur. Kolorektal xərçənglər hər iki cins üçün görülmə tezliyinə görə dünyada üçüncü yerdə qərarlaşır və hər il təxminən 2 milyon insana bu diaqnoz qoyulur.

Qaynarinfo xbər verir ki, ümumi cərrahiyyə üzrə türk mütəxəssis, professor Əhməd Rencüzoğulları bildirib ki, son illərdə kolorektal xərçəngin 50 yaşdan aşağı şəxslər arasında yayılması artmaqdadır. Onun sözlərinə görə, 50 yaşdan aşağı yaş qrupunda kolorektal xərçəngin payı 6-10 faiz arasında dəyişir və 1990-2013-cü illər arasında bu göstərici iki dəfə artıb. Son dövrlərdə isə artım tendensiyası davam edir. Mütəxəssis qeyd edib ki, gənc yaşlarda xəstəliyin daha gec mərhələdə aşkarlanması və şişlərin fərqli davranış xüsusiyyətləri bu riskin artmasına səbəb olan amillərdən biridir. Bunun əsas səbəblərindən biri gənc yaş qruplarında müntəzəm skrininq proqramlarının kifayət qədər tətbiq olunmamasıdır.

Mütəxəssislər kolorektal xərçəng üçün dəyişdirilə bilən və dəyişdirilə bilməyən risk faktorlarının olduğunu bildirirlər. Dəyişdirilə bilən faktorlar arasında çox miqdarda qırmızı və emal olunmuş ət istehlakı, liflə zəngin olmayan qidalanma, piylənmə, fiziki aktivliyin azlığı, alkoqol və siqaret istifadəsi yer alır. Dəyişdirilə bilməyən risk faktorlarına isə yaş, genetik xəstəliklər, ailə anamnezi, iltihabi bağırsaq xəstəlikləri, xüsusilə xoralı kolit və kron xəstəliyi, eləcə də qarın nahiyəsinə əvvəlki radiasiya təsiri daxildir.

Mütəxəssislərin fikrincə, müasir həyat tərzi ilə bağlı qidalanma vərdişlərinin dəyişməsi və fiziki aktivliyin azalması kolon xərçəngi riskini artıran əsas amillərdən biri hesab olunur.

Kolorektal xərçəng erkən mərhələlərdə çox vaxt heç bir əlamət verməyə və ya zəif simptomlarla müşahidə olunmağa bilər. Bununla belə, bəzi əlamətlər diqqətlə izlənilməlidir. Bunlara gizli qanaxmalar nəticəsində yaranan halsızlıq və yorğunluq, bağırsaq fəaliyyətində dəyişikliklər - xüsusilə qəbizlik, düz bağırsaqdan qanaxma, defekasiyadan sonra tam rahatlaşmama hissi, nazik formalı nəcis, qarın ağrısı və səbəbsiz çəki itkisi daxildir. Bu əlamətlər yalnız kolorektal xərçəngə xas olmasa da, xəbərdaredici xarakter daşıdığı üçün ciddi qəbul edilməlidir.

Cəmiyyətdə kolonoskopiya proseduru ilə bağlı müəyyən narahatlıqlar olsa da, mütəxəssislər bildirirlər ki, bu müayinə adətən sedasiya altında aparıldığı üçün ağrı hiss olunmadan həyata keçirilir. Müayinə öncəsi bağırsağın təmizlənməsi üçün xüsusi hazırlıq və pəhriz tətbiq olunur. Prosedurdan sonra isə xəstələr qısa müşahidə müddətindən sonra gündəlik həyatlarına qayıda bilirlər.

Kolon xərçəngi skrininqlərinin əsas məqsədi xərçəngə çevrilə bilən ilkin əlamətləri vaxtında aşkar etmək və ya mövcud xərçəngi tam müalicə oluna biləcək erkən mərhələdə müəyyən etməkdir. Bu baxımdan, xüsusilə kolonoskopiya və nəcisdə gizli qan testi kimi müayinələrdən ibarət skrininq proqramlarında iştirak böyük əhəmiyyət daşıyır.

Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, kolorektal xərçəngdən ölüm hallarını azaltmağın ən effektiv yolu erkən diaqnozdur. Skrininq müayinələri sayəsində xərçəngə çevrilməmiş poliplər aşkar edilərək götürülə və ya xəstəlik çox erkən mərhələdə müəyyən edilə bilər.

Bağırsaq sağlamlığının qorunması həm gündəlik həyat keyfiyyəti, həm də kolorektal xərçəngdən qorunmaq üçün vacib sayılır. Bunun üçün sağlam həyat tərzinin mənimsənilməsi və müntəzəm tibbi müayinələrin laqeyd edilməməsi tövsiyə olunur.

Mütəxəssislər liflə zəngin qidalar - tərəvəz, meyvə, tam taxıllar, paxlalılar və qoz-fındıq kimi məhsulların daha çox qəbulunu, qırmızı və emal olunmuş ət istehlakının məhdudlaşdırılmasını, müntəzəm fiziki aktivliyi, sağlam çəkinin qorunmasını, kifayət qədər su içilməsini, siqaret və həddindən artıq alkoqoldan uzaq durmağı tövsiyə edirlər.

45 yaşdan etibarən risk qrupunda olan şəxslərdə isə daha erkən yaşlarda müntəzəm skrininq müayinələrində iştirak etmək erkən diaqnoz sayəsində həyat xilas edə bilər.


BiG.Az
Telegramda izləyin
Sağlamlıq   Baxılıb: 1105   Tarix: 12 mart 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Hepatit B və C tam müalicə olunur? - Mütəxəssis danışdı

Virus hepatitləri qaraciyərin iltihabına səbəb olan və geniş yayılmış infeksion xəstəliklər sırasındadır. Xəstəliyin bəzi növləri kəskin formada keçsə də, hepatit B və C uzun müddət heç bir əlamət vermədən inkişaf edərək xroniki xarakter ala, qaraciyərin ciddi zədələnməsinə səbəb ola bilər. Bununla yanaşı

01.11.2026 777
.

Səhər yeməyi üçün ən pis vaxt - Diyetoloqların cavabı

Səhər yeməyini günortadan sonraya saxlamaq sağlamlıq üçün arzuolunmaz nəticələrə səbəb ola bilər. Diyetoloqların fikrincə, günün ilk qida qəbulu üçün ən uyğun vaxt oyandıqdan sonrakı 1-2 saatdır. Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "EatingWell" nəşri diyetoloqların tövsiyələrinə istinadə

10.11.2026 467
.

Qışda dəriyə qulluq zamanı edilən əsas səhvlər

İstilik mövsümündə mənzillərdə havanın quruması dərinin daha sürətlə nəm itirməsinə səbəb olur. Bu dövrdə isti su ilə yuyunmaq, skrablardan həddindən artıq istifadə etmək və dərini tez-tez təmizləmək isə qoruyucu baryeri zəiflədərək quruluğu daha da artıra bilər. Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barəd

28.10.2026 1036
.

İnfarkt və insult riskinin ən yüksək olduğu saatlar

Günün müəyyən saatlarında infarkt və insult keçirmə ehtimalı daha yüksək olur. Xüsusilə səhər saat 06:00-dan 09:00-dək ürək-damar ağırlaşmaları riski kəskin artır. Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə Harvard Tibb Məktəbinin həkim-qastroenteroloqu Trişa Paşriça "The Washington Post" nəşrin

12.11.2026 501
.

Kişilərdə bu əlamət varsa, xərçəngdən yoxlansın

Qanda anemiya və hemoqlobin səviyyəsinin düşməsi xərçəng müayinəsindən keçməyi tələb edir, xüsusən kişilər diqqətli olmalıdır. BİG.AZ -a istinadən xəbər verir ki, cərrah İldus Muxametovun sözlərinə görə, kolorektal xərçəngin inkişafı anemiyaya səbəb ola bilər. O qeyd edib ki, bağırsaq xərçəngi, xüsusil

31.10.2026 838
.

COVID-dən sonra dadbilmənin niyə bərpa olunmadığı AÇIQLANDI

Bəzi insanlarda COVID-19 infeksiyasından bir ildən çox vaxt keçməsinə baxmayaraq, dadbilmə qabiliyyətinin niyə tam bərpa olunmadığına dair yeni məlumatlar əldə edilib. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, alimlər uzunmüddətli dadbilmə pozğunluğu yaşayan şəxslərin dad reseptorlarını araşdırıblar

24.10.2026 752
.

Toyuğu yumazdan əvvəl bu təhlükəni bilin!

Bir çox insan toyuq ətini bişirməzdən əvvəl kranın altında yumağa üstünlük verir. Lakin mütəxəssislər bu vərdişin sağlamlıq üçün təhlükə yarada biləcəyi barədə xəbərdarlıq edirlər. Belə ki, çiy toyuğun yuyulması zamanı su sıçrantıları vasitəsilə bakteriyalar mətbəxin müxtəlif səthlərinə, qab-qacağa v

02.11.2026 1046
.

Hepatitlə bağlı diqqətçəkən statistika: Ötən illə müqayisədə azalma var

2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında Azərbaycanda viruslu hepatit diaqnozu ilə 62 nəfər qeydiyyata alınıb. 2025-ci ilin eyni dövründə bu göstərici 109 nəfər olub. Bu barədə Trend-in sorğusuna cavab olaraq, Dövlət Statistika Komitəsindən məlumat verilib. Qeyd edilib ki, hesabat dövründə hepatit A diaqnoz

24.10.2026 820
.

Həkimlər niyə çaya şəkər əlavə etməməyi məsləhət görürlər?

Çaya əlavə edilən şəkər gün ərzində qəbul etdiyimiz kalori miqdarını artırır. Xüsusilə bir neçə fincan şirin çay içənlər fərqinə varmadan xeyli şəkər qəbul edə bilərlər. xəbər verir ki, şəkərli içkilərin həddindən artıq istifadəsi artıq çəki və diş çürüməsi riskini artırır. Buna görə çayı şəkərsiz içmə

18.10.2026 956
.