Buraxılış imtahanları və sərt açıqlamalar: Dövlət rəsmisinin mövqeyi doğrudurmu? - TƏHSİL EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA

Buraxılış imtahanları ilə bağlı narazılıqlar davam etdiyi bir dövrdə ictimai diqqət xüsusilə imtahan suallarının səviyyəsinə və qiymətləndirmə mexanizminə yönəlib. Şagirdlər və valideynlər imtahanların çətinliyindən danışarkən, mövzu ətrafında geniş müzakirələr formalaşıb. Bu fonda Məleykə Abbaszadə bildirib ki, "imtahanın çətin olduğunu heç kim deyə bilməz." Onun sözlərinə görə, imtahan sualları müəyyən edilmiş standartlara əsasən hazırlanır və qiymətləndirmə prosesi də həmin meyarlara uyğun həyata keçirilir. Bundan əvvəl isə o, jurnalistlərin suallarına münasibət bildirərkən "heç kim məni sorğulaya bilməz" fikrini səsləndirib.

Bu cür açıqlamalar ictimai vəzifə daşıyan şəxslərin kommunikasiya üslubu baxımından diqqət çəkir. Çünki dövlət qurumlarının rəhbərləri cəmiyyət qarşısında hesabatlılıq prinsiplərinə uyğun şəkildə fəaliyyət göstərməli, suallara və tənqidlərə açıq yanaşma nümayiş etdirməlidirlər. İctimaiyyətlə ünsiyyət zamanı daha izahlı və balanslı mövqe isə həm etimadın güclənməsinə, həm də mövcud narazılıqların daha şəffaf şəkildə qiymətləndirilməsinə şərait yarada bilər.

Bu kontekstdə dövlət rəsmisinin belə sərt və qapalı üslubda açıqlama verməsinin nə dərəcədə düzgün olduğu sualı da aktuallaşır. İctimai vəzifə daşıyan şəxslərin davranışı yalnız şəxsi mövqe deyil, həm də rəhbərlik etdikləri qurumun nüfuzunu və dövlət-cəmiyyət münasibətlərini əks etdirir. Buna görə də rəsmi şəxslərin açıqlamalarında daha açıq, izahlı və konstruktiv yanaşma sərgiləməsi peşəkar idarəçilik baxımından daha uyğun hesab edilir.
Mövzu ilə bağlı təhsil eksperti Şəmsi Qoca BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, təhsil millətin gələcəyidir və bu sahədə qərar verən, prosesi idarə edən şəxslərin hər bir addımı, hər bir kəlməsi cəmiyyətdə ciddi rezonans doğurur. Onun sözlərinə görə, Dövlət İmtahan Mərkəzi kimi milyonlarla insanın taleyinə toxunan bir qurumun rəhbərinin səsləndirdiyi fikirlər və nümayiş etdirdiyi mövqe, təbii ki, həm etik, həm də peşəkar nöqteyi-nəzərdən təhlil olunmalıdır: "Demokratik idarəetmə sistemində heç bir dövlət rəsmisi və ya qurum sorğulanmaqdan kənarda deyil. Dövlət məmuru xalqa xidmət edir və onun fəaliyyəti cəmiyyətin nəzarəti altında olmalıdır. "Məni kimsə sorğulaya bilməz" yanaşması idarəetmənin fundamental prinsiplərinə - şəffaflıq və hesabatlılığa tamamilə ziddir. Əksinə, rəsmi şəxs ictimaiyyətin suallarına açıq olmalı, tənqidləri arqumentləşdirilmiş şəkildə cavablandırmalıdır. Digər tərəfdən, imtahanın çətinlik dərəcəsi yalnız bir nəfərin rəyi ilə deyil, statistik göstəricilərlə ölçülür. Əgər müəllimlər, ekspertlər və şagirdlər kütləvi şəkildə çətinlikdən şikayət edirlərsə, bu, təhsil proqramı ilə imtahan sualları arasında ciddi bir uyğunsuzluğun göstəricisi ola bilər.

DİM rəhbərliyinin "çətin olduğunu iddia edə bilməzsiniz" deməsi, mövcud problemi həll etmək əvəzinə, onu görməzdən gəlmək cəhdi kimi qəbul olunur və bu cür qətiyyətli inkar valideyn və şagirdlərdə quruma qarşı inamsızlıq yaradır.
İmtahan dövrü şagirdlər və valideynlər üçün onsuz da gərgin bir stress dövrüdür. Belə həssas zamanlarda dövlət rəsmisinin dili daha anlayışlı, izahlı və sakitləşdirici olmalıdır. "Mən nə deyirəmsə, odur" tərzi müraciət deyil, sualların hansı standartlara əsasən hazırlandığını izah edən bir kommunikasiya qurulmalıdır. Ünsiyyətdəki bu sərtlik, təəssüf ki, cəmiyyət və dövlət qurumu arasındakı uçurumu daha da dərinləşdirir.

Eyni zamanda, təhsil ekspertlərinin və uzun illər təcrübəsi olan müəllimlərin rəyini bir kənara itələmək peşəkar yanaşma sayıla bilməz. Əgər bir mütəxəssis sualın proqramdan kənar və ya yaş xüsusiyyətinə uyğun olmadığını deyirsə, bu, ciddi araşdırma mövzusu olmalıdır. İmtahan mərkəzi özünü səhvsiz bir "qala" kimi təqdim etməməlidir; çünki hər bir texniki və ya metodoloji səhv minlərlə gəncin gələcək taleyinə təsir edir.
Yekun olaraq, dövlət rəsmisinin bu cür davranışı həm idarəetmə etikasına, həm də ictimai rəylə işləmə prinsiplərinə uyğun deyil. Təhsil kimi həssas bir sahədə diktatura dili deyil, dialoq dili hakim olmalıdır. Əks halda, keçirilən imtahanlar bilik qiymətləndirmə vasitəsindən çox, şagirdləri sistemdən küsdürən bir maneəyə çevrilir".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin