Alimlər insanın bioloji yaşını ölçən yeni üsulu açıqladılar
Hazırda tədqiqatçılar müxtəlif biomarkerlərdən istifadə edərək telomer, metabolom və klinik qocalma saatlarını müəyyən ediblər. Onların arasında ən etibarlısı "DunedinPACE" modeli kimi tanınan epigenetik saatlar hesab olunur.
Oxu.Az bildirir ki, bu barədə "gazeta.ru"ya AIRI İnstitutunun "Tibbdə güclü süni intellekt" laboratoriyasının biomarker tədqiqat qrupunun rəhbəri, həmçinin Skoltech Molekulyar və Hüceyrə Biologiyası Mərkəzinin (Rusiya) kiçik elmi işçisi Dmitri Kryukov danışıb.
Bioloji saatlar kimi də tanınan qocalma saatları müxtəlif biomarkerlərə əsaslanaraq insanın bioloji yaşını müəyyən etməyə imkan verən alətlərdir. İnsanın bioloji yaşı onun rəsmi sənədlərdə göstərilən (pasport) yaşından həm az, həm də çox ola bilər.
"Məsələn, hüceyrələrin hər bölünməsi zamanı qısalan xromosom uclarındakı qoruyucu telomerlərin uzunluğunu ölçən telomer saatları erkən qocalma nəzəriyyəsinə əsaslanır. Transkriptomik saatlar ayrı-ayrı genlərin aktivliyini araşdırır, proteomik və metabolomik modellər isə bədən qocaldıqca tərkibi dəyişən qandakı minlərlə zülal və metabolitin miqdarını qiymətləndirir. Klinik saatlar isə xüsusi praktik əhəmiyyətə malikdir. Bu metod ümumi qan, sidik və biokimyəvi analizlər kimi standart biomarkerlərə əsaslanır", - deyə Kryukov bildirib.
Ekspertin sözlərinə görə, epigenetik saatlar DNT-nin metilləşmə sxemlərindəki dəyişiklikləri qiymətləndirir. Bu proses zamanı metil qrupları DNT molekulunun müəyyən hissələrinə birləşir. Bu halda genlərin ardıcıllığı dəyişməsə də, onların fəaliyyəti tənzimlənir.
"Bu tip saatlar hazırda əsasən bioloji yaşı deyil, insanın pasport yaşını yüksək dəqiqliklə müəyyən etmək üçün istifadə edilən ən populyar metodlardan biridir. İnsan yaşlandıqca metilləşmə modeli sabit və proqnozlaşdırıla bilən şəkildə dəyişir. Tədqiqatçılar minlərlə nümunəni analiz etmək üçün maşın öyrənməsi texnologiyalarından istifadə edərək yaşla birbaşa əlaqəli əsas DNT seqmentlərini müəyyən ediblər. Qan və ya sidik nümunələrində həmin seqmentlərin vəziyyətini təhlil edən xüsusi alqoritm fərdin yaşını müəyyən edə bilir", - deyə mütəxəssis qeyd edib.
BiG.Az
Telegramda izləyin
Maraqlı Baxılıb: 400 Tarix: 15 mart 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşQırmızı saçlı insanların hüceyrə "supergücü" qədim təkamül sirrini ortaya çıxardı
Qırmızı saç və narıncı lələklər uzun müddət riskli təkamül xüsusiyyəti kimi qiymətləndirilib. Bunun səbəbi əvvəlki tədqiqatların onları hüceyrə stressini artıran və insanlarda xərçəng riskini yüksəldə bilən dəri piqmentləri ilə əlaqələndirməsi idi. Yeni araşdırma isə göstərib ki, müəyyən şəraitdə həmi
08.05.2026 341 Smartfon niyə donur? - Problemin həlli üçün ekspert məsləhətləri
Vaxt keçdikcə ən güclü smartfonların belə işləmə sürəti aşağı düşə bilər, ancaq bir çox vəziyyətlərdə bu çətinliyi yeni telefon almadan aradan qaldırmaq mümkündür. -ın məlumatına görə, mütəxəssis Andrey Rjavin "İzvestiya" nəşrinə verdiyi müsahibədə bu mövzuya toxunub. "Telefon yaddaşını
10.05.2026 200 Dəfndə müzakirə yaradan GÖRÜNTÜ - FOTO
Dəfn mərasimində qeydə alınan görüntülər sosial şəbəkələrdə geniş müzakirələrə səbəb olub. xəbər verir ki, hadisə zamanı mərhumun torpağa tapşırılması üçün qəbiristanlığa toplaşan insanlar gözlənilməz anlarla üzləşiblər. Belə ki, qəfil şəkildə əraziyə vəhşi heyvanın daxil olub. Bu vəziyyət iştirakçıla
03.05.2026 642 Turlar.Az - Daxili Turlar
Pulsuz turizm elanları saytı olan -da sizə Quba, Qusar və İsmayıllı turları təklif olunur. Ən münasib qiymətlər bizdə!. Daxili turlar arasında Quba-Qusar-Laza turu ən məşhurlardandır. İlin istənilən fəslində bu turlar təşkil olunur. Ekonom və standart paketlər arasında qiymət fərqi olur. Qiymətə daxildir
12.05.2026 612 Avropada hər il əlavə 100 min adam bu səbbədən ölür
Araşdırmalar göstərib ki, iqtisadi bərabərsizlik Avropada hər il istilik və soyuq səbəbindən baş verən ölüm hallarını 100 00 nəfərdən çox artırır. xəbər verir ki, bu barədə "The Guardian" yazır. Tədqiqat həmçinin göstərib ki, bərabərsizlik səviyyəsinin Avropanın ən bərabər regionu olan Sloveniy
10.05.2026 189 Yastıq üzlərini neçə gündən bir dəyişdirmək lazımdır?
Təmizlik tez-tez nəzərdən qaçırılan bir məsələdir, lakin yuxu keyfiyyəti və ümumi gigiyena üçün çox vacibdir. Gün ərzində dərimiz daim tər, toz və ətraf mühit amillərinə məruz qalır və bu, yataq dəstlərimizdə də əks olunur. Buna görə də, yataq dəstlərinin müntəzəm olaraq dəyişdirilməsi təkcə təmizli
10.05.2026 226 Başına dəhrə sancılan kişi təcili yardımda saatlarla telefonla oynadı
Hindistanın Mumbay şəhərində xəstəxananın təcili yardım şöbəsində qeydə alınan görüntülər böyük təəccüb doğurub. qafqazinfo-ya istinadən xəbər verir ki, 27 yaşlı Rohit Naqnath Pavar başına dəhrə sancılmış vəziyyətdə huşunu itirmədən telefonundan istifadə edərkən görüntülənib. Bildirilir ki, hadisə şəhəri
09.05.2026 312 Tezbazar.Az - Hobbi və asudə, istirahət və əyləncə elanları
ın Hobbi və Asudə bölməsi hər kəs üçündür! Çünki hobbisi olmayan insan yoxdur. Hobbi asudə vaxtlarında etdiyin və ondan zövq aldığın məşğuliyyət deməkdir. Hobbilər müxtəlifdir: kimisi səyahət etməyi xoşlayır, kimisi velosiped sürməyi, kimisə kitab oxumağı, kimisi isə ova və ya balıq tutmağa getməyi
10.05.2026 481 Kleopatra həqiqətən ilan səbəbindən ölüb?
Tarixin ən çox müzakirə olunan qadın fiqurlarından biri olan Kleopatra Miladdan əvvəl 30-cu ildə vəfat edərkən arxasında minilliklər boyu davam edən bir sirr buraxıb. Roma İmperiyasının yüksəlişi qarşısında dayanmaqda çətinlik çəkən və Aktium döyüşündəki məğlubiyyətdən sonra çətin vəziyyətə düşən kraliçanı
06.05.2026 405 
