Alimlər insanın bioloji yaşını ölçən yeni üsulu açıqladılar

Alimlər insanın bioloji yaşını ölçən yeni üsulu açıqladılarHazırda tədqiqatçılar müxtəlif biomarkerlərdən istifadə edərək telomer, metabolom və klinik qocalma saatlarını müəyyən ediblər. Onların arasında ən etibarlısı "DunedinPACE" modeli kimi tanınan epigenetik saatlar hesab olunur.

Oxu.Az bildirir ki, bu barədə "gazeta.ru"ya AIRI İnstitutunun "Tibbdə güclü süni intellekt" laboratoriyasının biomarker tədqiqat qrupunun rəhbəri, həmçinin Skoltech Molekulyar və Hüceyrə Biologiyası Mərkəzinin (Rusiya) kiçik elmi işçisi Dmitri Kryukov danışıb.

Bioloji saatlar kimi də tanınan qocalma saatları müxtəlif biomarkerlərə əsaslanaraq insanın bioloji yaşını müəyyən etməyə imkan verən alətlərdir. İnsanın bioloji yaşı onun rəsmi sənədlərdə göstərilən (pasport) yaşından həm az, həm də çox ola bilər.

"Məsələn, hüceyrələrin hər bölünməsi zamanı qısalan xromosom uclarındakı qoruyucu telomerlərin uzunluğunu ölçən telomer saatları erkən qocalma nəzəriyyəsinə əsaslanır. Transkriptomik saatlar ayrı-ayrı genlərin aktivliyini araşdırır, proteomik və metabolomik modellər isə bədən qocaldıqca tərkibi dəyişən qandakı minlərlə zülal və metabolitin miqdarını qiymətləndirir. Klinik saatlar isə xüsusi praktik əhəmiyyətə malikdir. Bu metod ümumi qan, sidik və biokimyəvi analizlər kimi standart biomarkerlərə əsaslanır", - deyə Kryukov bildirib.

Ekspertin sözlərinə görə, epigenetik saatlar DNT-nin metilləşmə sxemlərindəki dəyişiklikləri qiymətləndirir. Bu proses zamanı metil qrupları DNT molekulunun müəyyən hissələrinə birləşir. Bu halda genlərin ardıcıllığı dəyişməsə də, onların fəaliyyəti tənzimlənir.

"Bu tip saatlar hazırda əsasən bioloji yaşı deyil, insanın pasport yaşını yüksək dəqiqliklə müəyyən etmək üçün istifadə edilən ən populyar metodlardan biridir. İnsan yaşlandıqca metilləşmə modeli sabit və proqnozlaşdırıla bilən şəkildə dəyişir. Tədqiqatçılar minlərlə nümunəni analiz etmək üçün maşın öyrənməsi texnologiyalarından istifadə edərək yaşla birbaşa əlaqəli əsas DNT seqmentlərini müəyyən ediblər. Qan və ya sidik nümunələrində həmin seqmentlərin vəziyyətini təhlil edən xüsusi alqoritm fərdin yaşını müəyyən edə bilir", - deyə mütəxəssis qeyd edib.


BiG.Az
Telegramda izləyin
Maraqlı   Baxılıb: 691   Tarix: 15 mart 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

I Nikolayın qızının cehizi bu qiymətə satıldı

Rusiya imperatoru I Nikolayın qızı Olqa Nikolayevnaya məxsus çay-qəhvə dəsti Fransada keçirilən hərracda 321 min avrodan baha qiymətə satılıb. Axşam.az xəbər verir ki, bu barədə hərrac evi "Aguttes"in rəsmi saytında məlumat verilib. Hərracda səkkiz əşyadan ibarət dəstin 40-80 min avroya satılacağ

14.11.2026 279
.

Düyü bişirərkən bu səhvi etməyin

Düyü bişirərkən onun dibinin yapışqan, üst hissəsinin isə quru qalması bir çox insanın qarşılaşdığı problemdir. Bunun səbəbi hər zaman suyun miqdarı və ya bişirmə müddəti olmaya bilər. İstifadə edilən qazanın forması da yeməyin keyfiyyətinə təsir göstərir. Ölkə.az yerli mediaya istinadən xəbər veri

12.11.2026 510
.

Ölümdən iki gün əvvəl orqanizmdə nə baş verir?

Həyatın son 48 saatında insan orqanizmi həyati funksiyalarını qorumaq qabiliyyətini tədricən itirir. Həyatın son 48 saatında insan bədəni nəzərəçarpacaq dəyişikliklərə məruz qala bilər. İnsan zəifləyir, daha çox yatır, yeməyə az maraq göstərir və nəfəs alma və qan dövranı tədricən dəyişir. Bu təzahürlə

15.11.2026 444
.

Mağara divarlarında 280 qədim təsvir tapıldı - 60 il yanından keçib, görməyiblər

İspaniyanın Kataloniya bölgəsindəki "Cova de la Font Major" mağarasında onilliklər boyu turistlərin diqqətindən yayınan 280 Paleolit dövrü qayaüstü oyması aşkar edilib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, Katalan İnsan Paleoekologiyası və Sosial Təkamül İnstitutunun alimləri Xosep Mariy

14.11.2026 256
.

Xurma niyə ağızda büzüşmə yaradır və nə qədər şəkərlidir?

Payızın gəlişi ilə xurma mövsümü də başlayır. Bu dadlı meyvə haqqında cəmiyyətdə müxtəlif yanlış təsəvvürlər mövcuddur. Bəziləri xurmanın həddindən artıq şəkərli və kalorili olduğunu düşünür, digərləri isə onun ağızda yaratdığı büzüşmə hissindən narahat olur. Bəs əslində xurma nə qədər faydalıdır v

15.11.2026 261
.

Tezbazar.Az - Xidmətlər, təmir, tikinti və digər xidmət elanları

Pulsuz elanlar saytı -da təmir, tikinti və digər xidmətlərlə bağlı elanlar yerləşdirilir. Evini təmir etdirməyə hazırlaşanlar və tikintiyə başlamaq istəyənlərin diqqəti bizdə olsun!. Onlayn elanlar platforması olan xidmətinizdədir! Biz sizə hər məsələdə kömək etməyə hazırıq. Təmir və ya tikintiyə başlama

11.11.2026 1299
.

2026-cı ilin ən təhlükəli 10 şəhəri açıqlandı

Beynəlxalq təşkilatlar 2026-cı ildə "bilet almadan əvvəl iki dəfə düşünməli olduğunuz" ən təhlükəli 10 şəhəri müəyyən edib. bunu xarici mediaya istinadən xəbər verir. Siyahıda elə məşhur turizm məkanları var ki, səyahət planlarınızı tamamilə dəyişmək məcburiyyətində qala bilərsiniz. Gündüzlə

14.11.2026 305
.

"Microsoft"un çökməsi milyardlarla dollar zərər vura bilər

"Microsoft" korporasiyasının fəaliyyətində yaranan qlobal nasazlıq Avstraliya iqtisadiyyatına milyardlarla dollar zərər vura bilər. -ın məlumatına görə, bu barədə "The Guardian" nəşri yazıb. "RSM Australia" şirkətinin təhlükəsizlik sahəsi üzrə eksperti Aşvin Palın sözlərin

15.11.2026 300
.

"Powerbank"dakı gizli düymə nə üçündür?

Smartfonların enerjisini istənilən yerdə doldurmağa imkan verən portativ enerji cihazları gündəlik həyatımızın ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Lakin powerbank istifadəçilərinin çoxu cihazın üzərindəki kiçik düymənin əslində hansı funksiyaları yerinə yetirdiyini bilmir. xarici mediaya istinadla xəbər veri

15.11.2026 264
.